Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Химия / Рабочие программы / Азот оксидтері, азот қышқылы және нитраттар

Азот оксидтері, азот қышқылы және нитраттар

  • Химия

Поделитесь материалом с коллегами:

Сабақтың тақырыбы: Азот оксидтері, азот қышқылы және нитраттар

Сабақтың мақсаты: : азот(ІІ) және (ІV) оксидтерінің алыну тәсілдері, қасиеттері және азот қышқылын өндіргенде олардың атқаратын рөлімен таныстыру, сұйытылған және концентрлі азот қышқылының қасиеттерін оқу, тәжірибе жүзінде нитрат-ионды анықтауды үйрену .

Сабақ түрі : Жаңа тақырыпты меңгерту

Сабақтың әдіс -тәсілі : сөздік- көрнекілік

Қолданылатын көрнекіліктер: интерактивті тақта, компьютер, электрондық оқулық, периодтық жүйе, кестелер, реактивтер, жинақтамалар , бағалау парағы.

Күтілетін нәтиже:

  1. Азот оксидтерінің қасиетін сипаттай алады

  2. Азот қышқылының химиялық қасиетін талдай алады

  3. Тотығу-тотықсыздану реакцияларын электрондық баланс әдісімен жаза біледі

  4. Нитраттардың ыдырау өнімдері мен нитрат-ионды анықтай алады

І. Қызығушылықты ояту Ой қозғау стратегиясы

  1. «Химиялық ой жинау»

  1. Азоттың сутекті қосылысы қалай аталады?

  2. Азот қосылыстарында қандай тотығу дәрежелерін көрсетеді?

  3. Аммиактың физикалық қасиетін сипаттаңыз

  4. Аммиакты өнеркәсіпте және зертханада қалай алады?

  5. Аммоний тұздары туралы не білеміз?

  6. Азоттың қандай оксидтерін білесіздер?

  7. Азот қышқылының тұздары қалай аталады?

  1. Семантикалық картаны толтыру

Азот

NH4Cl

NO2

HNO3

NO

NaNO3

HNO2

KNO3

NH4NO3

NaNO2

Ca(NO3)2

Оксидтері











Қышқылдары











Тұздары













ІІ. Мағынаны тану Топтастыру стратегиясы

Оқушыларға топтар бойынша тапсырмалар беріледі.

І топ Азот оксидтері, алынуы, қасиеті

ІІ топ Азот қышқылының қасиеттері

ІІІ топ Нитраттар, қасиеті, қолданылуы

Оқулықтағы мәтінмен жұмыс орындалады

І

Өзіне тән иісі бар қоңыр түсті газ

топ Азот оксидтеріне сипаттама жазу

Түссіз газ

Суда нашар ериді

Буы улы



hello_html_25ec656c.gifhello_html_m5a08e71e.gifhello_html_6d4ca52e.gifhello_html_m72fde57f.gifhello_html_m78788d86.gifhello_html_m5a08e71e.gifhello_html_6d4ca52e.gifhello_html_m55de89dc.gif



hello_html_m78788d86.gifhello_html_m55de89dc.gif

Суда ерігенде HNO3 және NO түзеді

Димерленіп, N2O4 түзеді



Ауада жеңіл тотығады

Қиын сығылады





Электрондық оқулықтан NO2 газының тұзілуі және нитрат-ионды анықтау реакциясы көрнекі көрсетіледі.

ІІ топ

Азот қышқылының химиялық қасиетін тірек сызбалар арқылы талдап, реакция теңдеулерін жазады. «Патша арағы» туралы қосымша мәлімет беріледі.

hello_html_232a2dd0.gifhello_html_b1a841d.gifhello_html_b1a841d.gifhello_html_b1a841d.gifhello_html_b1a841d.gifhello_html_b1a841d.gif



Концентрлі қышқыл Fe,Cr,Al,Au,Pt,Ir әсер етеді

Концентрлі қышқыл басқа ауыр металдармен

Концентрлі қышқыл сілтілік және сілтілікжер металдармен

Сұйытылған қышқыл сілтілікжер металдармен, сондай-ақ Zn және Fe-мен

Сұйытылған қышқыл ауыр металдармен





hello_html_b1a841d.gif

hello_html_b1a841d.gifhello_html_b1a841d.gif

hello_html_b1a841d.gif

NO2

NO



N2O

NH3(NH4NO3)





Реакция теңдеулері электрондық баланс әдісімен теңестіріледі. Мысалы, мыспен,мырышпен,магниймен сұйытылған және концентрлі азот қышқылының әрекеттесуі .

Ертедегі алхимиктер селитра NaNO3 , темір купоросы FeSO4 7H2O , алюмокалий квасц KAl(SO4)2 12 H2O және мүсәтірді NH4Cl қосып қыздыру арқылы «металдардың патшасы» - алтынды да еріте алатын сұйық алды. Сондықтан да оны aqua regia , яғни «патша суы» немесе «патша арағы» деп атады.

Патша арағы - үш көлем тұз қышқылы мен бір көлем азот қышқылын араластырғанда түзілетін сары түсті сұйықтық. Патша арағында платина сияқты қиын еритін металл да оп- оңай ериді: 3 Pt + 18 HCl + 4HNO3 = 3H2[PtCl6] + 4 NO + 8 H2O

Патша арағының жоғары тотықтырғыштық қабілеті күшті тотықтырғыш - атомдық хлор мен нитрозил хлориді NOCl түзіле жүретін қайтымды реакцияға негізделген.

hello_html_7a39fd76.gifhello_html_31aab85b.gifHNO3 + 3HCl 2[Cl] + 2H2O + NOCl Соңғы өнім сұйықтыққа сары және сарғылт түс береді.

Патша арағында алтынның еруі: Au + 3 HCl + HNO3 = AuCl3 + NO + 2H2O

Түзілген алтын( ІІІ ) хлориді HCl –дың артық мөлшерімен әрекеттесіп, комплексті қосылыс- ( ІІІ ) сутек тетрахлороауратын - H[AuCl4] түзеді:

Au + 4HCl + HNO3 = H[AuCl4] + NO + 2H2O

ІІІ топ

Нитраттардың ыдырау өнімдері тірек сызбамен жұмыс, реакция теңдеулерін жазады.

Me Mg

-ден солға таман орналасады

hello_html_m4198f00d.gifhello_html_m381f6ce8.gif

MeNO2 + O2



MeNO3

Me Mg

мен аралығында орналасады

MeO + NO2↑ + O2



hello_html_m4198f00d.gif

Me Cu

-нен оңға таман орналасады

Me + NO2 + O2



hello_html_m4198f00d.gif

Топырақтағы нитраттар, нитратжинағыштар туралы хабарлама жасайды.

Азот қышқылының тұздары азот тыңайтқыштары ретінде қолданылады. Адам үшін нитраттардың өлімге әкелетін мөлшері 8-15 г аралығында болғанымен, тәуліктік қабылдау адамның дене салмағының бір киллограмына 5 мг артық болмау керек. Топыраққа артық мөлшерде азот тыңайытқыштарын беру өте қауіпті жағдайға әкеледі. Көктемде қар ерігенде нитраттар топырақтан ауыз су көздеріне түсуі мүмкін. Сондай- ақ нитраттар кейбір көкөністердің тамыржемістеріне (сәбіз,қызылша,қарбыз,қауын,картоп) жиналады. Мұндай көкөністерді қабылдаған адам қатты уланады, себебі, ағзада нитраттар анағұрлым улы нитрозаминдерге R2N-N=O тотықсызданады.

ІІІ. Ой толғаныс

1)Жаттығулар мен есептер шығару

1, №6, №8 (оқулық бойынша) Дидактикалық тапсырмалар бойынша № 2

Қосымша тапсырмалар

  1. Азот қышқылын сұйылтқанда оның тотығу қабілеті қалай өзгереді? Сұйытылған азот қышқылы мен металдардың әрекеттесуінің ерекшелігі неде? Мысалдар келтіріңдер.

  2. Концентрлі азот қышқылы темірді, хром мен алюминийді енжарлайды. Бұл нені білдіреді және қалай түсіндіріледі?

  3. Оқ- дәрінің жануы мынадай жуықталған теңдеу бойынша жүреді:

2KNO3 + 3C + S = K2S + 3CO2 + N2

Массасы 100 г оқ- дәріні жаққанда қандай көлем ( қ. ж) газ бөлінеді?





  1. Танымдық ойын «Химиялық лото»

hello_html_3c1540e9.gifhello_html_m4a491f29.gifhello_html_m663d0f74.gifhello_html_1241ad9a.gifhello_html_m663d0f74.gifhello_html_m4a491f29.gifhello_html_m4f501d97.gif

hello_html_m4a491f29.gif

hello_html_m10bd84ae.gifhello_html_78d02057.gif

hello_html_m663d0f74.gif

hello_html_m316f56d8.gif

hello_html_m229b25a3.gifhello_html_30eed152.gifhello_html_m764c3bf0.gifhello_html_m4cbf1d81.gifhello_html_m92a1c80.gifhello_html_m92a1c80.gifhello_html_m4cbf1d81.gifhello_html_13c921dd.gifhello_html_m4cbf1d81.gif







3) Оқушыларды бағалау.

Үйге тапсырма : §8.16 №2, 7

Автор
Дата добавления 26.02.2016
Раздел Химия
Подраздел Рабочие программы
Просмотров257
Номер материала ДВ-486892
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх