Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Презентации / Презентация по казахскому языку на тему "Тіл дыбыстары"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 26 апреля.

Подать заявку на курс
  • Другое

Презентация по казахскому языку на тему "Тіл дыбыстары"

библиотека
материалов
Фонетика - тіл дыбыстары туралы ғылым. Бұл ғылымды дыбыстау мүшелері, дыбыста...
Әріп Дыбыс Екпін Үндес-тік заңы Буын Тасымал Орфография Орфоэпия Фонетиканың...
Сөйлеу тілінде дыбыстау мүшелері арқылы айтылып, естілетін тілдік құбылысты д...
Қазақ тілінде 42 әріп бар. Олардың тізбектелген қатары мынадай: а, ә, б, в, г...
Қазақ тілінде дыбыстар өкпеден шыққан ауаның шығуына қарай дауысты дыбыс және...
Дауысты дыбыстар саны -12. Олар: а, ә, е, и, о, ө, ұ, ү, у, ы, і, э. Дауыссыз...
Дауысты дыбыс тіл, жақ және еріннің қатысына қарай жуан-жіңішке, ашық-қысаң,...
Дауыссыз дыбыстар үн мен салдырдың қатысына қарай ұяң, үнді және қатаң болып...
Буын Буын – сөзді айтқан кездегі дауыс толқыны. Буын сөздегі дауысты дыбысқа...
Тұйық буын	Дауысты дыбыстан басталып, дауыссыз дыбысқа бітеді. (Көбінесе бірі...
Тасымал Тасымал – сөзді жазған кездегі оның жолға сыймай қалған бөлігін келес...
Тасымалдауға болмайтын жағдайлар: 1. Тек бір дауысты дыбыстан тұрған ашық буы...
Ескерту: сөздерді бірінші буындарының қысқарған сөз (кеңшар) бен бірінші сөзд...
Екпін Екпін – сөйлеген кездегі белгілі бір сөздің, буынның және дыбыстың ерек...
Сөз екпіні Ой екпіні Дыбыс екпіні Сөздегі бір буынның көтеріңкі дауыспен а...
Екпін түспейтін сөздер мен қосымшалар: Көмекші сөздерге екпін түспейді: ғой,...
Үндестік заңы (Сингармонизм заңы) Үндестік заңы дегеніміз – сөз ішіндегі дыбы...
Буын үндестігі 1. Буын үндестігі – сөз ішіндегі дауысты дыбыстардың бірыңғай...
3. Буын үндестігі сөз бен қосымша арасында да сақталады, яғни сөзге жалғанаты...
Ескерту: Мынадай күрделі сөздерде буын үндестігі сақталмайды: А. Қос сөздерде...
Буын үндестігіне бағынбайтын қосымшалар: 1. Көмектес септіктің –мен, -бен, -п...
3. -Паз, -қор, -қой, -ғой, -кер, -гер, -кеш, -хана, -ист, -изм, -бан, -жан, -...
Кірме сөздердегі буын үндестігіне бағынбайтын жағдайлар: 1. Кірме сөздерде да...
3. Рк, нк, кс, кт дыбыстарының тіркесіне біткен орыс тілінен енген сөздерге қ...
Дыбыс үндестігі Дыбыс үндестігі дегеніміз – қатар келген екі дыбыстың бір-бір...
1.Ілгерінді ықпал Ілгерінді ықпал – қатар тұрған екі дыбыстың біріншісінің өз...
Ілгерінді ықпалдың жазылуда ескерілетін орындары: 1. Сөздің соңғы дыбысы дауы...
Ескерту: ш, с дыбыстарынан басталатын қосымшалар ілгерінді ықпал заңына бағын...
Ілгерінді ықпалдың жазылуда ескерілмейтін орындары: (ш+с=шш) Қатар келген екі...
2) (қатаң дауыссыз +б=қатаң дауыссыз п) Қатар келген екі дыбыстың біріншісі “...
2. Кейінді ықпал Кейінді ықпал – қатар тұрған екі дыбыстың соңғысының өзінің...
Кейінді ықпалдың жазылуда ескерілетін орындары: 1) (қ, к, п + дауысты = ғ, г,...
2) (п + ып, іп = уып, уіп) Қатар келген екі дыбыстың біріншісі «п», ал екінші...
Кейінді ықпалдың жазылуда ескерілмейтін орындары: 1) (н + ғ, г=ңғ, ңг), (н +...
2) (с + ш=шш), (з + ш=шш) Қатар келген екі дыбыстың біріншісі «с, з», ал екін...
3) (з+ж=жж), (з+с=сс) Қатар келген екі дыбыстың біріншісі “з”, ал екіншісі “ж...
Орфография және орфоэпия 1. Қазақ тілінде сөздердің жазылу заңдылығы мен айты...
Сөздердің айтылуы мен жазылуындағы айырмашылықты төмендегі кестеден көруге бо...
Ә) Дәстүрлі принцип: Қазақтың байырғы сөздері бұрын қалай жазылса, қазір де с...
Кез келген тіл дыбыстарының нышандарын анықтайтын мынадай шарттар бар: - бірм...
42 1

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1
Описание слайда:

№ слайда 2 Фонетика - тіл дыбыстары туралы ғылым. Бұл ғылымды дыбыстау мүшелері, дыбыста
Описание слайда:

Фонетика - тіл дыбыстары туралы ғылым. Бұл ғылымды дыбыстау мүшелері, дыбыстардың құрамы мен түрлері, дыбыстардың үндесуі және екпін, буын мәселелері деген салаларға бөліп зерттейді. Фонетика (гректің phonetikos-”дыбыс мағынасы” дегеннен шыққан) тіл дыбыстарын зерттейді, оның негізгі обьектісі-тіл дыбысы фонетика ғылымы дыбыс атаулының бәрін бірдей зерттейді.

№ слайда 3 Әріп Дыбыс Екпін Үндес-тік заңы Буын Тасымал Орфография Орфоэпия Фонетиканың
Описание слайда:

Әріп Дыбыс Екпін Үндес-тік заңы Буын Тасымал Орфография Орфоэпия Фонетиканың зерттеу обьектілері

№ слайда 4 Сөйлеу тілінде дыбыстау мүшелері арқылы айтылып, естілетін тілдік құбылысты д
Описание слайда:

Сөйлеу тілінде дыбыстау мүшелері арқылы айтылып, естілетін тілдік құбылысты дыбыс дейді. Дыбыс-сөздің ең кішкене бөлігі. Дыбысты айтады және естиді. Дыбыс адамның дыбыстау мүшелері арқылы жасалады. Олар: өкпе, кеңірдек, дауыс шымылдығы, тамақ қуысы, кішкене тіл, ауыз қуысы, көмей, таңдай, тіл, тіс, ерін, мұрын қуысы. Дыбысты таңбалау үшін алынған белгіні әріп дейді. Яғни әріп-дыбыстың жазбаша таңбасы. Әріпті жазады және көреді. Дыбыс және әріп

№ слайда 5 Қазақ тілінде 42 әріп бар. Олардың тізбектелген қатары мынадай: а, ә, б, в, г
Описание слайда:

Қазақ тілінде 42 әріп бар. Олардың тізбектелген қатары мынадай: а, ә, б, в, г, ғ, д, е, ё, ж, з, и, й, к, қ, л, м, н, ң, о, ө, п, р, с, т, у, ұ, ү, ф, х, һ, ц, ч, ш, щ, ь, ы, і, ъ, э, ю, я. Дыбыстар саны-37. (Дыбыс бола алмайтындар: я(й+а), ю(й+у), ё(й+о) қосарлы дыбыстары және ь- жіңішкелік, ъ-жуандық белгілері.) Қазақ тілінде ъ (айыру белгісі ) және ь (жіңішкелік белгісі), сондай-ақ э, в, ф, ц, ч әріптері орыс тілі арқылы енген кірме сөздерде кездеседі. Қазақ тіліне тән дыбыстар (9): ә, ө, ү, ұ, і, қ, ғ, ң, һ.

№ слайда 6 Қазақ тілінде дыбыстар өкпеден шыққан ауаның шығуына қарай дауысты дыбыс және
Описание слайда:

Қазақ тілінде дыбыстар өкпеден шыққан ауаның шығуына қарай дауысты дыбыс және дауыссыз дыбыс болып 2-ге бөлінеді Дауысты дыбыс өкпеден шыққан ауаның ауыз қуысында еш кедергіге ұшырамай, еркін шығуынан жасалады. Дауыссыз дыбыс өкпеден шыққан ауаның ауыз қуысында кедергіге ұшырап шығуынан жасалады.

№ слайда 7 Дауысты дыбыстар саны -12. Олар: а, ә, е, и, о, ө, ұ, ү, у, ы, і, э. Дауыссыз
Описание слайда:

Дауысты дыбыстар саны -12. Олар: а, ә, е, и, о, ө, ұ, ү, у, ы, і, э. Дауыссыз дыбыстар саны-25. Олар: б, в, г, ғ, д, ж, з, й, к, қ, л, м, н, ң, п, р, с, т, ф, х, һ, ц, ч, ш, щ (у).

№ слайда 8 Дауысты дыбыс тіл, жақ және еріннің қатысына қарай жуан-жіңішке, ашық-қысаң,
Описание слайда:

Дауысты дыбыс тіл, жақ және еріннің қатысына қарай жуан-жіңішке, ашық-қысаң, еріндік-езулік болып жіктеледі. Оны төмендегі кестеден көруге болады: Еріннің қатысына қарай Жақтың қатысына қарай Тілдің қатысына қарай Езулік Еріндік Қысаң Ашық Жіңішке Жуан Езудің кейін тартылуы арқылы жасалады Еріннің дөңгеленіп алға қарай созылуы арқылы жасалады Жақтың тар ашылуы арқылы жасалады Жақтың кең ашылуы арқылы жасалады Тілдің ұшы ілгері созылып жіңішкеруі арқылы жасалады Тілдің ұшы кейін тартылып, үсті дөңестенуі арқылы жасалады А, ә, е, ы, і, и, э О, ө, ұ, ү, у Ы, і, и, у, ү, ұ А, ә, о, ө, е, э Ә, ө, ү, і, е, и, (у), э А, о, ұ, ы, у

№ слайда 9 Дауыссыз дыбыстар үн мен салдырдың қатысына қарай ұяң, үнді және қатаң болып
Описание слайда:

Дауыссыз дыбыстар үн мен салдырдың қатысына қарай ұяң, үнді және қатаң болып 3-ке бөлінеді. Оны төмендегі кестеден көруге болады: Кейбір қатаң дауыссыздардың ұяң сыңарлары бар. Олар: 1 Ұяң Үн мен салдырдан тұрады, салдыр басым Б, в, г, ғ, д, ж, з, һ 2 Үнді Салдырдан үні басым Й, л, м, н, ң, р, (у) 3 Қатаң Тек салдырдан тұрады К, қ, п, с, т, ф, х, ч, ц, ш, щ п-б ф-в к-г қ-ғ т-д с-з ш-ж

№ слайда 10 Буын Буын – сөзді айтқан кездегі дауыс толқыны. Буын сөздегі дауысты дыбысқа
Описание слайда:

Буын Буын – сөзді айтқан кездегі дауыс толқыны. Буын сөздегі дауысты дыбысқа негізделеді, яғни сөзде қанша дауысты дыбыс болса, сонша буын болады. Қазақ тілінде буынның 3 түрі бар: Ашық буын Тұйық буын Бітеу буын

№ слайда 11 Тұйық буын	Дауысты дыбыстан басталып, дауыссыз дыбысқа бітеді. (Көбінесе бірі
Описание слайда:

Тұйық буын Дауысты дыбыстан басталып, дауыссыз дыбысқа бітеді. (Көбінесе бірінші буында кездеседі.) Ат, ант, киік, тұңғи-ық, ақи-ық, әдеби-ет Ашық буын 1. Дауыссыз дыбыстан басталып, дауысты дыбысқа бітеді. 2. Тек дауысты дыбыстан тұрады. А-ға, ба-ла, қа-ла, ша-на-ны, бо-са-ға Бітеу буын Ортасындағы дауыстыны екі жағынан дауыссыз дыбыс қоршаған буын. Бал Тарс Класс Мек-теп Ереже Мысал

№ слайда 12 Тасымал Тасымал – сөзді жазған кездегі оның жолға сыймай қалған бөлігін келес
Описание слайда:

Тасымал Тасымал – сөзді жазған кездегі оның жолға сыймай қалған бөлігін келесі жолға көшіру. Тасымал буынға негізделеді. Яғни, сөздер тек буын жігімен тасымалданады. Мысалы, “Кереге” сөзін екі жолмен тасымалдауға болады: ке –реге, кере-ге.

№ слайда 13 Тасымалдауға болмайтын жағдайлар: 1. Тек бір дауысты дыбыстан тұрған ашық буы
Описание слайда:

Тасымалдауға болмайтын жағдайлар: 1. Тек бір дауысты дыбыстан тұрған ашық буынды тасымалдауға немесе жолда қалдырып кетуге болмайды. (а – та, ә –ке, арми – я.) 2. Бір буыннан тұратын сөзді тасымалдауға болмайды. (қант, төрт, бұлт) 3. Қысқарған сөздерді тасымалдауға болмайды. (ТМД, ҚазҰУ, ҚазМУ, ҚР)

№ слайда 14 Ескерту: сөздерді бірінші буындарының қысқарған сөз (кеңшар) бен бірінші сөзд
Описание слайда:

Ескерту: сөздерді бірінші буындарының қысқарған сөз (кеңшар) бен бірінші сөздің бірінші буыны мен екінші сөзі толық күйінде қысқарған сөз (педколледж) тасымалданады. 4. Адам атының қысқартылып алынған әрпін фамилиясынан айырып бірінші жолда қалдыруға болмайды. (А.Қ.Жабаев, М.О.Әуезов, Қ.С.Мусин) 5. Қысқарған өлшем бірлігін саннан айырып тасымалдауға болмайды. (15см, 20кг, 100га)

№ слайда 15 Екпін Екпін – сөйлеген кездегі белгілі бір сөздің, буынның және дыбыстың ерек
Описание слайда:

Екпін Екпін – сөйлеген кездегі белгілі бір сөздің, буынның және дыбыстың ерекше көтеріңкі дауыспен айтылуы. Екпіннің түрлері: сөз екпіні, ой екпіні, дыбыс екпіні, тіркес екпіні.

№ слайда 16 Сөз екпіні Ой екпіні Дыбыс екпіні Сөздегі бір буынның көтеріңкі дауыспен а
Описание слайда:

Сөз екпіні Ой екпіні Дыбыс екпіні Сөздегі бір буынның көтеріңкі дауыспен айтылуы. Қазақ тілінде бұл екпіннің орны тұрақты, көбінесе сөздің соңғы буынына түседі. Сөзге қосымша жалғанғанда, екпін қосымша , яғни соңғы буынға ауысып отырады. Сөйлемдегі бір сөздің көтеріңкі дауыспен айтылуы. Сөздегі бір дыбыстың көтеріңкі дауыспен айтылуы. Сөйлемдегі бір тіркестің көтеріңкі дауыс- пен айтылуы. Тіркес екпіні

№ слайда 17 Екпін түспейтін сөздер мен қосымшалар: Көмекші сөздерге екпін түспейді: ғой,
Описание слайда:

Екпін түспейтін сөздер мен қосымшалар: Көмекші сөздерге екпін түспейді: ғой, шейін, соң, арқылы, туралы т.б. Жіктік жалғауына екпін түспейді: оқушымын, барамыз т.б. Болымсыз етістіктің жұрнағына (-ма, -ме, -па, -пе, -ба, -бе) екпін түспейді: айтпа, барма, келме, т.б.

№ слайда 18 Үндестік заңы (Сингармонизм заңы) Үндестік заңы дегеніміз – сөз ішіндегі дыбы
Описание слайда:

Үндестік заңы (Сингармонизм заңы) Үндестік заңы дегеніміз – сөз ішіндегі дыбыстардың бір-бірімен үндесіп, біркелкі болып қолданылуы. Үндестік заңының 2 түрі бар: буын үндестігі және дыбыс үндестігі.

№ слайда 19 Буын үндестігі 1. Буын үндестігі – сөз ішіндегі дауысты дыбыстардың бірыңғай
Описание слайда:

Буын үндестігі 1. Буын үндестігі – сөз ішіндегі дауысты дыбыстардың бірыңғай жуан не жіңішке болып үндесуі. 2. Қазақ тілі буын үндестігіне негізделеді, яғни қазақтың төл сөздері не бірыңғай жуан не бірыңғай жіңішке болып келеді.

№ слайда 20 3. Буын үндестігі сөз бен қосымша арасында да сақталады, яғни сөзге жалғанаты
Описание слайда:

3. Буын үндестігі сөз бен қосымша арасында да сақталады, яғни сөзге жалғанатын қосымша сөздің соңғы буынының жуан – жіңішкелігіне қарай жуан, не жіңішке жалғанады. Оны төмендегі кестеден көруге болады: Сөздің соңғы буынындағы дауысты дыбыс жуан болса, қосымшадағы дауысты да жуан болады. Қаз-дар / Қаз-дер (емес) Тас-қа / Тас-ке (емес) Ал соңғы буын жіңішке болса, қосымша да жіңішке жалғанады. Үй-лер / Үй-лер (емес) Есік-ті / Есік-ты (емес)

№ слайда 21 Ескерту: Мынадай күрделі сөздерде буын үндестігі сақталмайды: А. Қос сөздерде
Описание слайда:

Ескерту: Мынадай күрделі сөздерде буын үндестігі сақталмайды: А. Қос сөздерде: аман-есен, асты-үсті, асығыс-үсігіс т.б. Ә. Біріккен сөздерде: шекара, баспасөз, көзқарас т.б. Б. Тіркескен сөздерде: ала бер, он бір т.б.

№ слайда 22 Буын үндестігіне бағынбайтын қосымшалар: 1. Көмектес септіктің –мен, -бен, -п
Описание слайда:

Буын үндестігіне бағынбайтын қосымшалар: 1. Көмектес септіктің –мен, -бен, -пен, жалғаулары сөздің соңғы буыны жуан болса да, жіңішке болса да, осы күйінде жалғанады. Мысалы: Қаламмен жаздым. Әсетпен бірге келді т.б. 2.Меншік ұғымды білдіретін –нікі, -дікі, -тікі қосымшалары буын үндестігіне бағынбайды. Асан-дікі, бала-нікі, Марат-тікі т.б.

№ слайда 23 3. -Паз, -қор, -қой, -ғой, -кер, -гер, -кеш, -хана, -ист, -изм, -бан, -жан, -
Описание слайда:

3. -Паз, -қор, -қой, -ғой, -кер, -гер, -кеш, -хана, -ист, -изм, -бан, -жан, -тал жұрнақтары буын талғамайды, сол күйінде жазылады. Бұл жұрнақтар – қазақ тіліне шет тілінен енген қосымшалар. Мысалы: әсемпаз, әзілқой, еңбекқор, ақылгөй, жұмыскер, арбакеш, дәріхана, мейірбан, сезімтал т.б.

№ слайда 24 Кірме сөздердегі буын үндестігіне бағынбайтын жағдайлар: 1. Кірме сөздерде да
Описание слайда:

Кірме сөздердегі буын үндестігіне бағынбайтын жағдайлар: 1. Кірме сөздерде дауысты дыбыстар жуан-жіңішке болып араласып келе береді. Мысалы: араб тілі: кітап, мұғалім, құдірет т.б. Орыс тілі: кино, театр, алгебра т.б. 2. Х әрпіне біткен сөздерге қосымшалар жуан түрде жалғанады. Мысалы: тарих-тың, цех-тан т.б.

