Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Дошкольное образование / Другие методич. материалы / Дидактический материал на башкирском языке "Загадки"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 26 апреля.

Подать заявку на курс
  • Дошкольное образование

Дидактический материал на башкирском языке "Загадки"

библиотека
материалов

Ссылка https://vk.com/topic-90379629_33574763

Регина Хабутдинованың Интернетка һалған эшенән алынды

Йомаҡтар.


а) Йәйен - урманда батша,

Ҡышын - ҡарҙан да аҫта.


( Айыу.)


б) Көндөҙ йоҡлай, төндә илай.

( Ысыҡ. )


в) Ҡыш буйы ятты - ятты ла, яҙын тороп сапты.

( Ҡар.)


г) Энәһе бар, ебе юҡ.

(Терпе.)


д) Башы - тараҡ, ҡойроғо - ураҡ.

(Әтәс.)


е) Ағаһы ла, ҡустыһы ла эшләпәле.

(Бәшмәк.)


ж) Йөҙ йәшәр ағас.

( Имән.)


з) Ниндәй ҡош яҙ килеүен хәбәр итә.

(Ҡарға.)


и) Тейен нимә ярата.

(Сәтләүек.)

к) Тау нимәһеҙ булмай.

(Ташһыҙ.)


л) Ай күрҙе, ҡояш алды.

(Ысыҡ.)


м) Биш бүлмәгә бер ишек.

(Бирсәткә.)


н) Ҡалаһы бар - халҡы юҡ.

Диңгеҙе бар - һыуы юҡ.

(Карта.)


о) Ағас түгел - япраҡлы,

Тун түгел – тегелгән.

(Китап.)


п) Яратам һине, яратам һине,

Яратҡан өсөн туҡмайым һине.

(Туп.)

р) “Тей !”- тиһәң, теймәй,

Теймә !” - тиһәң тейә.

(Ирендәр.)


с) Тарағы бар - сәсен тарамай,

Урағы бар – иген урмай.

(Әтәс)


т) Бер алмағаста - алты ботаҡ,

Ботаҡ һайын – һигеҙ сәтләүек,

Бөтәһе нисә сәтләүек.

(Алмағаста сәтләүек үҫмәй.)

Транспорт төрҙәре

Ат түгел, кешнәмәй, 
Йөҙ аттан кәм эшләмәй. /трактор/
 

Һыу эсә, бесән ашамай,
 
Үҙе дүрт аяҡлы. /автомобиль/
 

Балыҡ түгел, ҡош түгел,
 
Һыуҙа йөрөй үҙе гел. /пароход/
 

Ҡамыты юҡ, дуғаһы юҡ
 
Ҡара атым егеүле. /паровоз/
 

Эй ат саба, ат саба,
 
Һығыла билгенәһе,
 
Тояҡтары резина,
 
Тимерҙән дилбегәһе. /автомобиль/
 

Йә тәрән соҡор ҡаҙый ул,
 
Йә бейек өйөм өйә.
 
Төҙөүсөләр уны һөйә,
 
"Тимер бәһлеүән!” — тиә. /экскаватор/
 

Тимер сысҡан,
 
Сүс ҡойроҡ. /самолет/
 

Ҡанаты бар — елпемәй,
 
Эсе йылы — ел теймәй. /самолет/
 

Ҡанаты бар, йөнө юҡ,
 
Үҙе бара, юлы юҡ. /самолет/
 

Юҡ, мин поезд түгел,
 
Ләкин уға оҡшаған.
 
Сөнки йөрөйбөҙ беҙ
 
Тимер юлдарҙан. /трамвай/
 

Үҙе ура, үҙе һуға,
 
Үҙе ҡапсыҡҡа һала.
 
Шаулап, гөрләп эшләгәнгә
 
Ҡыр матурланып ҡала. /комбайн/
 

Тимер жираф, башы күктә,
 
Күп күтәрә көсө күпкә,
 
Тонна-тонна йөктәрҙе
 
Эләктереп ала ул,
 
Балкондарын балҡытып,
 
Бейек өйҙәр һала ул. /кран/
 

Ул үҙе шундай көслө,
 
Тешле-тешле сүмесле.
 
Бер үҙе эшләй ала
 
Йөз кешелек эште. /экскаватор/
 

Эйәремә менәләр,
 
Өҙәңгемә тибәләр.
 
Йөгөртәләр, саптыралар,
 
Кәрәк ергә китәләр. /мотоцикл/
 

Арымай, талмай,
 
Ат артынан ҡалмай. /арба/
 

Ике күсәр дөнъя кисер. /арба/
 

Ике аяҡлы үгеҙ,
 
Маңлайында ҡуш мөгөҙ. /велосипед/
 

Үҙе атта бара,
 
Үҙе атлап бара. /велосипед/
 

Үҙе бара, эҙе юҡ,
 
Маңлайында күҙе юҡ. /кәмә/
 

Ел өрә - үҙе бара. /елкәнле кәмә/
 

Хайран уның йөрөүе,
 
Бик йыраҡтан килүе,
 
Ай-һай, уның кешнәүе.
 
Аяғында тимере,
 
Тамағында күмере,
 
Ерҙе ярып килүе. /паровоз, поезд/
 

Уф-уф һулар,
 
Уфтанһа ла алып китер,
 
Барыр еренә етер. /паровоз, поезд/
 

Ҡылға аҫылына,
 
Тимергә таяна.
 
Ултыртып саба
 
Теләһәң ҡайҙа. /трамвай/

ЙОРТ ХАЙУАНДАРЫ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Йомаҡ әйтәм, йомаҡ әйтәм,
 
Уны сискән сос булыр,
 
Сисәлмәгән тик торор.
 

Һаҡалы бар - бабай түгел, 
Бер кемгә лә ағай түгел.
 
Тәү ҡарашҡа меҫкен, өтөк,
 
Үсектерһәң - китә төкөп. /кәзә/
 

Ишек алдына хужа,
 
Сит малдарҙы ул ҡыуа,
 
Ләү-ләү итеп ул өрә,
 
Барса ерҙә өлгөрә. /көсөк/
 

Һаҡаллы ул, мөгөҙлө,
 
Һанға һуҡмай һис кемде.
 
Баҡсаға бик йыш инә,
 
Кәбеҫтәне кимерә. /кәзә/
 

Мендәр өҫтөндә ятыр,
 
Йә мейескә ул ҡасыр.
 
Көндөҙ әҙерәк серем итеп,
 
Төнөн сысҡан ул тотор. /бесәй/
 

Йүгерекләп йөрөр ул,
 
Ләү-ләү итеп өрөр ул,
 
Мал-тыуарҙы ҡыуыр ул,
 
Өйгә һаҡсы булыр ул. /көсөк/
 

Шып-шым баҫып йөрөй ул,
 
Сысҡандарҙы тота ул.
 
Һөт эсә лә рәхәтләнеп,
 
Мейес башында ята ул. /бесәй/
 

Йылыта, кейендерә,
 
Әҙәмде һөйөндөрә. /һарыҡ/
 

Дүртәүҙер аяғы,
 
Ҡайсылай ҡолағы,
 
Таштан ҡаты тояғы. /ат/
 

Хайран уның йөрөүе,
 
Бик йыраҡтан килеүе,
 
Ай-һай уның кешнәүе.
 
Аяғында тимере,
 
Тамағында күмере,
 
Ерғе ярып килеүе. /ат/
 

Ишек алдында сүмәлә,
 
Аҫтында дүрт бағана,
 
Алдында ике һәнәк,
 
Артында һепертке. /һыйыр/
 

Ҡойроғо уралған, теле һалынған. /эт/
 

Һабан да түгелмен – һөрөргә яратам. /сусҡа/
 

Ҡуян ҡолаҡлы, ат тояҡлы. /ишәк/
 

Муйыны – дуға, арҡаһы – эйәр. /дөйә/
 

Туны бар – сапаны юҡ,
 
Мыйығы бар – һаҡалы юҡ. /бесәй/
 

Арҡаһынан һыпырһаң,
 
Күҙҙәре ялт-йолт итә.
 
Гел яратып, иркәләп,
 
Һөйөп торғанды көтә. /бесәй/
 

Ауыҙы бар – көйшәмәҫ,
 
Теше бар – тешләмәҫ,
 
Ултырһаң – күтәрер,
 
Етәкләһәң – эйәрер. /ат/
 

Ары ла йүгерә Зәпзәки,
 
Бире лә йүгерә Зәпзәки.
 
Тамаҡ ҡыра Зәпзәки,
 
Һаҡал һелкә Зәпзәки. /кәзә/
 

Һәр кистә яландан ҡайта
 
Мөңрәй-мөңрәй көтөүҙән.
 
Май, ҡаймаҡ яһайҙар уның
 
Тәмле ап-аҡ һөтөнән. /һыйыр/
 

Бысраҡ һыуҙа аунай,
 
Мырҡ-мырҡ, мырҡылдай. /сусҡа/
 

Йәйен дә, ҡышын да,
 
Йылы тунда. /һарыҡ/
 

Бик оҙон мыйыҡтары,
 
Күҙҙәре янып тора.
 
Сысҡандарҙы аулар өсөн
 
Туҡтауһыҙ хәйлә ҡора. /бесәй/

ҠЫРАҒАЙ ХАЙУАНДАР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Эй тырыша – кәрәк уға
 
Сәтләүектең орлоғо.
 
Өйө ағас ҡыуышында,
 
Көлтә ҙурлыҡ ҡойроғо. /тейен/
 

Йөрөмәй ул буранда,
 
Ҡышын йоҡлай урманда,
 
Йәйен солоҡ "таҙарта",
 
Еләкте лә ярата. /айыу/
 

Ҡылый күҙ, оҙон ҡолаҡ,
 
Баҡсаны үтмәй урап,
 
Һайлап, кишер кимерә,
 
Бигерәк шәп йүгерә. /ҡуян/
 

Уңайлы ултыра ағаста,
 
Сәтләүекте ярата,
 
Көлтә ҡойроҡ, бик етеҙ ул,
 
Һикерергә ярата. /тейен/
 

Энәләрен үҙендә
 
Текмәһә лә йөрөтөр.
 
Яҡын килһәң - йомарлана,
 
Киткәнеңде көтәлер. /терпе/
 

Ул тегеүсе булмаһа ла
 
Энәләр күп йөрөтә,
 
Яҡын килһәң - йомарлана,
 
Китһәң - йүгереп китә. /терпе/
 

Урманда йыш тап булар,
 
Мөгөҙҙәре бигерәк ҙур,
 
Ат ҡәҙәре кәүҙәһе,
 
Һис еткермәй берәүҙе. /мышы/
 

Йәйгә сыҡһа һөйөнә,
 
Һоро тунын кейенә,
 
Ҡышын ҡарҙа күренмәй ул -
 
Кейенә аҡ кейемгә. /ҡуян/
 

Ҡара морон, һарғылт йөн,
 
Көлтә ҡойроҡ, хәйләкәр,
 
Тауыҡ итен бик ярата,
 
Ялан, урманда йәшәр. /төлкө/
 

Бәләкәй генә, бик етеҙ,
 
Йөнтәҫ ҡойроҡ, ялтыр күҙ,
 
Сәтләүекте бик ярата,-
 
Кем ағаста? Әйтегеҙ. /тейен/
 

Ҡомда мәҙәк юл ҡалдыра,
 
Һыуҙа йөҙә ҡай саҡта,
 
Үҙе менән һөйрәп йөрөй
 
Үҙенең өйөн йыраҡҡа. /гөбөргәйел/
 

Ағас башында туп һымаҡ
 
Ул һикереп шаяра,
 
Йә тубырсыҡ эҙләп йыя,
 
Йә ул сәтләүек яра.
 
Имәнгә ҡора өйөн,
 
Ниндәй кейек ул? /тейен/
 

Ҡойроғо көлтә кеүек,
 
Яратҡаны сәтләүек,
 
Ҡыуышҡа яһай өйөн,
 
Был ни, әлбиттә,… . /тейен/
 

Энәләре күп булһа ла,
 
Кейем текмәй был кейек.
 
Сәнскеле балаһын да
 
Һөйә: ”Йомшағым!”- тиеп. /терпе/
 

Энәһе күп: йөҙләп-меңләп,
 
Бер ни тегә алмай йүнләп. /терпе/
 

Борсаҡтай ғына күҙҙәре,
 
Морон осо ҡап-ҡара.
 
Яҡын килһәң, йоморлана,
 
Энәле - тотоп ҡара!
 
Кем белә, кем белә,
 
Йә әйтегеҙ тиҙ генә. /терпе/
 

Йәйен - урманда батша,
 
Ҡышын - ҡарҙан да аҫта. /айыу/
 

Йәйен - һоро, ҡышын - аҡ,
 
Ҡыҫҡа ҡойороҡ, шеш ҡолаҡ. /ҡуян/
 

Баҙҙа йәшәй, дошманы – бесәй. /сысҡан/
 

Ерҙе тиштем – йәшәнем,
 
Ер өҫтөнә сыҡтым – үлдем. /һуҡыр сысҡан/
 

ЙОРТ ҠОШТАРЫ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Бәпкәләрен үләндә
 
Эйәртеп йөрөтә ул,
 
Оҙон муйын,ҡыҙыл тәпәй,
 
Ыҫылдап суҡымаҡсы ул. /ҡаҙ/
 

Һыуҙа йыуынып алды,
 
Өҫтө ҡоро ҡалды. /ҡаҙ/
 

Таң атмаҫ борон уяна,
 
Ҡанат ҡаға, талпына,
 
- Килтере-е-е-п би-и-и-р!- тиеп һөрән һала,
 
Баҫып кәртә башына. /әтәс/
 

Ҡыт-ҡыт-ҡыт-ҡыт-ҡыт итә,
 
Килгәнебеҙҙе көтә,
 
Йомортҡаны алығыҙ! – тип,
 
Ул беҙгә хәбәр итә. /тауыҡ/
 

Әсәй көтә был ҡоштарҙы,
 
Улар тоя һөйөү, наҙ.
 
Бәпкәләрен сығарғанда,
 
Шатлығынан бейей ... . /ҡаҙ/
 

-Ҡыт-ҡытыҡ,-ти,-ҡытыҡ,-ти,-
 
Тибенеүе ҡыҙыҡ,-ти,
 
Әйтеп ҡуймағыҙ яҙыҡ,
 
Әлеге ҡош ул-… . /тауыҡ/
 

-Мин барыһын уятам,- тип
 
Ҡысҡыра,-кикирикүүүк!
 
Бара торған ерегеҙгә
 
Һуңлап ҡуймағыҙ берүк!
 
Һис кәрәк түгел бәхәс,
 
Был булыр инде … . /әтәс/
 

-Ҡаҡ-ҡаҡ,-тиер,-ҡаҡ,-тиер,
 
Ниҙер ҡағырға ҡушыр.
 
Үҙе ҡанат ҡағып ҡына
 
Һыу буйында булашыр.
 
Күл, йылғала табыр наҙ
 
Ҡыҙыл ситек кейгән … . /ҡаҙ/
 

Башы тараҡ, ҡойроғо ураҡ,
 
Ҡысҡыртып борғоһон, уята барыһын. /әтәс/
 

Оса лап-лап, төшә лап-лап,
 
Йөҙә шәп-шәп, йөрөй саҡ-саҡ,
 
Әкрен атлап, кейеҙен ҡаплап. /өйрәк/
 

Күбеп китһә, көймә кеүек,
 
Күпереп бешкән икмәк кеүек,
 
Губернский ҡыҙҙар кеүек,
 
Ултырыуы мулла кеүек,
 
Ҡысҡырыуы торна кеүек?! /күркә/
 

Гөбөр-гөбөр гөбөрә, ҡыҙыл күрһә, ҡабара. /күркә/
 

Тарағы бар - сәсен тарамай,
 
Урағы бар – иген урмай. /әтәс/
 

Бәләкәй генә һары йомғаҡ
 
Йүгереп йөрөй сиҙәмдә. /себеш/

ҠОШТАР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Тау-ҡаяны төйәк итә,
 
Бер ниҙән тормай өркөп.
 
Кемдең уны күргәне бар?
 
Ҡош батшаһы ул ... . /бөркөт/
 

Ҡыйыҡ башына йорт ҡуйҙым,
 
Ишек-тәҙрәһе асыҡ.
 
Яҙҙар еткәс, ҡайтып керҙе
 
Ошо йортҡа ... . /сыйырсыҡ/
 

Хужанан да, эттән дә
 
Һис тә ҡурҡып тормайҙар.
 
Ем һипкәйнем ҡаҙҙарға,
 
Килеп ҡунды ... . /турғайҙар/
 

Тәҙрәләремә ҡарап,
 
Ҡойма башына баҫҡан.
 
- Бөгөн ҡунаҡ көтөгөҙ, - тип
 
Шыҡырланы ... . /һайыҫҡан/
 

Ниңә ҡаҙҙар ҡаңғылдашып
 
Бәпкәләрен өйөргән?
 
Күктә ҡанаттарын йәйеп,
 
Бәпкә күҙләй ... . /төйлөгән/
 

Ниңә әле был балалар
 
Күккә ҡарап торалар?
 
Йылы яҡҡа үтеп китте,
 
Ҡаңғылдашып ... . /торналар/
 

Үҙе йомортҡа баҫмай,
 
Балаһын да баҡмай. /кәкүк/
 

Ҡулы юҡ, балсыҡ ташый,
 
Балтаһы юҡ, өй яһай. /ҡарлуғас/
 

Ҡыҙыл ситектәрен кейгән
 
Күк күлдәкле ҡыҙ килгән.
 
Күк күлдәк, ҡыҙыл ситекле
 
Әйтегеҙсе, кем икән? /күгәрсен/
 

Көндөҙ ул насар күрә.
 
Тап бына шуға күрә,
 
Үҙ ҡорбанын һағалап,
 
Төндә тора самалап. /ябалаҡ/
 

Айырып булмай был ҡоштоң
 
Исемен есеменән.
 
Һоҡландыра бөтәһен дә
 
Аҡтан-аҡ төҫө менән. /аҡҡош/
 
Осоп киләм, осоп киләм,
 
Күҙгә эләккәнде тибеп киләм. /бөркөт/
 

Ағас башында бер Ҡолой,
 
Көндөҙ йоҡлай, кис олой. /өкө/
 

Торған булһалар ҙа ҡысҡыралар
 
Торайыҡ та торайыҡ. /торна/
 

Баҫтырығы оҙон, көлтәһе ҡыҫҡа. /һайыҫҡан/
 

Сирыҡ-сирыҡ сирҡылдай,
 
Бәҫле ботаҡҡа ҡунып.
 
Сирыҡ-сирыҡ,үҙ телендә
 
Ниҙер һөйләй ҡыуанып.
 
Ниҙәр генә һөйләһә лә,
 
Аңламайым шул телен.
 
Шуны беләм: йылы эҙләп,
 
Ташлап китмәй үҙ илен.
 
Кисерһә лә күп этлек,
 
Иленән китмәй … . /сәпсек/
 

Көндөҙ йоҡлай, төнөн илай. /өкө/
 

Яңғыратып һыу буйҙарын
 
Һарай, алһыу таң тыуғас,
 
Моңло, дәртле … . /һандуғас/
 

Йылы яҡтан
 
Беҙгә килә,
 
Ул йылдарҙы
 
Һанай белә.
 
Был ниндәй ҡош?
 
Бирсе әйтеп! /кәкүк/
 

Бар белгәне ҡар ҙа ҡар,
 
Бер туҡтауһыҙ ҡар даулар.
 
Ниндәй ҡош мохтаж ҡарға?
 
Ни булһын инде … . /ҡарға/

ҠОШТАР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР (дауамы)

Көнө буйы туҡ та туҡ,
 
Ағастан ҡорт табып туҡ.
 
Ағасты йырған ҡортҡа
 
Иң ҙур дошман … . /тумыртҡа/
 

Һайлап алып ҡыу ағасты
 
Көнө буйы туҡылдар,
 
Ҡорттан һаҡлай ағастарҙы,-
 
Ә исеме кем булыр? /тумыртҡа/
 

"Шыҡырыҡ-шыҡырыҡ!" - һөрән һала,-
 
Нимә икән ул тапҡан?
 
Аҡлы-ҡаралы кәүҙәле,-
 
Ул ҡош була - ... . /һайыҫҡан/
 

Ҡатыҡты ла ул эсмәйҙер,
 
Эсмәйҙер ул һис тә һөт,
 
- Һөҙ һ-ө-ө-өт! - тип оҙаҡ өндәй
 
Тажлы башлы ҡош ... . /һөҙһөт/
 

Ауыр йөк һөйрәгән һымаҡ,
 
- Тар-р-р-т!- та, - Тар-р-р-т!- ярҙам һорай,
 
Тыныс төбәкте ярата,
 
Был ҡош булалыр ... . /тартай/
 

Көндөҙ яратҡан урыны
 
Ҡоро ағаста - аулаҡ,
 
Төн етте ниһә һунар итә
 
Бесәй башлы ... . /ябалаҡ/
 

Иң моңло йырҙы тыңлата
 
Беҙгә, йәмле яҙ булғас,
 
Барса кеше бирелеп тыңлай,
 
Ул ҡош була ... . /һандуғас/
 

Моңло итеп ул саҡыра,
 
Күренеп бармай бик үк,
 
Кә-күк, кә-күк,- тигән һүҙен
 
Ҡабатлай оҙаҡ ... . /кәкүк/
 

Йәй көнөндә бер ҡош күрәң
 
Туҡтап, ҡанат елпегән,
 
Сысҡан аулай, йә сиңерткә,
 
Ул ҡош була ... . /төйлөгән/
 

Һауала ул батша инде,
 
Саңҡып бирә ул тауыш,
 
Бөрйән башҡортоноң ҡошо,
 
Ул булалыр ... . /ҡарағош/
 

Ағас башында ояһы,
 
Йәйен-ҡышын ҡар даулай,
 
Ҡарауһыҙ ҡалдырһаң әгәр,
 
Себештәрҙән күҙ алмай. /ҡарға/
 

Ҡанатлы ла ҡолаҡлы,
 
Төнөн генә оса ул,
 
Ҡош тип әйтеп булмай уны,-
 
Ниндәй хайуан була ул? /ярғанат/
 

«Ҡыж-ҡыж » тиеп тауыш бирә,
 
Мороно, гүйә, көрәк.
 
Йылы яҡтан яҙын ҡайта,
 
Ниндәй ҡош, тиһең? ... . /өйрәк/
 

Аяҡтары уның оҙон,
 
Әйт, ниндәй ҡош, уйлап торма.
 
Яҙын ҡайта көҙөн китә,
 
“Тор-райыҡ” тиһә лә … . /торна/
 

Өй артындағы тирәккә
 
Ҡайсаҡ ҡунып китә ул.
 
Ҡасан ҡунаҡтар килерен
 
Беҙгә хәбәр итә ул. /һайыҫҡан/
 

Талға ҡунып, йөҙ төрлө
Йыр йырланы маҡтансыҡ.
Булһа булһын маҡтансыҡ,
Үҙебеҙгә бик танһыҡ. /сыйырсыҡ/

Оҡшанымы йомаҡтар? -
 
Әйтегеҙ,һеҙ,балалар.

БӨЖӘКТӘР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Йоҡонан тора иртә,
 
Үҙен-үҙе һикертә.
 
Йәйен уйнап үткәрә
 
Сырылдауыҡ ... . /сиңерткә/
 

Матур итеп селтәр үрҙе
 
Кешеләрҙән күрмәксе.
 
Аҫҡа табан төштө китте
 
Селтәр буйлап ... . /үрмәксе/
 

Бейек кенә бейек ҡаялар,
 
Ул ҡаяға ҡыйғыр оялар.
 
Һурпаһы хәләл, ите хәрәм,
 
Ул ни булыр икән?! /бал ҡорто/
 

Бесәнлектә бер көршәкте
 
Ҡарап торғас бик оҙаҡ
 
Салғым менән тейеү булды –
 
Һырып алды ... . /һағыҙаҡ/
 

Ҡап-ҡаранғы бүлмәлә
 
Селтәр бәйләй ҡыҙ бала. /бал ҡорто/
 

Бейек тауға менәләр,
 
Тоҡтар йөкмәп киләләр. /ҡырмыҫҡа/
 

Деү-деү, деү итә – дуғаға ҡуна,
 
Сей-сей, сей итә – ситәнгә ҡуна. /күгәүен/
 

Беҙелдәп оса ла семетеп ала,
 
Ул семеткән ерҙә ҡан ҡала. /серәкәй/
 

Бал ҡортона бик оҡшаған,
 
Тик саҡһа, саға елле!
 
Шул бөжәктекеләй, тиҙәр,
 
Ҡыҙҙарҙың нәҙек биле. /һағыҙаҡ/
 

Гөжләп тора өй-йорттары,
 
Ҡупҡан һуң ниндәй ғауға?
 
Хәүеф килһә, күмәкләшеп,
 
Дәррәү сығалар яуға. /ҡырмыҫҡалар/
 

Нисек итеп биҙмәйҙәр,
 
Бер туҡтауһыҙ безләйҙәр.
 
Безләшеп, улар беҙгә
 
Сәскәнән бал эҙләйҙәр. /бал ҡорто/
 

«Тоттом» тигәндә, тороп китте,
 
«Баҫтым» тигәндә, тороп ҡасты. /сиңерткә/
 

Шем шекерә-мекерә,
 
Тотам тиһәң, һикерә. /сиңерткә/
 

Ат башлы,
 
Болан мөгөҙлө,
 
Бүре кәүҙә,
 
Бүкән һын,
 
Ҡош ҡанатлы,
 
Ҡырмыҫҡа аяҡлы. /сиңерткә/
 

Эт башлы,
 
Ырғаҡ муйынлы,
 
Бүре кәүҙәле,
 
Бүкән һынлы,
 
Ҡуш ҡанатлы,
 
Тиктормаҫ йәнле. /сиңерткә/
 

Аяғы ҡулдан юғары,
 
Һикерә талдан юғары.
 
Ни ҡош түгел, ни ҡорт түгел,
 
Теҙе билдән юғары. /сиңерткә/

ТӘБИҒӘТ КҮРЕНЕШТӘРЕ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Әй, малайҙар! Әй, ҡыҙҙар!
 
Ҡойҙоғоҙмо ҡоймаҡтар?
 
Килегеҙ, әйҙә, ултырығыҙ,
 
Табышайыҡ йомаҡтар.
 

Ап-аҡ ҡына, шәкәр түгел,
 
Йылыға иреп бара.
 
Ҡышын ерҙе ҡаплап ала,
 
Йомшаҡ ҡына, тотоп ҡара. /ҡар/
 

Ҡышын яуа аҡ булып,
 
Бигерәк тә йомшаҡ булып,
 
Атлағанда - шығыр-шығыр,
 
Эҙҙәрҙе ала уйып. /ҡар/
 

Йәйен томра эҫелә
 
Күгәреп болоттар килһә,
 
Тамсылар булып тамыр,
 
Был ни була? Был ... . /ямғыр/
 

Күктән яуа ынйылай,
 
Үҙе ап-аҡ, мамыҡтай,
 
Аяҡ баҫһаң - шығырҙай,
 
Ул ҡыштың йырын йырлай. /ҡар/
 

Ағастарға ул ҡунған,
 
Ап-аҡ ҡар һымаҡ булған,
 
Анау урман әкиәттәге
 
Көмөш аҡ урман булған. /бәҫ/
 

Эй, ыжғыра, асыулана,
 
Үкерә, ярһый, өрә.
 
Кеше йөрөй алмаһын, тип,
 
Ҡарҙарҙы юлға өйә. /буран/
 

Өшөттөрә, туңдыра –
 
Үҙе күренмәй күҙгә.
 
Ҡайсаҡ ул йүгерттерә,
 
Йылы тунды кейҙерә. /һыуыҡ/
 

Ҡыш көнө генә яуа,
 
Сафланып ҡала һауа,
 
Атлағанда шығыр-шығыр
 
Эҙҙәрҙе уйып ала. /ҡар/
 

Аҡ мунсаҡ төшөп ҡалды,
 
Ай күрҙе, ҡояш алды. /ысыҡ/
 

Осоп китә, йөҙөп китә,
 
Ваҡыт еткәс, иреп бөтә. /ҡар/
 

Йондоҙ булып ҡойола,
 
Мамыҡ булып йыйыла.
 
Ел булһа, оса,
 
Яҙ булһа, ҡаса. /ҡар/
 

Үкерә лә ҡотора,
 
бөтә ерҙе тултыра. /буран/
 

Күктән килде, ергә китте. /ямғыр/
 

Ялт-йолт ялтырай,
 
Ерҙең өҫтө ҡалтырай. /йәшен/
 

Тау арҡылы уҡ аттым,
 
Атҡан уғым юғалттым. /йондоҙ атылыу/
 

Аяҡһыҙ-ҡулһыҙ тәҙрә ҡаға. /ел/
 

Аяғы юҡ, ҡулы юҡ,
 
Һөйләшергә теле юҡ,
 
Ҡояш кеүек нуры юҡ,
 
Күрергә күҙе юҡ,
 
Һис етмәгән ере юҡ. /ел/
 

Уты юҡ, төтөнө бар. /томан/
 

Таҫмаларым йыуам да,
 
Киптерәмен дуғамда. /йәйғор/
 

Ишек алды таш була,
 
Өйгә инһә, һыу була. /боҙ/
 

Ишектән керер, түргә уҙыр. /һыуыҡ/
 

Аҡ булһа ла, һөт түгел,
 
Күп булһа ла, йөк түгел.
 
Һыу буйында ярала,
 
Ҡояш сыҡһа, тарала. /томан/

ТӘБИҒӘТ КҮРЕНЕШТӘРЕ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР (дауамы)

Йәшенегеҙ, ти, тиҙерәк,
 
Ҡурҡыныс минең утым.
 
Ҡаялағы бөркөттөң дә
 
Алам да ҡуям ҡотон. /йәшен/
 

Иретһәң, һыу була,
 
Ҡайнатһаң, быу була. /ҡар/
 

Мин дә эй күшегеп бөттөм,
 
Урман-ҡырҙар күшекте.
 
Күк күкрәүен ер аҫтында
 
Һуҡыр сысҡан ишетте. /ямғыр/
 

Ямғыр тынды, ҡояш сыҡты,
 
Ҡалҡты күктә ҙур күпер.
 
Шул күперҙең бөтә төҫөн
 
Айыра ала тик өлгөр. /йәйғор/
 

Көндөҙ йоҡлай, төндә илай. /ысыҡ/
 

Ҡыш буйы ятты - ятты ла,
 
яҙын тороп сапты. /ҡар/
 

Аҡ бабай, аҡ бабай,
 
Аҡ туныңды ҡаҡ, бабай. /ҡар/
 

Утта янмай, һыуҙа батмай. /боҙ/
 

Сәстәремде тағатып
 
Йөрөй нисек иренмәй?
 
Әллә уйнай йәшенмәк,
 
Үҙе ҡайҙа? Күренмәй. /ел/

ЙӘШЕЛСӘЛӘР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Йәшелсә - витаминдар,
 
Ашайым да ҡуямым.
 
Йәшелсәләр хаҡында мин
 
Һеҙгә йомаҡ ҡоямын.
 

Бер-береһенән уҙышып
 
Үҫәләр гел бер өйҙә.
 
Өйҙәрен төп тип атайым,
 
Сығалар өйҙән көҙгә. /картуф/
 

Ҡыяҡтары йәм-йәшел дә,
 
Һап-һары уның башы.
 
Ашнаҡсыны илатһа ла,
 
Их, тәмләй ул һәр ашты. /һуған/
 

Ҡып-ҡыҙыл ғына күлдәкте
 
Ҡайҙан ала ... ?
 
Күлдәге матур булғас ни,
 
Уға хатта ер аҫтында
 
Һис күңелһеҙ түгелдер. /сөгөлдөр/
 

Ерҙән ҡаҙып алалар,
 
Аш, бәлешкә һалалар.
 
Көлгә күмә малайҙар,
 
Иҙеп ашай бабайҙар. /картуф/
 

Миңә оҡшай ҡурғаны,
 
Кетерләп үк торғаны,
 
Маҡтап бөтөргөһөҙ, уф!
 
Нимә ашайым? … . /картуф/
 

Әбей түгел, бабай түгел,
 
Үҙе ҡат-ҡат тун кейә,
 
Һыуҙар һибеп үҫтерәбеҙ-
 
Ул дымлы ерҙе һөйә.
 
Йәшкелтем һәм аҡ төҫтә,
 
Шытырлап тора тештә,
 
Ә исеме - ... . /кәбеҫтә/
 

Йәшкелт аҡһыл төҫтә ул,
 
Ҡатлы-ҡатлы күлдәкле,
 
Әсәй турап ашҡа һала,
 
Ашағанда бик тәмле. /кәбеҫтә/
 

Ҡуян бик ярата икән
 
Ул ҡыҙыл йәшелсәне,
 
Ҡыш көнөндә Ҡар-бабайҙың
 
Танауы ул - беләһеңме? /кишер/
 

Әрсей ҡалһаң, йәһәт кенә
 
Күҙ йәштәрен ағыҙа.
 
Уны ашаһаң сирләмәйһең,-
 
Кәрәк түгел дарыу ҙа. /һуған/
 

Йоморо уның кәүҙәһе,
 
Унан аштар бик тәмле,
 
Әйт әле, һин, әйт әле,-
 
Был нимә ул? /бәрәңге/
 

Тәҙрәһе юҡ, ишеге юҡ,
 
Эсе тулы халыҡ. /ҡыяр/
 

Ер аҫтында алтын ҡаҙыҡ. /кишер/
 

Ҡат-ҡат тунлы,
 
Ҡарыш буйлы. /кәбеҫтә/
 

Бабай ҡат-ҡат тун кейгән,
 
Сисендерһәң – иларһың. /һуған/
 

Үҙе генә ашалмай,
 
Унан башҡа аш бармай. /һуған/
 

Келәте бар, малы юҡ,
 
Балаһының һаны юҡ. /ҡыяр/
 

Үҙе һимеҙ – майы юҡ,
 
Тиреһе ҡалын – йөнө юҡ. /шалҡан/
 

Әй,малайҙар,әй,ҡыҙҙар!
 
Оҡшанымы йомаҡтар?

ЭШ ҠОРАЛДАРЫ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Түтәлдерҙе ҡаҙып бөткәс,
 
Мыштырлап оҙаҡ торма.
 
Эшкә тотон йәһәт кенә
 
Ҡулыңа алып… . /тырма/
 

Бесән ҡалай ныҡ кипкән,
 
Йыйырға ваҡыт еткән.
 
Ҡарап торма,тик торма,
 
Йә,ҡулыңа тот … . /тырма/
 

Был ҡоралды сабый саҡтан
 
Ҡулда тоторға кәрәк.
 
Ғүмер буйы бары файҙа
 
Бирә кешегә… . /көрәк/
 

Ҡар көрәргә
 
Булһа кәрәк,
 
Нимә кәрәк?
 
Дөрөҫ! ... . /көрәк/
 

“Т” хәрефенә оҡшаш был
 
Оҫтаға кәрәк ҡорал.
 
Һыры бар урау-урау,
 
Был нимә? Был бит ... . /бырау/
 

Әй, күп тә һуң тештәре!
 
Әй, күп тә һуң эштәре!
 
Ағасты «ашай-ашай»,
 
Төрлө әйберҙәр яһай. /бысҡы/
 

Нисек кенә бәйләп тотма,
 
Ятҡырып булмай тоҡта.
 
Барыбер сыға тишеп,
 
Уның исеме нисек? /беҙ/
 

Был ҡорал менән
 
Шымартып алғас,
 
Ял итеп ҡала
 
Ҡытыршы ағас.
 
Түңәрәкләнеп
 
Оса юнысҡы,
 
Оҫта ҡулында
 
Нимә ул? /йышҡы/

ЙЫЛ МИҘГЕЛДӘРЕ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Ҡар иреп,ер күренер,
 
Һайрар ҡоштар ҙа килер,
 
Йәшел үләндәр үҫер,-
 
Был ниндәй ваҡыт етер? /яҙ/
 

Көндәр бигерәк эҫелер,
 
Еләктәр ҙә бешәлер.
 
Көн дә беҙ һыу инәбеҙ,-
 
Ниндәй ваҡыт? Әйт әле. /йәй/
 

Ағастарҙан, һарғайып,
 
Япраҡтар ергә төшә.
 
Баландар ҡыҙарып бешә,-
 
Был ниндәй ваҡыт етә? /көҙ/
 

Көндәре һыуыҡ булыр,
 
Ерҙең өҫтө аҡ булыр,
 
Балалар санала шыуыр,-
 
Был ниндәй ваҡыт булыр? /ҡыш/
 

Ҡара ерҙең өҫтөнә
 
Ҡаҙ мамығын кем һипкән?
 
Аҡ юрғанды кем теккән,
 
Ап-аҡ ондо кем һипкән? /ҡыш/
 

Бабайым килә һағынып,
 
Аҡ толобон ябынып. /ҡыш/
 

Аҡ юрғанын ташлай,
 
Һыртын күрһәтә башлай. /яҙ/
 

Үҙе илай, үҙе йырлай. /көҙ/

Ҡарҙар ирене,
Һыуҙар йүгерҙе,
Илап йылғалар,
Йәштәр түгелде.
Көндәр оҙая,
Төндәр ҡыҫҡара,
Был ҡайһы ваҡыт,
Йә, әйтеп ҡара? /яҙ/

Ашлыҡтар үҫте,
Башаҡтар беште,
Ҡояш бешерә,
Тиргә төшөрә.
Халыҡ ашыға,
Китә баҫыуға,
Игенен ура -
Был ҡай саҡ була? /йәй/

Ҡырҙар буш ҡала,
Ямғырҙар яуа,
Ерҙәр дымлана -
Был ҡай саҡ була? /көҙ/

Һәр ер ҡарланған ,
Һыуҙар боҙланған ,
Уйнай ел-буран -
Был ҡай саҡ, туған? /ҡыш/

АҒАСТАР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Йәм-йәшел йәйен,ҡышын да,
 
Энәһе күп ботаҡта.
 
Ул төҙәнә беҙгә килеп
 
Яңы йылда ҡунаҡҡа. /шыршы/
 

Йәшел төҫлө кейемдәрен
 
Кейеп тора ағайҙар.
 
Йәйҙәр үтә, көҙҙәр үтә -
 
Һис бер уны һалмайҙар. /шыршы/
 

Бер ағаста мең ҡара. /муйыл/
 

Уңмай көндә - ҡояшта,
 
Йәшел була ул ҡыш та.
 
Оҙон буйлы бер ағай –
 
Күпте күргән ... . /ҡарағай/
 

Ул хас бойҙай орлоғо –
 
Шундай ғына ҙурлығы.
 
Етһен әле йәй генә -
 
Ул япраҡҡа әүерелә. /бөрө/
 

Суҡ толомло, аҡ һынлы,
 
Гел һөйкөмлө, яғымлы.
 
Сағылда табып яйын
 
Сәләмләй килгән һайын. /ҡайын/
 

Йәй ҙә йәшел, ҡыш та йәшел
 
Тауҙа ла, урманда ла.
 
Ултыра уртала илап
 
Ҡыш байрам ҡорғанда ла. /шыршы/
 

Майҙа ап-аҡ күлдәкле,
 
Унан йәшеллек кейә.
 
Ҡарайғас шул күлдәге,
 
Башҡайын түбән эйә. /муйыл/
 

Гел бейеккә, гел киңлеккә әйҙәр,
 
Йәмле булыр унан өйҙәр-өйҙәр,
 
Өй аҫтына һалһаң, йөҙ йыл түҙәр,
 
Ныҡ кешене уның кеүек тиҙәр. /имән/
 

Күлдәктәре аҡ ҡына,
 
Бөҙрә уның сәстәре.
 
Бысаҡ тейҙеме яҙын,
 
Сәсрәп сыға йәштәре.
 
Тик яраламаһын һис кем
 
Матур йәшел дуҫҡайын.
 
Урман булып шаулаһын
 
Беҙҙең ерҙә аҡ. /ҡайын/
 

Аҡ кейемен кейгән
 
Йәшел суғын элгән. /ҡайын/
 

Ирендәрҙе күгәртә,
 
Ҡан баҫымын үҙгәртә.
 
Яҙын, әйтерһең, кәләш,
 
Көҙөн – көп-көрән ... . /миләш/
 

Урамдарҙа йәй бураны,
 
Ап-аҡ иткән йорт-ҡураны. /тирәктәр/

ЕМЕШ-ЕЛӘКТӘР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР

Алма тиһәң, алма түгел,
 
Ҡыяр тиһәң - түңәрәк. /киви/
 

Сәскәһе ап-аҡ, емеше ҡыҙыл,
 
Ҡыҙарып беште, ергә төштө. /алма/
 

Эсе ҡыҙыл, тышы ҡара,
 
Ышанмаһаң, ашап ҡара. /ҡарағат/
 

Кәкре ҡайын аҫтында,
 
Ҡан тамсылап ултыра. /ҡурай еләге/
 

Үләндәрҙә ҡыҙарып бешер,
 
Һабағын бөгөп, ергә төшөр. /ер еләге/
 

Лампочкаға бик оҡшаған
 
Татлы был емеш.
 
Исемен әйтһәң, һиңә лә
 
Сығарам өлөш! /груша/
 

"Бал”лы ижеге булһа ла,
 
Һис тә түгел ул татлы.
 
Миләшкә оҡшаш емештең,
 
Йә, исемен кем тапты? /балан/
 

“Алма” тиһәң, алалар.
 
Нимә һуң ул, балалар? /алма/
 

Ҡыҙыл төймә таптым,
 
Ауыҙыма ҡаптым. /ер еләге/
 

Үҙе ҡып-ҡыҙыл,
 
Күлдәге йәм-йәшел. /ер еләге/
 

Оҙон ҡурай үләндәр,
 
Ҡыҙыл алҡа элгәндәр. /ҡурай еләге/
 

Түңәрәк-түңәрәк шар кеүек,
 
Ҡыҙыл-ҡыҙыл ҡан кеүек,
 
Әсе лә, татлы ла,
 
Йотайым тиһәң, ташлы ла. /сейә/

ҺӨНӘРҘӘР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Шым йөрөй еңел баҫып,
 
Мылтығын алған аҫып,
 
Шулай һунар итә ул,
 
Ул кеше кем була ул? /һунарсы/
 

Ҡармаҡ алып ҡулына
 
Китә йылға буйына,
 
Көн оҙон тик ултыра,
 
Сабаҡ,суртандар тота. /балыҡсы/
 

Атҡа атланып һыбай
 
Һыҙғыра йә ул йырлай,
 
Үҙе төшмәй эйәрҙән,
 
Эте уға эйәргән. /көтөүсе/
 

Иртүк тороп фермаға
 
Йүгерә атлай бара,
 
Аҡ халатын кейеп алып
 
Кем әле һыйыр һауа? /һауынсы/
 

Тыпыр-тыпыр, тыпыр-тыпыр...
 
Һикереп йөрөй туптай.
 
Ҡош ҡанатылай ҡулдары,
 
Күҙҙәре яна уттай. /бейеүсе/
 

Эшем күп шул - хат ташыйым
 
Өйҙәрҙән өйгә кереп.
 
Ҡаршы сығып алалар,
 
Минең килгәнде күреп. /хат ташыусы/
 

Хат , газета-журналдарҙы
 
Ул бар өйгә тарата.
 
Пенсия биргәнгә күрә,
 
Бар өлкәндәр ярата. /хат ташыусы/
 

Тәмле аштар бешерә,
 
Аш-һыуы төшкә керә.
 
Әйтегеҙсе, кем һуң шулай
 
Барыбыҙҙы ла һыйлай? /ашнаҡсы/
 

Ут менән көрәшәбеҙ беҙ,
 
Шуға көслө, ҡыйыубыҙ.
 
Бар кешегә кәрәк һөнәр –
 
Әйтегеҙсе, беҙ кемдәр? /янғын һүндереүселәр/
 

Беҙ бик иртә торабыҙ,
 
Алдыбыҙҙа - юлыбыҙ.
 
Барығыҙҙы ла йыйып,
 
Кәрәк ергә илтербеҙ. /автобус йөрөтөүсе/
 

Уҡырға ла өйрәтә,
 
Яҙырға ла өйрәтә.
 
Уны белә һәр кеше,
 
Ул була … . /уҡытыусы/
 

Ул ҡалалар төҙөй
 
Ҡағыҙҙа йылдар буйы.
 
Хыялы һәм оҫта ҡулы
 
Бүләк итә өй туйы. /архитектор/
 

Быяла күҙен көйләй ҙә
 
Бер генә йомоп ала –
 
Һеҙҙе иҫтә ҡалдыра.
 
Аңлатығыҙ, был эште
 
Кем бик оҫта башҡара? /фотограф/
 

Сәскә араһында үтә
 
Уның бөтә көндәре.
 
Матурлыҡ биҙәй дөнъяны -
 
Гөлдәр оҡшай һәр кемгә. /баҡсасы/


АҢ-БЕЛЕМ, УҠЫУ-ЯҘЫУ, УҠЫУ ӘСБАПТАРЫ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Бер байлыҡ бар − янмай,
 
Ҡараҡ та урлай алмай,
 
Төшөп тә юғалмай. /белем/
 

Аҡыллы сәсә барыр,
 
Аҡылһыҙ йыя барыр. /белем/
 

Әйтермен − минән китер,
 
Тыңламаһаң − һинән китер./һүҙ/
 

Аҡсаһыҙ инәһең,
 
Хазина алып сығаһың. /мәктәп/
 

Ҡат-ҡат ҡатлама,
 
Аҡылың булһа, ташлама. /китап/
 

Ағас түгел - япраҡлы,
 
Тун түгел – тегелгән. /китап/
 

Өнһөҙ, йәнһеҙ − иң яҡын дуҫ. /китап/
 

Шишмә түгел, әммә үҙен
 
"Белем шишмәһе” тиҙәр.
 
Бик белемле булғың килһә,
 
Ҡулдан төшмәһен, тиҙәр. /китап/
 

Орлоғо ҡара,ере аҡ,
 
Ҡул менән сәсәләр,
 
Күҙ менән йыялар. /яҙыу, уҡыу/
 

Бишәү сәсә, берәү йыя. /яҙыу, уҡыу/
 

Иген сәсте биш малай,
 
Урҙылар ике ағай. /яҙыу, уҡыу/
 

Ҡул менән сәсәһең,
 
Күҙ менән йыяһың. /яҙыу, уҡыу/
 

Аҡ ерҙә эҙ һалған,
 
Эҙ ҡалмаған, һүҙ ҡалған. /яҙыу/
 

Ҡалаһы бар, халҡы юҡ,
 
Дингеҙе бар, һыуы юҡ. /карта/
 

Ямауы бар, йөйө юҡ. /карта/
 

Бабай бүреге йөҙ ямау. /глобус/
 

Тимер ҡоҙоҡ, оҙон ҡойроҡ, бирә бойороҡ. /ручка/
 

Үҙе уҡый белмәһә лә,
 
Ғүмер буйы яҙыша. /ручка/
 

Ҡулланған һайын,
 
Ҡыҫҡара бара.
 
Ҡыҫҡарған һайын,
 
Оҫтара бара. /ҡәләм/
 

Оҙон, йоҡа, төп-төҙ ул,
 
Билдәләй ул иң төҙ юл.
 
Юлдарҙың оҙонлоғон
 
Беләм һанап һыҙығын. /линейка/
 

Ишекле, тәҙрәһеҙ
 
Тап-тар өйҙә йәшәйҙәр.
 
Әҙерләгәндә дәрес
 
Сиратлашып эшләйҙәр. /пенал, ручка-ҡәләмдәр/
 

Торалар бергә бер йортта,
 
Төрлөһө төрлө төҫтә.
 
Аҡ ҡығыҙҙа бер ҡул йөрөтә
 
Төрлөһөн төрлө эшкә. /төҫлө ҡәләмдәр/

МУЗЫКА ҠОРАЛДАРЫ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Таҡыя башын тубайтып,
 
Үҙе урманда үҫә.
 
Елкендереп күңелде,
 
Йәшен-ҡартын бейетә.
 
Наҙлы моңло был ҡорал
 
Ниндәй исем йөрөтә? /ҡурай/
 

Ҡырҙа үҫкән бер бала
 
Өйгә килеп моң һала. /ҡурай/
 

Бәләкәй генә көпшәлә
 
Уйылғандар тишектәр.
 
Моңло тауыш сығарһа,
 
Бейеп китә ситектәр. /ҡурай/
 

Үҙе үҫемлек,
 
Унан да моңло нәмә юҡ. /ҡурай/
 

Ҡарар күҙгә ҙур түгел,
 
Киләсәге ҙур уның. /ҡумыҙ/
 

Кире кәпәс кире һикерә. /ҡумыҙ/
 

Туҡмағанды ярата,
 
Бик дәртле көй тарата:
 
Тра-та-та-та! Тра-та-та! /барабан/
 

Эсе ҡыуыш,
 
Даңғылдарға уны ҡуш./барабан/
 

Йәнле йәнһеҙҙе ҡыйнай,
 
Йәнһеҙ ҡысҡырып илай. /барабан/
 

Сирткән һайын терт итә,
 
Шунда уҡ йырлап китә. /мандолина/
 

Телдәре күп булғанғалыр,
 
Көй һуҙа моңло итеп.
 
Яратам уны шуға мин,
 
Тыңлайым иҫем китеп. /гармун/
 

Тартыла ла һуҙыла,
 
Бар донъяға моң һала. /гармун/
 

Ауыҙы юҡ, күп телле,
 
Дәртләндермәй һуң кемде? /гармун/
 

Бармаҡ менән баҫалар,
 
Уйнап күңел асалар. /пианино/
 

Тейһәң, илаған,
 
Тауышы халыҡҡа уйнаған.
 
Эсендә эсәге бар,
 
Тышында түшәге бар. /думбыра/
 

Ҡолағы – ҡойроҡ осонда,
 
Эсәге – кендек өҫтөндә,
 
Тейһәң, илай. /думбыра/
 

Ебенә тейһәң, илаған,
 
Тауышы матур сыңлаған.
 
Өҫтөндә эсәге бар,
 
Аҫтында түшәге бар. /скрипка/


Краткое описание документа:

Ссылка на источник

https://vk.com/topic-90379629_33574763

Йомаҡ — халыҡ ижадының иң боронғо жанрҙарының береһе. Йомаҡтар кешеләрҙең, айырыуса балаларҙың, тапҡырлығын һынау һәм зирәклеген үҫтереү сараһы булараҡ ҡулланыла. Йомаҡтар айырым предметтың билдәһен икенсе бер предметҡа, күренешкә күсереү нигеҙендә барлыҡҡа килгән. Шуға күрә улар тормоштағы конкрет предметтар, күренештәр менән бәйләнгән.
«Йомаҡ» атамаһы башҡорт халҡында йомоу һүҙенән килеп сыҡҡан, йәғни йомаҡ - ул уйҙы йомоп, йәшереп әйткән фекер. Татар халҡында ул «табышмаҡ» тигән исем менән йөрөй һәм «тамырын табыу» тигән һүҙ менән аңлатыла. Татар фольклорында ла 20-се быуат баштарына тиклем табышмаҡ менән бер рәттән йомаҡ атамаһы ла киң ҡулланылған. Табышмаҡ атамаһы әзербайжан,төрөкмән, уйғыр,алтай, ә йомаҡ - ҡаҙаҡ, ҡарағалпаҡ,ҡумыҡ телдәрендә ҡулланыла. Рус фольклористикаһы иһә “загадка” һүҙенең килеп сығышын “гадать” һүҙенән сығып аңлата.

Автор
Дата добавления 08.11.2016
Раздел Дошкольное образование
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров666
Номер материала ДБ-333008
Получить свидетельство о публикации

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ


Идёт приём заявок на международный конкурс по математике "Весенний марафон" для учеников 1-11 классов и дошкольников

Уникальность конкурса в преимуществах для учителей и учеников:

1. Задания подходят для учеников с любым уровнем знаний;
2. Бесплатные наградные документы для учителей;
3. Невероятно низкий орг.взнос - всего 38 рублей;
4. Публикация рейтинга классов по итогам конкурса;
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://urokimatematiki.ru

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх