305965
столько раз учителя, ученики и родители
посетили официальный сайт ООО «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
Добавить материал и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015

Скидка 0%

112 курсов профессиональной переподготовки от 3540 руб.

268 курсов повышения квалификации от 840 руб.

МОСКОВСКИЕ ДОКУМЕНТЫ ДЛЯ АТТЕСТАЦИИ

Лицензия на осуществление образовательной деятельности №038767 выдана 26 сентября 2017 г. Департаменотом образования города Москвы

Инфоурок Химия КонспектыХимия "Карбон қышқылы" (11-сынып)

Химия "Карбон қышқылы" (11-сынып)

IV Международный дистанционный конкурс «Старт» Для дошкольников и учеников 1-11 классов Рекордно низкий оргвзнос 25 Р. 16 предметов Узнать подробнее
библиотека
материалов

hello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_60967d45.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m66e05b46.gifhello_html_6c1de5ef.gifhello_html_7dbff3e7.gifhello_html_m3876e518.gifПәні: Химия Сыныбы: 11«Ә»

Тақырыбы: Карбон қышқылдары

Сабақтың мақсаттары

Білімділік : карбон қышқылдары,олардың жіктелуі, алу жолдары, физикалық, химиялық қасиеттері және қолданылуы туралы жалпы мәлімет беру.

Дамытушылық: Органикалық қосылыстардың құрылысы,функционалдық топтар, номенклатурасы, жіктелуі және олардың химиялық реакцияларының механизмі туралы білімдерін дамыту.

Тәрбиелік:Оқушыларға карбон қышқылдарының қоршаған ортаға тигізетін зиянды әсерлері және қоршаған ортаны қорғау туралы экологиялық тәрбие беру.

Сабақтың типі:Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: сөз – көрнекі, әңгімелесу, түсіндірме сурет, баяндау

Сабақтың көрнекілігі:слайд, суреттер және үлестірме қағаз, сызбанұсқалар.

Сабақтың барысы :

I Ұйымдастыру

а ) оқушылармен сәлемдесу

ә) түгелдеу

б) оқушылардың назарын сабаққа аудару

II Үй тапсырмасын сұрау

Оқушылардан үйге берілген есептерді сұрау және 10минутқа үлестірме қағаздарды таратып, үй тапсырмасына дайындығын тексеру.

III Жаңа сабақты түсіндіру

Карбон қышқылдары – молекула құрамында бір немесе бірнеше сутек атомдары карбоксил тобына – COOH алмасқан көмірсутектердің туындылары. Карбон қышқылдарының жалпы формуласы: R(COOH)x.

Карбон қышқылдарының жіктелуі. Карбон қышқылдарын көмірсутек радикалы табиғатына байланысты және карбоксил тобының санына байланысты жіктеуге болады.

1.Көмірсутек радикалының табиғатына байланысты жіктеу

Карбон қышқылдары





Ароматты





COOH

Қанықпаған (шектелмеген)

Қаныққан (шектелген)






hello_html_4aa277b3.gifCOOH

бензой қышқылы

CH2=CH – COOH пропен қышқылы, С17H33COOH қышқылы

СH3COOH сірке қышқылы, CH3СH2COOH пропион қышқылы, С17H35COOH стеарин қышқылы







Карбон қышқылдары

2. Негізділігіне байланысты жіктеу


Бірнегізді

Көпнегізді




CH3COOH сірке қышқылы, CH2=CH – COOH акрил қышқылы



HOOC – COOH қымыздық қышқылы, HOOC – СH2 – COOH янтарь қышқылы




Бірнегізді карбон қышқылдарының жалпы формуласы: СnH2n+1COOH. Карбон қышқылдарын көбіне тривиальді атаумен атайды. Бұл атау карбон қышқылының алғашқы пайда болуымен байланысты. Мысалы, құмырсқа қышқылы құмырсқадан, сірке қышқылы сіркесудан, май қышқылы майдан және т.с.с алынған. Халықаралық атау бойынша карбон қышқылдарың сәйкес қаныққан көмірсутектердің атына қышқыл деген сөз қосып атайды. Нөмірлеу карбоксил тобы тұрған көміртек атомынан басталады. Мысалы,

CH3 – CH - COOH


CH3 2-метилпропан қышқылы

CH3

СH3 – C – COOH

CH3 2,2-диметилбутан қышқылы


CH3

СH3 – C – СH2 - COOH

CH3 3,3-диметилбутан қышқылы

Карбонқышқылдарының изомерленуі радикалдың көміртек қаңқасына байланысты және күрделі эфирлермен класаралық изомері болады. Карбон қышқылының алғашқы үшеуінің көміртек радикалына байланысты изомері болмайды. Изомер май қышқылынан басталады:

СH3 – CH2 – CH2 – COOH май немесе бутан қышқылы

СH3 –CH - COOH

CH3 изомай немесе метилпропан қышқылы

O

СH3 – C

OC2H5 этилацетат

Карбон қышқылы табиғатта кең таралған. Карбон қышқылдарын алудың бірнеше жолы бар:

1.Карбон қышқылын алкандарды, спирттерді және альдегидтерді,кетондарды тотықтырып алады:

[O]

СH3 – CH2 – CH2 – CH3 → 2CH3 – COOH

-H2O

2. Алкендерді көміртек (II) оксидімен және су буымен катализатор қатысында белгілі бір қысымда, қыздыру арқылы алады.

кат.

R-CH=CH2 + CO + H2O → R-CH2-CH2-COOH

3.Спирттерді көміртек (II) оксидімен әрекеттестіргенде, карбон қышқылдары түзіледі:

кат.

R-OH + CO → R-COOH

Физикалық және химиялық қасиеттері.Қаныққан карбон қышқылының алғашқы үш мүшесі: құмырсқа, сірке және пропион қышқылдары өткір иісті, сұйық заттар, суда ерімейді. Май қышқылының жағымсыз иісі бар, суда нашар ериді, жоғарғы карбон қышқылдары С10 –нан бастап қатты заттар. Гомологтық қатарда молекулалық массаларының өсуінеқарай суда ерігіштігі кемиді, қайнау температуралары өседі.

Суда еритін карбон қышқылдары диссоцияцияланады:

R-COOH ↔ RCOO- + H+

RCOOH + H2O ↔ RCOO- + H3O+

2. Тұздар түзілуі.

а) 2RCOOH + Mg → (RCOO)2Mg + H2

ә) 2RCOOH + MgO → (RCOO)2Mg + H2O

б) RCOOH + NH3 → R-COONH4

3.Галогенангидридтер түзілуі:

RCOOH + PCl5 → RCOCl + POCl3 + HCl

  1. Ангидридтер түзілуі:

O O

|| ||

CH3COOH + HOCOCH3→ CH3-C-O-C- CH3

-H2O сірке ангидриді

5. Күрделі эфир түзілуі (этерификация реакциясы).

H+

CH3COOH +C2H5OH ↔ CH3COOC2H5 + H2O

6. Декорбоксилдену.

NaOH + CaO,to

CH3COOH CH4 + CO2

Сірке қышқылы хлормен әрекеттеседі.

H H

Сl – Cl + H – C – COOH → Cl – C – COOH + HCl

H Hхлорсірке қышқылы

Қолданылуы: Құмырсқа қышқылының 1,25% - тік спирттегі ерітіндісі ревматизм ауруларын емдеу үшін медицинада пайдаланылады. Өнеркәсіпте хош иісті заттар мен еріткіштер ретінде пайдаланылатын күрделі эфирлер алу үшін, тері өңдеуде, тоқыма қнеркәсібінде қолданылады. Сірке қышқылының 70 – 80% - тік ерітіндісі сірке эссенциясы, ал 6 -9%-тік сулы ерітіндісі асханалық сірке суы деп аталады. Ол әр түрлі тағамдық заттарды тұздап, консервілеу үшін қолданылады. Сірке қышқылының тұздары мен күрделі эфирлері еріткіштер, хош иісті заттар, бояулар, ауыл шаруашылығында арамшөптерге қарсы күресетін гербицидтер ретінде кеңінен пайдаланылады.

IV. Қорытынды

Карбон қышқылдары – молекула құрамында бір немесе бірнеше сутек атомдары карбоксил тобына – COOH алмасқан көмірсутектердің туындылары. Карбон қышқылдарының жалпы формуласы: R(COOH)x.

Карбон қышқылдарын көмірсутек радикалы табиғатына байланысты және карбоксил тобының санына байланысты жіктеуге болады.

1.Көмірсутек радикалының табиғатына байланысты қаныққан, қанықпаған және ароматты болып жіктеледі.

2. Негізділігіне байланысты бірнегізді және екінегізді болып жіктеледі.

Карбон қышқылдарын көбіне тривиальді атаумен атайды. Бұл атау карбон қышқылының алғашқы пайда болуымен байланысты. Мысалы, құмырсқа қышқылы құмырсқадан, сірке қышқылы сіркесудан, май қышқылы майдан және т.с.с алынған. Халықаралық атау бойынша карбон қышқылдарың сәйкес қаныққан көмірсутектердің атына қышқыл деген сөз қосып атайды.Карбон қышқылдарының изомерленуі радикалдың көміртек қаңқасына байланысты және күрделі эфирлермен класаралық изомері болады. Карбон қышқылдарыналудың бірнеше жолы бар:Карбон қышқылын алкандарды, спирттерді және альдегидтерді,кетондарды тотықтырып, алкендерді көміртек (II) оксидімен және су буымен катализатор қатысында белгілі бір қысымда, қыздыру арқылы, спирттерді көміртек (II) оксидімен әрекеттестіріп алады.

Қаныққан карбон қышқылының алғашқы үш мүшесі: құмырсқа, сірке және пропион қышқылдары өткір иісті, сұйық заттар, суда ерімейді. Май қышқылының жағымсыз иісі бар, суда нашар ериді, жоғарғы карбон қышқылдары С10 –нан бастап қатты заттар. Гомологтық қатарда молекулалық массаларының өсуінеқарай суда ерігіштігі кемиді, қайнау температуралары өседі.

V. Білімді қорыту және жүйелеу

  1. Карбон қышқылдары деп қандай қосылыстарды айтады? ( көмірсутек молекуласындағы сутек атомының орнына карбоксил тобына алмасқандағы органикалық қосылыстар)

  2. Карбон қышқылдары қалай жіктеледі? (Бір негізді, екі негізді, көп негізді және қаныққан, қанықпаған, ароматты)

3. Этиленнен сірке қышқылын қалай алады? Реакция теңдеуін жазыңдар.

4.Стеарин қышқылы мен сілті арасындағы теңдеуді жазыңдар.

5. CH3COH→C2H5OH→C2H4→C2H6→CH3COOH

CH3COH + H2 → CH2CH2OH

CH2CH2OH → C2H4 + H2O

C2H4+ H2 C2H6

C2H6 + O2 CH3COOH + H2

6. C2H4 → C2H5OH→ CH3COH→ CH3COOH→ CH3COO-C2H5

C2H4 +H2O → C2H5OH

C2H5OH +[O] hello_html_6ab8aa1c.gif CH3COH + H2

CH3COH +[ O] hello_html_6ab8aa1c.gif CH3COOH

CH3COOH + C2H5OH→ CH3COO-C2H5 + H2O

7. 155г күміс (І) оксидімен 25г сірке альдегиді әрекеттескендегі түзілген сірке қышқылының массасын есептеңдер.

Бер: шешуі

m = 155г 25 155

m = 25г CH3COH + Ag2O → CH3COOH + 2Ag

т/к CH3COOH-? 44

8. 84г пропил спиртінен алынған пропион қышқылының массасын есептеңдер.

Бер: шешуі

m = 84 84г х г

т/к C2H5СООН С3Н7ОН +[O]→ C2H5COOH + H2O

58г

VI. Бағалау

VII. Үй тапсырмасын беру.

10 тарау. Карбон қышқылдары тарауын оқып келу.

Есептер шығару.

  1. 15г сірке альдегиді тотыққанда түзілген сірке қышқылының массасын есепте.

  2. 26,5г сірке қышқылы мен этил спирті әрекеттескенде түзілген этилацетаттың массасы.



Курс профессиональной переподготовки
Учитель химии
Курс профессиональной переподготовки
Учитель биологии и химии
Найдите материал к любому уроку,
указав свой предмет (категорию), класс, учебник и тему:
также Вы можете выбрать тип материала:
Общая информация
ВНИМАНИЮ УЧИТЕЛЕЙ: хотите организовать и вести кружок по ментальной арифметике в своей школе? Спрос на данную методику постоянно растёт, а Вам для её освоения достаточно будет пройти один курс повышения квалификации (72 часа) прямо в Вашем личном кабинете на сайте "Инфоурок".

Пройдя курс Вы получите:
- Удостоверение о повышении квалификации;
- Подробный план уроков (150 стр.);
- Задачник для обучающихся (83 стр.);
- Вводную тетрадь «Знакомство со счетами и правилами»;
- БЕСПЛАТНЫЙ доступ к CRM-системе, Личному кабинету для проведения занятий;
- Возможность дополнительного источника дохода (до 60.000 руб. в месяц)!

Пройдите дистанционный курс «Ментальная арифметика» на проекте "Инфоурок"!

Подать заявку

Вам будут интересны эти курсы:

Курс повышения квалификации «Химия окружающей среды»
Курс профессиональной переподготовки «Химия: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс профессиональной переподготовки «Организация и предоставление туристских услуг»
Курс повышения квалификации «Нанотехнологии и наноматериалы в биологии. Нанобиотехнологическая продукция»
Курс повышения квалификации «Организация практики студентов в соответствии с требованиями ФГОС технических направлений подготовки»
Курс повышения квалификации «Особенности подготовки к сдаче ОГЭ по химии в условиях реализации ФГОС ООО»
Курс повышения квалификации «Финансы: управление структурой капитала»
Курс профессиональной переподготовки «Биология и химия: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Современные образовательные технологии в преподавании химии с учетом ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Управление сервисами информационных технологий»
Курс повышения квалификации «Международные валютно-кредитные отношения»
Курс профессиональной переподготовки «Техническое сопровождение технологических процессов переработки нефти и газа»
Курс профессиональной переподготовки «Организация системы учета и мониторинга обращения с отходами производства и потребления»
Курс профессиональной переподготовки «Управление качеством»
Оставьте свой комментарий
Авторизуйтесь, чтобы задавать вопросы.