№ слайда 25 3. Рк, нк, кс, кт дыбыстарының тіркесіне біткен орыс тілінен енген сөздерге қ
Описание слайда:

3. Рк, нк, кс, кт дыбыстарының тіркесіне біткен орыс тілінен енген сөздерге қосымшалар жіңішке түрде жалғанады. Мысалы: парк-тен, танкі-ні, пункт-ке т.б. 4. Ль әріптерінің тіркесіне біткен орыс тілінен енген сөздергет қосымшалар жіңішке түрде жалғанады. Мысалы: рольді, ролі, рульді, рулі, т.б.

№ слайда 26 Дыбыс үндестігі Дыбыс үндестігі дегеніміз – қатар келген екі дыбыстың бір-бір
Описание слайда:

Дыбыс үндестігі Дыбыс үндестігі дегеніміз – қатар келген екі дыбыстың бір-біріне ықпал етіп үндесуі. Оның 2 түрі бар: 1. ілгерінді ықпал 2. кейінді ықпал

№ слайда 27 1.Ілгерінді ықпал Ілгерінді ықпал – қатар тұрған екі дыбыстың біріншісінің өз
Описание слайда:

1.Ілгерінді ықпал Ілгерінді ықпал – қатар тұрған екі дыбыстың біріншісінің өзінен кейінгі дыбысқа ықпал етіп, өзіне ұқсатуы (1 2). Ілгерінді ықпалдың кездесетін орындары: Сөз ішінде: а) Сөз бен қосымша арасында: аш-са (ашша) ә) Біріккен сөзде: Сәтбек (Сәтпек); Екі сөз арасында: а) Тіркескен сөзде: алып бер (алып пер); ә) Сөз тіркесінде: ақ балық (ақ палық); б) Қос сөзде: құрбы-құрдас (құрбы-ғұрдас)

№ слайда 28 Ілгерінді ықпалдың жазылуда ескерілетін орындары: 1. Сөздің соңғы дыбысы дауы
Описание слайда:

Ілгерінді ықпалдың жазылуда ескерілетін орындары: 1. Сөздің соңғы дыбысы дауысты немесе үнді я ұяң дауыссыздар болса, жалғанатын қосымшаның алғашқы дыбысы дауысты дыбыс немесе ұяң, үнді дауыссыздан басталады. Терезелер Терезеге Терезеден Қаздар Қазға Қазбен

№ слайда 29 Ескерту: ш, с дыбыстарынан басталатын қосымшалар ілгерінді ықпал заңына бағын
Описание слайда:

Ескерту: ш, с дыбыстарынан басталатын қосымшалар ілгерінді ықпал заңына бағынбай, сөздің соңғы дыбысы ұяң не үнді болса да, сол күйінде жалғана береді. 2. Сөздің соңғы дыбысы қатаң дауыссыз дыбыс болса, оған жалғанатын дауыссыздан басталатын қосымшаның бірінші дыбысы қатаң дауыссыз дыбыс болады. Малсыз Кірсіз Кімсің Келсін Құлыншақ Тілші Кітаптар Кітапқа Орақтар Ораққа

№ слайда 30 Ілгерінді ықпалдың жазылуда ескерілмейтін орындары: (ш+с=шш) Қатар келген екі
Описание слайда:

Ілгерінді ықпалдың жазылуда ескерілмейтін орындары: (ш+с=шш) Қатар келген екі дыбыстың біріншісі «ш», ал екіншісі «с» дыбысы болса, онда айтылуда с дыбысының орнына ш дыбысы естіледі. Жазылуда бұл ескерілмейді. Жазылуы Айтылуы Қашса Ашса Ішсін Қашша Ашша Ішшін

№ слайда 31 2) (қатаң дауыссыз +б=қатаң дауыссыз п) Қатар келген екі дыбыстың біріншісі “
Описание слайда:

2) (қатаң дауыссыз +б=қатаң дауыссыз п) Қатар келген екі дыбыстың біріншісі “қатаң дауыссыз”, ал екіншісі “б” дыбысы болса, онда айтылуда б дыбысының орнына қатаң п дыбысы естіледі. Жазылуда бұл ескерілмейді. 3) Қатар келген екі дыбыстың біріншісі “дауысты дыбыс немесе үнді не ұяң дауыссыз”, ал екіншісі “к, қ” дыбысы болса, онда бұл екі дыбыс ұяң г,ғ болып естіледі. Жазылуда бұл ескерілмейді. Ықпал орны Жазылуы Айтылуы Біріккен сөз Тіркескен сөз Сөз тіркесі Қос сөз Жүсіпбек алып бер жас бала алыс-беріс Жүсіппек алып пер жас пала алыс-періс Ықпал орны Жазылуы Айтылуы Біріккен сөз Тіркескен сөз Сөз тіркесі Қос сөз Жиенқұл ала кел Боз көйлек ескі-құсқы Жиенғұл ала гел Боз гөйлек ескі-ғұсқы

№ слайда 32 2. Кейінді ықпал Кейінді ықпал – қатар тұрған екі дыбыстың соңғысының өзінің
Описание слайда:

2. Кейінді ықпал Кейінді ықпал – қатар тұрған екі дыбыстың соңғысының өзінің алдыңғы дыбысқа ықпал етіп, өзіне ұқсатуы (1 2). Кейінді ықпалдың кездесетін орындары: Сөз ішінде: а) Сөз бен қосымша арасы: ас+шы- ашшы; ә) Біріккен сөзде: Есенгелді (Есеңгелді); Екі сөз арасында: а) Тіркескен сөзде: он бес (ом бес); ә) Сөз тіркесінде: ақ лақ (ағ лақ); б) Қос сөзде: астан-кестен (астаң-кестен)

№ слайда 33 Кейінді ықпалдың жазылуда ескерілетін орындары: 1) (қ, к, п + дауысты = ғ, г,
Описание слайда:

Кейінді ықпалдың жазылуда ескерілетін орындары: 1) (қ, к, п + дауысты = ғ, г, б дауысты) Қатар келген екі дыбыстың біріншісі “қ, к, п”, ал екіншісі “дауысты дыбыс” дыбысы болса, онда к, қ, п дыбыстары өзгеріп, ұяң г, ғ, б дыбыстарына айналады. Мысалы, аяқ + ы = аяғы доп + ы = добы төк (төге бастады) күрек + і = күрегі жақ (жаға бастады) сеп (себе бастады)

№ слайда 34 2) (п + ып, іп = уып, уіп) Қатар келген екі дыбыстың біріншісі «п», ал екінші
Описание слайда:

2) (п + ып, іп = уып, уіп) Қатар келген екі дыбыстың біріншісі «п», ал екіншісі көсемшенің «-ып, -іп» жұрнағы болса, п дыбысы өзгеріп, үнді у дыбысына айналады. Шап + ып=шауып Кеп + іп=кеуіп

№ слайда 35 Кейінді ықпалдың жазылуда ескерілмейтін орындары: 1) (н + ғ, г=ңғ, ңг), (н +
Описание слайда:

Кейінді ықпалдың жазылуда ескерілмейтін орындары: 1) (н + ғ, г=ңғ, ңг), (н + к, к=ңқ, ңк) Қатар келген екі дыбыстың біріншісі «н», ал екіншісі «ғ, г, қ, к» дыбыстары болса, онда айтылуда н дыбыстарының орнына ң дыбысы естіледі. Жазылуда бұл ескерілмейді. Жазылуы Айтылуы Жанғали Сенгім жанқайғы Жаңғали Сеңгім Жаң қайғы

№ слайда 36 2) (с + ш=шш), (з + ш=шш) Қатар келген екі дыбыстың біріншісі «с, з», ал екін
Описание слайда:

2) (с + ш=шш), (з + ш=шш) Қатар келген екі дыбыстың біріншісі «с, з», ал екіншісі «ш» дыбысы болса, онда айтылуда с, з дыбыстарының орнына ш дыбысы естіледі. Жазылуда бұл ескерілмейді. Жазылуы Айтылуы Басшы Жазшы Башшы Жашшы

№ слайда 37 3) (з+ж=жж), (з+с=сс) Қатар келген екі дыбыстың біріншісі “з”, ал екіншісі “ж
Описание слайда:

3) (з+ж=жж), (з+с=сс) Қатар келген екі дыбыстың біріншісі “з”, ал екіншісі “ж, с” дыбыстары болса, онда айтылуда з дыбысының орнына ж немесе с дыбысы естіледі. Жазылуда бұл ескерілмейді. Жазылуы Айтылуы Бозжан Жүз жыл Көзсіз Божжан Жүж жыл Көссіз т.б.

№ слайда 38 Орфография және орфоэпия 1. Қазақ тілінде сөздердің жазылу заңдылығы мен айты
Описание слайда:

Орфография және орфоэпия 1. Қазақ тілінде сөздердің жазылу заңдылығы мен айтылу заңдылығы бар. Орфография – сөздердің дұрыс жазылу заңдылығы, Орфоэпия – сөздердің дұрыс оқылу заңдылығы. 2. Қазақ тілінде сөздер көбіне қалай жазылса, солай оқылады. Кейде сөздердің жазылуы мен айтылуында өзгешелік болады: дыбыс үндестігі, яғни қатар келген екі дыбыстың бір-біріне әсер етуі; Еріндік дауыстылардың (ұ, ү, о, ө) өзінен кейін келген езулік дауыстыларға (ы, і, е) әсер етуі;

№ слайда 39 Сөздердің айтылуы мен жазылуындағы айырмашылықты төмендегі кестеден көруге бо
Описание слайда:

Сөздердің айтылуы мен жазылуындағы айырмашылықты төмендегі кестеден көруге болады: 3.Орфографиялық заңдылық төмендегі принциптерге негізделеді: а) Фонетикалық принцип: Сөз бөлшектері қалай айтылса, солай жазылады. Бұл принцип, негізінен, сөздегі қосымшалардың жазылуында ескеріледі. Мысалы: адамдар, ағаштар, қартқа т.б. Жазылуы Көзілдірік Жұлын Қара ала Ақ ешкі Айтылуы Көзүлдүрүк Жұлұн Қарала Ағ ешкі

№ слайда 40 Ә) Дәстүрлі принцип: Қазақтың байырғы сөздері бұрын қалай жазылса, қазір де с
Описание слайда:

Ә) Дәстүрлі принцип: Қазақтың байырғы сөздері бұрын қалай жазылса, қазір де сол қалыптасқан күйінде жазылады. Мысалы: хайуанат, кейуана, миуа, қиуа, белбеу, Ботагөз, Амангелді, жаздыгүгі т.б. Б) Морфологиялық принцип: Күрделі сөз бен сөз тіркестерінің айтылуында олардың бір сыңарының кейбір дыбысы өзгеріске ұшырауы мүмкін, бірақ жазылуда морфологиялық принципке сай түбірлері сақталып жазылады. Айтылуы Жер-гөк Қоян-ғолтық Жазылуы Жер-көк Қоян-қолтық

№ слайда 41 Кез келген тіл дыбыстарының нышандарын анықтайтын мынадай шарттар бар: - бірм
Описание слайда:

Кез келген тіл дыбыстарының нышандарын анықтайтын мынадай шарттар бар: - бірмәнділік - тіл дыбыстарының бірмәнді анықталатындығын талап етеді; - тұлғалылық – артикуляциялық орында пайда болу сапасының табиғи тұрақтылығын, әрі баламасыз жеке даралығын байқатады;

№ слайда 42
Описание слайда:

Автор
Дата добавления 12.07.2016
Раздел Другое
Подраздел Презентации
Просмотров561
Номер материала ДБ-141982
Получить свидетельство о публикации

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ


Идёт приём заявок на международный конкурс по математике "Весенний марафон" для учеников 1-11 классов и дошкольников

Уникальность конкурса в преимуществах для учителей и учеников:

1. Задания подходят для учеников с любым уровнем знаний;
2. Бесплатные наградные документы для учителей;
3. Невероятно низкий орг.взнос - всего 38 рублей;
4. Публикация рейтинга классов по итогам конкурса;
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://urokimatematiki.ru

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх