Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Информатика / Статьи / «Математикалық логика » пәнінен сандық қоры жасақтау технологиясы

«Математикалық логика » пәнінен сандық қоры жасақтау технологиясы


  • Информатика

Поделитесь материалом с коллегами:

«Математикалық логика » пәнінен сандық қоры жасақтау технологиясы


Компьютерлiк оқыту жүйелерiн жобалауда жасау құралдарын тиiмдi таңдау да оның сәттi жұмыс жасауының алғышарттарының бiрi.

Инструменталдық жабдықтар ретiнде компьютерлiк оқыту жүйелерiн құру барысында орындалуы тиiс мәселелердi шешуде қолданылатын программалық жүйелердi түсiнемiз. Негiзгi инструменталдық жабдықтар мен оларды қолдану кезеңдерi 1 -суретте келтiрiлген.

Информатика курсының электронды оқулығын жасауда бiз Delphi программалау ортасы мен FrontPage веб-беттер құру ортасын қолдандық. Сондықтан осы инструменталдық жабдықтарға толығырақ тоқталып өтсек.

Windows жүйесінде Delphi программалау ортасы - Пуск - Программы - Borland Delphi 7 Delphi 7 командасы арқылы iске қосылады (1-сурет).

Delphi ОБП ортасы төрт құрылымнан тұрады: Негiзгi терезе, Объектiлер инспекторы (Object Inspector), Форма (Form1) және Код терезесi (Unit1.pas).

Негiзгi терезесiнiң құрамына негiзгi мәзiр, аспаптар панелi және компоненттер палитрасы енгiзiлген. Негiзгi мәзiр Delphi ортасының жұмысын басқаруға арналған. Ол түрлі командалар орналасқан мәзiр пункттерiнен тұрады (2-сурет). Мәзiр пункттерiнiң құрамында түрлі типтегi командалар бар. Мысалы, Kоманданың атауынан кейiн үш нүкте тұрса, онда Бұл команда диалогтық терезе шақырады. Егер мәзiр командасының

hello_html_m1a3595ee.png

1-сурет. Delphi объектiлi-бағдарлы программалау ортасы


соңында клавиштер комбинациясы жазылса, онда Бұл команданы сәйкес клавиштер комбинациясы арқылы орындауға болады. Мәзiр пункттерiндегi кейбiр команданың белсендi болмай көрiнуi, оның осы уақытта орындалмайтынын бiлдiредi.

Форма - программаны дайындау алдында ашылатын, программаның сұхбаттық терезесi. Delphi алғашқы рет iске қосылған кезде форма Form1 атауымен көрiнедi (1-сурет). Экранда форма көрiнбесе, негiзгi мәзiрден View-Forms командасын беру жеткiлiктi.

Форма Delphi ортасының негiзгi объектiлерiнiң бiрi. Delphi iске қосылған кезде форма қасиеттерiне бастапқы мәндер меншiктелiп тұрады.

Қасиеттер тiзiмi Объект инспекторы (Object Inspector) терезесiнде орналасады. Мысалы, 1-суретте Delphi iске қосылған кезде форма қасиеттерiнiң тiзiмi және сәйкес бастапқы мәндер енгiзiлген терезе көрсетiлген. Терезенiң екi қосымша бетi бар: Properties (Қасиеттер) және Events (Оқиғалар). Терезе ашылғанда екi бағанға енгiзiлген жазулардан тұратын оның Properties бөлiмi ашылулы тұрады (1-сурет). Бiрiншi бағанда көрiнетiндер – қасиет атаулары, екiншi бағанға сәйкес жазылғандар – олардың мәндерi. Экранда қасиеттер терезесi көрiнбесе, оны шығару үшін View-Object Inspector командасын немесе Ғ11 клавишiн басу жеткiлiктi.

Delphi-де программалар оқиғалар арқылы басқарылатыны белгiлi. Ал объектiлерге қатысты оқиғалар тiзiмi Объект инспекторы (Object Inspector) терезесiнiң Events қосымша бетiнде орналасқан.

Олар қасиеттер терезесiнiң екi бағаннан тұратын Events қосымша бетiне енгiзiлген. Терезеде оқиға атауларының алдына On префиксi тiркестiрiлiп жазылған. Ол – атаудың оқиға екендiгiн бiлдiретiн белгi. Формаға байланысты оқиғалар саны – 35.

Delphi-де программа мәтiнi программалық код деп, ол енгiзiлетiн терезе программалық код терезесi не қысқаша редактор терезесi деп аталады. 1-суретте көрсетiлгенiндей, Delphi iске қосылған кезде ол форма терезесiнiң астында көрiнбей тұрады. Оны экранға шығару View-Toggle Form/Unit командасын орындау не клавиатурадан F12 пернесiн басу арқылы орындалады.

Delphi-де программа мәтiнi программалық код деп, ол енгiзiлетiн терезе программалық код терезесi не қысқаша редактор терезесi деп аталады. 1-суретте көрсетiлгенiндей, Delphi iске қосылған кезде ол форма терезесiнiң астында көрiнбей тұрады. Оны экранға шығару View-Toggle Form/Unit командасын орындау не клавиатурадан F12 пернесiн басу арқылы орындалады.

Код терезесi ашылғанда, онда процедура дайындамасы (үлгiсi) көрiнедi. Оның тақырыбы нүкте арқылы бөлiнген класс және процедура атауларынан тұрады (2-сурет).

Процедура дайындамасының жазылу түрі:

Procedure <атау> (Sender : TObject);

<сипаттау бөлiмi>

begin

<процедура денесi>

end;

мұндағы Sender параметрi құрылатын процедураның қай класқа тиiстiлiгiн анықтайды.

Терезенiң сол бөлiгiндегi - браузер терезесi. Онда код терезесiнде барлық жарияланулардың құрылымын көрiп шығуға болады.

hello_html_1e44bb14.png

2-сурет. Редактор терезесiндегi процедура дайындамасы


Delphi-де компоненттер панелiнен формаға түрлі компоненттер орнатып, олардың оқиғаларын өңдеуiш процедуралар құру визуальды программалаудың негiзi. Мысалы, берiлгендердi енгiзу және шығару үшін компоненттер панелiнiң Standard қосымша бетiндегi мәтiндермен жұмыс iстейтiн TEdit (енгiзу өрiсi), TLabel (шығару өрiсi) және TButton (командалық тұйме) компоненттерi жиi пайдаланылады.

Проектiнi дайындап болған соң оны сақтау ұшiн File – Save Project As не File – Save All командасын беру керек. Егер проект алғаш рет сақталынып жатса, онда модульдi сақтауды сұралатын Save Until1 As атаулы терезе көрiнедi.

Проект сақталу ұшiн арнайы бума дайындалмаған болса, ол Projects (c:/Program Files/Borland/Delphi7/Projects) бумасында сақталады. Бiрақ пайдаланушы Сақтау терезесiнде жаңа бума құрып, проектiнi сонда сақтағаны жөн. Ол оны iздеп табуды жеңiлдетедi. Жаңа бума құру тәсiлі:

  • сақтау сұралатын терезенiң Жаңа бума құру тұймесiн шерту. Бума белгiшесi терезеде орналастырылып қойылады;

  • клавиатурадан бума атын енгiзу;

  • буманы екi рет шертiп, ашу;

  • терезенiң Файл аты өрiсiне модуль атауын енгiзiп, Сақтау тұймесiн шерту.

Сақтаулы проектiнi ашу ұшiн File – Open Project командасының берiлуi тиiс. Көрiнген терезеден қажеттi буманы ашып, онда көрiнген проект атауын екi рет шертсе болғаны.

Жаңа құрылған программманы (проектiнi) сақтаған соң, оны iске қосу үшiн компиляциялау қажет. Ол үшiн берiлетiн команда: Project – Compile Project (Проект- Пректiнi компиляциялау). Жүйенiң сәйкес күйге келтiрiлуiне байланысты, iске қосу командасы берiлген кезде компиляциялау барысы Compiling сұхбаттық терезесiнде көрiнiп тұрады.


Delphi ортасында Информатика курсының компьютерлiк оқыту жүйесін жасаудың алгоритмi:

  1. Оқыту жүйесінiң бас мәзiрiнiң интерфейсiн жобалау;

  2. Курс мазмұнын даярлау;

  3. Тапсырмалар жүйесін даярлау;

Оқыту жүйесінiң интерфейсiн жобалау технологиясы:

  1. Delphi ортасын iске қосып, 5-суреттегi форма дайындамасын жасау керек. Суретте келтiрiлген компоненттердi форма бетiне орнатып, олардың қасиеттерiне мәндер меншiктеу керек.


hello_html_m5076cdfe.png


3-сурет.Күтуші жұмысының компьютерлiк оқыту жүйесінiң интерфейсi. Негiзгi программаны ашып, бас мәзiрдегi командалық түймелер шертiлген кезде шақырылатын сәйкес процедураларды жариялау керек.


2. Бас мәзiрдегi Оқулық, Өзін сынау, Редактор және Бағдарлама жайлы командалық түймелерiнiң басып қайта жiберген кезде орындалатын өңдеуiш процедураларды жазу керек.

3. Бас мәзiр даярланып болған соң оның әрбiр пунктiнiң қызметiн сипаттайтын форма терезелерi мен программалық кодтарды жазып шығу қажет. 6-суретте компьютерлiк оқыту құралының мазмұны оқу беттерiнiң интерфейсiнiң дайындамасы келтірілген




hello_html_m617106c0.png

4-сурет. Компьютерлiк оқыту құралының Оқулық бөлiмiнiң интерфейсiнiң дайындамасы


«Математикалық логика» пәнінен сандық қоры жасақтау технологиясы


Математикалық логика” курсының теориялық материалдары мен тапсырмалар жүйесін құруда FronPage веб-беттер құру ортасы қолданылды. Алдыңғы тарауларда курс мазмұнын құрылымдаудың теориялық негiздерi қарастырылған болатын. Ендi осы оқу материалдарын электронды оқулықты құруда қандай формада, құрылымда беру мәселелерiн қарастырайық. Оқу материалдары әрине бiрiншiден курс мазмұнынан тұрады. Электронды оқулық құрудың инструменталды құралдарын пайдалан отырып, бiз оқу курс мазмұнын оқулықтың сол жақ бөлiгiне орналастырдық және курс мазмұны қарапайым Блокнот редакторында дайындалады.

Жоғары тарауда атап өтiлгендей курстың теориялық мазмұны мен оның материалдары компьютерлiк оқыту құралының Оқулық бөлiмiнде орналасады.

hello_html_5620c6af.png


Курс мазмұнын құрып болғаннан соң, оқу материалдарын компьютерлiк оқыту құралының терезсiнiң оң жақ негiзгi бөлiгiне орналастыру қажет. Ол бiрiншiден оқу материалдарын FrontPage ортасында даярлап алған жөн. Теориялық материалдардың Бұл ортада даярлануы оқу материалдарының арасындағы логикалық байланысты күшейтiп, оқушыға интерактивтi жүйеде жұмыс жасауға мүмкіндiк бередi. Оқу материалдарының арасындағы байланыс гиперсiлтемелер жүйесi арқылы жұзеге асырылады. 11-суретте операциялық жүйенiң негiзгi объектiлерi тақырындағы оқу материалдары мен гиперсiлтемелер келтiрiлген. Гиперсiлтемелер жүйесi кез келген компьютерлiк оқыту жүйесінiң ажырамас бөлiiг ретiнде қарастырылуы тиiс. Ол компьютерлiк оқыту құралындағы интерактивтiлiктi қамтамасыз етедi. Ал интерактивтiлiктi бiлiм алуда үлкен маңызға ие екендiгi барлығымызға белгiлi.

hello_html_143296a5.png


6-сурет. Оқу материалдарын FrontPage ортасында даярлау


Суреттен көрiп тұрғанымыздай бiрiншi және екiншi сiлтемелер пайдаланушыға сәйкес оқу материалдарын шақырып бередi. Егер ол қажет болмаған жағдайда, яғни оқушы Бұл тақырыптарды игерiп қойған болса, онда ол мазмұннан келесi тақырыпты таңдау арқылы Бұл тақырыптан шығып кетуiне болады.

Тақырыптар арасындағы осындай байланыстарды қамтамасыз ету оқушының нәтижелiк блiмiнiң тиянақты болуын қамтамасыз етедi. Ол осының көмегiмен өз санасында курстың толық құрылымы мен мазмұнынын қалыптастырады және курсты тез игерiп кетедi.

Курстың тапсырмалар жүйесін құруда Ұғымдық деңгейдегi тапсырмаларды тастап кетуге болады, себебi қолданбалы программалық қамсыздандыру курсы туралы жалпы теориялық мәлiметтер мен Ұғымдық деңгейдегi сұрақтар электронды оқулықтың тест бөлiмiнде толық қарастырылған. Сондықтан мұнда берiлетiн тапсырмалар бiр жағынан лабораториялық жұмыс ретiнде деп есептеуге болады.

Курстың тапсырмалар жүйесi FronPage ортасында веб-беттер түрінде құрылған. Тапсырмалар қадамдап орындау арқылы iске асырылады. Оқушы тапсырманы орындап болғаннан соң оның нәтижесiн оқытушыға мiндеттi түрде өткiзуi тиiс. Операциялық жүйенiң FronPage ортасында құрылған 1-тапсырмасында Калькулятор программасымен танысу iс-әрекетi жұзеге асырылады. 7-суретте тапсырманың жалпы көрiнiсiнiң ортада қалай құрастырылғаны келтiрiлген.

hello_html_m1ef5e52e.png

Математикалық логика курсының компьютерлiк оқыту құралын iске қосу үшін “.exe” программасын жүктеу қажет. Нәтижеде экранда алты бөлiктен тұратын оқулықтың негiзгi терезесi ашылады (8-сурет). Экранның сол жақ бетiнде курс мазмұны, ал оң жағында оқу материалдары орналасқан.


Күтуші курсының компьютерлiк оқыту құралын iске қосу үшін “Okuluk.exe” программасын жүктеу қажет. Нәтижеде экранда алты бөлiктен тұратын оқулықтың негiзгi терезесi ашылады (8-сурет). Экранның сол жақ бетiнде курс мазмұны, ал оң жағында оқу материалдары орналасқан.


hello_html_21c10a91.png

8-сурет. Delphi компьютерлiк оқулығының негiзгi мәзiрi



Автор
Дата добавления 09.06.2016
Раздел Информатика
Подраздел Статьи
Просмотров65
Номер материала ДБ-116276
Получить свидетельство о публикации


Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх