Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Химия / Конспекты / Химия "Карбон қышқылы" (11-сынып)

Химия "Карбон қышқылы" (11-сынып)

Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"

Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:

1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.

Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs

  • Химия

Поделитесь материалом с коллегами:

hello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_60967d45.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m2a7690f7.gifhello_html_m66e05b46.gifhello_html_6c1de5ef.gifhello_html_7dbff3e7.gifhello_html_m3876e518.gifПәні: Химия Сыныбы: 11«Ә»

Тақырыбы: Карбон қышқылдары

Сабақтың мақсаттары

Білімділік : карбон қышқылдары,олардың жіктелуі, алу жолдары, физикалық, химиялық қасиеттері және қолданылуы туралы жалпы мәлімет беру.

Дамытушылық: Органикалық қосылыстардың құрылысы,функционалдық топтар, номенклатурасы, жіктелуі және олардың химиялық реакцияларының механизмі туралы білімдерін дамыту.

Тәрбиелік:Оқушыларға карбон қышқылдарының қоршаған ортаға тигізетін зиянды әсерлері және қоршаған ортаны қорғау туралы экологиялық тәрбие беру.

Сабақтың типі:Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: сөз – көрнекі, әңгімелесу, түсіндірме сурет, баяндау

Сабақтың көрнекілігі:слайд, суреттер және үлестірме қағаз, сызбанұсқалар.

Сабақтың барысы :

I Ұйымдастыру

а ) оқушылармен сәлемдесу

ә) түгелдеу

б) оқушылардың назарын сабаққа аудару

II Үй тапсырмасын сұрау

Оқушылардан үйге берілген есептерді сұрау және 10минутқа үлестірме қағаздарды таратып, үй тапсырмасына дайындығын тексеру.

III Жаңа сабақты түсіндіру

Карбон қышқылдары – молекула құрамында бір немесе бірнеше сутек атомдары карбоксил тобына – COOH алмасқан көмірсутектердің туындылары. Карбон қышқылдарының жалпы формуласы: R(COOH)x.

Карбон қышқылдарының жіктелуі. Карбон қышқылдарын көмірсутек радикалы табиғатына байланысты және карбоксил тобының санына байланысты жіктеуге болады.

1.Көмірсутек радикалының табиғатына байланысты жіктеу

Карбон қышқылдары





Ароматты





COOH

Қанықпаған (шектелмеген)

Қаныққан (шектелген)






hello_html_4aa277b3.gifCOOH

бензой қышқылы

CH2=CH – COOH пропен қышқылы, С17H33COOH қышқылы

СH3COOH сірке қышқылы, CH3СH2COOH пропион қышқылы, С17H35COOH стеарин қышқылы







Карбон қышқылдары

2. Негізділігіне байланысты жіктеу


Бірнегізді

Көпнегізді




CH3COOH сірке қышқылы, CH2=CH – COOH акрил қышқылы



HOOC – COOH қымыздық қышқылы, HOOC – СH2 – COOH янтарь қышқылы




Бірнегізді карбон қышқылдарының жалпы формуласы: СnH2n+1COOH. Карбон қышқылдарын көбіне тривиальді атаумен атайды. Бұл атау карбон қышқылының алғашқы пайда болуымен байланысты. Мысалы, құмырсқа қышқылы құмырсқадан, сірке қышқылы сіркесудан, май қышқылы майдан және т.с.с алынған. Халықаралық атау бойынша карбон қышқылдарың сәйкес қаныққан көмірсутектердің атына қышқыл деген сөз қосып атайды. Нөмірлеу карбоксил тобы тұрған көміртек атомынан басталады. Мысалы,

CH3 – CH - COOH


CH3 2-метилпропан қышқылы

CH3

СH3 – C – COOH

CH3 2,2-диметилбутан қышқылы


CH3

СH3 – C – СH2 - COOH

CH3 3,3-диметилбутан қышқылы

Карбонқышқылдарының изомерленуі радикалдың көміртек қаңқасына байланысты және күрделі эфирлермен класаралық изомері болады. Карбон қышқылының алғашқы үшеуінің көміртек радикалына байланысты изомері болмайды. Изомер май қышқылынан басталады:

СH3 – CH2 – CH2 – COOH май немесе бутан қышқылы

СH3 –CH - COOH

CH3 изомай немесе метилпропан қышқылы

O

СH3 – C

OC2H5 этилацетат

Карбон қышқылы табиғатта кең таралған. Карбон қышқылдарын алудың бірнеше жолы бар:

1.Карбон қышқылын алкандарды, спирттерді және альдегидтерді,кетондарды тотықтырып алады:

[O]

СH3 – CH2 – CH2 – CH3 → 2CH3 – COOH

-H2O

2. Алкендерді көміртек (II) оксидімен және су буымен катализатор қатысында белгілі бір қысымда, қыздыру арқылы алады.

кат.

R-CH=CH2 + CO + H2O → R-CH2-CH2-COOH

3.Спирттерді көміртек (II) оксидімен әрекеттестіргенде, карбон қышқылдары түзіледі:

кат.

R-OH + CO → R-COOH

Физикалық және химиялық қасиеттері.Қаныққан карбон қышқылының алғашқы үш мүшесі: құмырсқа, сірке және пропион қышқылдары өткір иісті, сұйық заттар, суда ерімейді. Май қышқылының жағымсыз иісі бар, суда нашар ериді, жоғарғы карбон қышқылдары С10 –нан бастап қатты заттар. Гомологтық қатарда молекулалық массаларының өсуінеқарай суда ерігіштігі кемиді, қайнау температуралары өседі.

Суда еритін карбон қышқылдары диссоцияцияланады:

R-COOH ↔ RCOO- + H+

RCOOH + H2O ↔ RCOO- + H3O+

2. Тұздар түзілуі.

а) 2RCOOH + Mg → (RCOO)2Mg + H2

ә) 2RCOOH + MgO → (RCOO)2Mg + H2O

б) RCOOH + NH3 → R-COONH4

3.Галогенангидридтер түзілуі:

RCOOH + PCl5 → RCOCl + POCl3 + HCl

  1. Ангидридтер түзілуі:

O O

|| ||

CH3COOH + HOCOCH3→ CH3-C-O-C- CH3

-H2O сірке ангидриді

5. Күрделі эфир түзілуі (этерификация реакциясы).

H+

CH3COOH +C2H5OH ↔ CH3COOC2H5 + H2O

6. Декорбоксилдену.

NaOH + CaO,to

CH3COOH CH4 + CO2

Сірке қышқылы хлормен әрекеттеседі.

H H

Сl – Cl + H – C – COOH → Cl – C – COOH + HCl

H Hхлорсірке қышқылы

Қолданылуы: Құмырсқа қышқылының 1,25% - тік спирттегі ерітіндісі ревматизм ауруларын емдеу үшін медицинада пайдаланылады. Өнеркәсіпте хош иісті заттар мен еріткіштер ретінде пайдаланылатын күрделі эфирлер алу үшін, тері өңдеуде, тоқыма қнеркәсібінде қолданылады. Сірке қышқылының 70 – 80% - тік ерітіндісі сірке эссенциясы, ал 6 -9%-тік сулы ерітіндісі асханалық сірке суы деп аталады. Ол әр түрлі тағамдық заттарды тұздап, консервілеу үшін қолданылады. Сірке қышқылының тұздары мен күрделі эфирлері еріткіштер, хош иісті заттар, бояулар, ауыл шаруашылығында арамшөптерге қарсы күресетін гербицидтер ретінде кеңінен пайдаланылады.

IV. Қорытынды

Карбон қышқылдары – молекула құрамында бір немесе бірнеше сутек атомдары карбоксил тобына – COOH алмасқан көмірсутектердің туындылары. Карбон қышқылдарының жалпы формуласы: R(COOH)x.

Карбон қышқылдарын көмірсутек радикалы табиғатына байланысты және карбоксил тобының санына байланысты жіктеуге болады.

1.Көмірсутек радикалының табиғатына байланысты қаныққан, қанықпаған және ароматты болып жіктеледі.

2. Негізділігіне байланысты бірнегізді және екінегізді болып жіктеледі.

Карбон қышқылдарын көбіне тривиальді атаумен атайды. Бұл атау карбон қышқылының алғашқы пайда болуымен байланысты. Мысалы, құмырсқа қышқылы құмырсқадан, сірке қышқылы сіркесудан, май қышқылы майдан және т.с.с алынған. Халықаралық атау бойынша карбон қышқылдарың сәйкес қаныққан көмірсутектердің атына қышқыл деген сөз қосып атайды.Карбон қышқылдарының изомерленуі радикалдың көміртек қаңқасына байланысты және күрделі эфирлермен класаралық изомері болады. Карбон қышқылдарыналудың бірнеше жолы бар:Карбон қышқылын алкандарды, спирттерді және альдегидтерді,кетондарды тотықтырып, алкендерді көміртек (II) оксидімен және су буымен катализатор қатысында белгілі бір қысымда, қыздыру арқылы, спирттерді көміртек (II) оксидімен әрекеттестіріп алады.

Қаныққан карбон қышқылының алғашқы үш мүшесі: құмырсқа, сірке және пропион қышқылдары өткір иісті, сұйық заттар, суда ерімейді. Май қышқылының жағымсыз иісі бар, суда нашар ериді, жоғарғы карбон қышқылдары С10 –нан бастап қатты заттар. Гомологтық қатарда молекулалық массаларының өсуінеқарай суда ерігіштігі кемиді, қайнау температуралары өседі.

V. Білімді қорыту және жүйелеу

  1. Карбон қышқылдары деп қандай қосылыстарды айтады? ( көмірсутек молекуласындағы сутек атомының орнына карбоксил тобына алмасқандағы органикалық қосылыстар)

  2. Карбон қышқылдары қалай жіктеледі? (Бір негізді, екі негізді, көп негізді және қаныққан, қанықпаған, ароматты)

3. Этиленнен сірке қышқылын қалай алады? Реакция теңдеуін жазыңдар.

4.Стеарин қышқылы мен сілті арасындағы теңдеуді жазыңдар.

5. CH3COH→C2H5OH→C2H4→C2H6→CH3COOH

CH3COH + H2 → CH2CH2OH

CH2CH2OH → C2H4 + H2O

C2H4+ H2 C2H6

C2H6 + O2 CH3COOH + H2

6. C2H4 → C2H5OH→ CH3COH→ CH3COOH→ CH3COO-C2H5

C2H4 +H2O → C2H5OH

C2H5OH +[O] hello_html_6ab8aa1c.gif CH3COH + H2

CH3COH +[ O] hello_html_6ab8aa1c.gif CH3COOH

CH3COOH + C2H5OH→ CH3COO-C2H5 + H2O

7. 155г күміс (І) оксидімен 25г сірке альдегиді әрекеттескендегі түзілген сірке қышқылының массасын есептеңдер.

Бер: шешуі

m = 155г 25 155

m = 25г CH3COH + Ag2O → CH3COOH + 2Ag

т/к CH3COOH-? 44

8. 84г пропил спиртінен алынған пропион қышқылының массасын есептеңдер.

Бер: шешуі

m = 84 84г х г

т/к C2H5СООН С3Н7ОН +[O]→ C2H5COOH + H2O

58г

VI. Бағалау

VII. Үй тапсырмасын беру.

10 тарау. Карбон қышқылдары тарауын оқып келу.

Есептер шығару.

  1. 15г сірке альдегиді тотыққанда түзілген сірке қышқылының массасын есепте.

  2. 26,5г сірке қышқылы мен этил спирті әрекеттескенде түзілген этилацетаттың массасы.



Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!

Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".

Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy

Автор
Дата добавления 27.02.2016
Раздел Химия
Подраздел Конспекты
Просмотров219
Номер материала ДВ-488359
Получить свидетельство о публикации

УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ

от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.

Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.

Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх