Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Научные работы / Сабақ жоспары "Абай" 10 класс
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • Другое

Сабақ жоспары "Абай" 10 класс

библиотека
материалов

1.Сабақтың тақырыбы: Абай Құнанбаев «Ескендір» поэмасы
2. Саба
қтың типі: аралас сабақ
3. Саба
қтың түрі:  шығармашылық-ізденіс сабағы
4.
Қолданылған технология: СТО технологиясы, оза оқыту

5.Сабақтың жабдығы:  интербелсенді тақта, кестелер, слайд, үлестірмелі парақтар, бағалау парағы
6.
Сабақ мақсаты: Шығарманың  идеялық-тақырыптық негізін, ой астарын түсіну, ақынның образ жасау шеберлігін ұғыну, өзіндік пікір қалыптастыруға дағдылану. 
Екі топ
қа бөлініп жұмыс жүргіземіз. Топ мүшелерін топбасылары бағалап отырады. Поэма мәтінін үйде оқып келген болатынсыздар. 
Білімділік:  Көркем туындыны түсініп, мәнерлеп оқуға және идеялық-тақырыптық негізін, ой астарын түсінуге үйрету, поэманың тереңіне бойлату, ақынның образ жасау шеберлігін ұғындыру.
Дамытушылық : Поэманы талдай білуге  төселдіру, сын тұрғысынан ойландыру арқылы түйіндік ойларын айта білуге, өзіндік пікір қалыптастыруға дағдыландыру, өз ойын тұжырымдауға, топтастарының ой- пікірлерін тыңдауға, тиянақты, жүйелі сөйлеуге үйрету.
Тәрбиелік:  Ақын шығармасындағы оқиғалар негізінде  оқушылардың дүниетанымын, адамгершілік қасиеттерінің көзін аша отырып, рухани имандылыққа, ізденіске, іскерлікке, таным белсенділігін арттыруға тәрбиелеу. Білім алушының даралық мүмкіндіктерін шығармашылық тапсырмалар арқылы көрсету, сөйлеу  мәдениетін  жетілдіру, шешендікке баулу.

Сабақ барысы 
І
.Ұйымдастыру кезеңі:
Ж
үрегін шырақ етіп жандырған кім?
Жырымен жан сусынын
қандырған кім?
Өзіне-өзі орнатып ескерткішті,
М
ұра қып кейінгіге қадырған кім?
Ерте оянып, ойланып ,ер жеткен кім?
Талабын тас
қияға өрлеткен кім?
Құба жон, құбақан құм, құла қырды,
Өлеңнің бесігінде тербеткен кім?
Со
қтықпалы, соқпақсыз жерде өскен кім?
Үнінен әділдіктің лебі ескен  кім?
Арманын аттандырып келешекке,
Бізбенен осы к
үнге тілдескен кім?
ІІ.Білімді бақылау кезеңі: «Кім» сұрағына жауап алу.
О
қытушы: Иә, балалар бұл Абай атамызға арналған өлең жолдары. Олай болса, осы ойларыңызға қандай дәлел айтар едіңіздер?
Білім алушы: Мен бұл жауабымның дәлелі ретінде сіздерге үй тапсырмасын орындап берейін. «Өлсем орным қара жер сыз болай ма» өлеңін жатқа айту.
Балалар, олай болса
, үйге берілген тапсырмаларға кезек берелік.
Білім алушы:Үйге Абайдың өмірі мен шығармашылығы жайлы  оқу, «Көңіл құсы құйқылжыр шартарапқа», «Өлсем орным қара жер сыз болай ма» өлеңдерінен үзінді жаттауға берілді. 
ІІІ.Жаңа сабақты  меңгеру кезеңі
 Кіріспе с
өз. Абай Құнанбаев – қазақ әдебиеті мен өнерінің тарихында дараланып тұрған Ұлы тұлға. Қазақ жерінің ақыны, данышпаны көп болғанымен Абайы біреу-ақ. Абайы бар ел қай халықпен де терезесін теңестіре алады. Ол – қазақтың бір жерінде туып, бар жерінің туын ұстап тұрған кемеңгер.
А
қын шығармалары  осы күнгі бай, ұлттық әдебиетіміздің алтын діңгегін қадады. Ақын шығармашылығындағы елеулі орын алатын бір сала – поэмалары.
«Ескендір» поэмасы – Абай п
оэмасының ішіндегі ең елеулісі, ақынның гуманистік ой-пікірлерін тереңірек танытатын шығармасы. Поэманың басты кейіпкері Ескендір – Шығыс елдеріне Ескендір Зұлқарнайын деген атпен тараса, Еуропаға Александр Македонский деген атпен тараған, белгілі қолбасшы жайлы аңыздар негізіне, жырларға кейіпкер болған патша. Ескендір жайында Шығыс ақындарының көбі жырлаған. Ә.Фирдауси «Шахнамасында», Низами –  «Ескедір-нама»  дастанында,  Жәми – «Ескендірдің даналық кітабында»  жазып,  Ескендір образын ақылды, батыр деп ардақтап көрсеткен. Ал, Абай «Ескендір» дастанына ұстазы Аристотельді, Ескендірдің әкесі мен тұрған жерін, патшалығын қосып, өзінше жырлайды. Абайдың бұл шығармасы  неміс романтикалық әдебиетінің көрнекті ақыны болған Альберт Фон Шамиссодан 1844 жылы аударған В.А. Жуковский түпнұсқасына ұқсас болып келеді. 
IV. Бекіту кезеңі: 
1топ 1. «Ой ша
қыру» стратегиясы бойынша төмендегі сұрақтарға жауап берейік.
1)Поэма дегеніміз не? 
Поэма (грек. – «туынды») – орта к
өлемді эпикалық түрге жататын, өмірде болған не болуға тиісті күрделі құбылыстар мен келелі оқиғаларды, алуан-алуан тағдыры мен заман шындығын көлемді, желілі эпикалық не лирикалық сипаттағы өлеңмен суреттейтін жанр.
2 топ2)Абайды
ң қандай поэмалары бар?   (Ескендір, Масғұт, Әзім әңгімесі)
2. С
өздікпен жұмыс. «Сөздер сөйлейді» стратегиясы бойынша шығарма мазмұнында кездесетін төменде берілген сөздердің мағынасын ашып, орыс және ағылшын тілдеріне аударамыз.
Хакім- (ғалым) – ученый - 
Данышпан –  (о
қымысты) – гений - 
Иман – (дін, Алланы мойындау) – религия - 
Ғибрат –  (үлгі) – пример - 
Аран –  (к
өзі тоймау) – ненасытный - 
Қолына –  (әскеріне) – армия - 
3. «Кубизм»
стратегиясы бойынша топтық жұмыс жүргіземіз. Екі топқа үш тапсырмадан беріледі. 
1 топ 1-
қыры:  «Ойланыңыз». Шығарма мазмұнына жоспар құрыңыздар.
1. Ескендірд
ің тегі, патшалығы, жорықтары.
2. Жоры
қтағы Ескендірдің бұлақпен кездесуі.
3. Ескендірді
ң бұйрығы.
4. К
үзетшімен тілдесуі, оның сыйы.
5. Аристотельді
ң сүйекті өлшеуі.
6. А
қынның өсиет сөзі.
2 топ 2-
қыры: «Зерттеңіз». Зерттеу сұрақтары:
 1. «Абай «Ескендір» поэма
сын шығыс поэзиясына сүйеніп жазды» - деген пікірді қалай түсіндіресіздер. 
2. «Ескендір» дастаны тек шы
ғыс поэзиясына ғана сүйеніп жазылған ба?
Абай
Құнанбаев медреседе оқығанда білім нәрін шығыс поэзиясынан алды. Шығыс классиктері: Фирдауси, Науаи, Низами өз дастандарында, шығармаларында атақты грек қолбасшысы Александр Македонский туралы аңыздарды арқау еткен, мадақтаған. Ендеше, Абай шығыс поэзиясымен терең сусындағандықтан, өз поэмасының өзегін одан алған да болар.
Жо
қ. Мен олай ойламаймын. Белгілі ақын 60 жылдары батыстың ақындары мен философтарының еңбектеріне ден қойып, оқыған. Оған дәлел сөз – өз сөзі. Яғни, «Шығысым – батыс боп кетті» - деуі. Ақын өз шығармасында тарихи деректерді батыс философы Дрэпердің «История умственного развития Европы» атты еңбегінен алған шығар. Өйткені, Дрэпер: «Александр Македонский – это искатель приключении, осуществляя намерения отца своего, Филиппа начал свое выступление с крайне ничтожными средствами»,- деп жазады. Дрэпер  әйгілі философ Аристотельді мақтаса, Абай Аристотель даналығына, ақыл сөзіне сүйсінеді. Олай болса, Абай поэмасы Ескендір қасиетін ашуда батыс ғалымдарының идеясымен үндес. 
1топ 3-қыры: «Суреттеңіз». Поэмадағы Ескендір бейнесін суреттеңіздер.
2топ 4-қыры: «Салыстырыңыз». Абайдың «Ескендір» поэмасы мен қарасөзін салыстыру.
1топ 5- қыры «Талдаңыз». «Ескендір» поэмасына талдау жасау.
Авторы:  Абай
Құнанбаев
Шы
ғарманың аты: «Ескендір» поэмасы
Та
қырыбы: Адамгершілік, қанағат тұту, даналық.
Идеясы:
Қанағат пен жауыздықты әшкерелеу, әділет пен даналықты дәріптеу.
Жанры:  эпикалы
қ (поэма)
Ұйқас:    қара өлең (ааба)
Шума
қ:  42
Тарма
қ:  4
Буын:     11, 12
Буна
қ:    3
Т
үйінді ой: Абай бұл шығармасында адам бойындағы жаман қасиеттерді әшкерелейді. Ол өз өлеңінде де өсек, өтірік, мақтаншақ, еріншек, бекер мал шашпақ бес дұшпаның деп атап көрсеткен болатын. 
 
4) «Автор орынды
ғы» стратегиясы. 
2 топ. 
1.
Өсиет (ақыл сөз) – қандай сөздер еді?
2. Поэмадан
өсиет өлеңді тауып, автор орындығына отырып, мәнеріне келтіріп оқыңыз, өз пікіріңізді білдіріңіз.
 
Аз-а
қ сөз айттым,бітті бұл әңгіме,
М
ұны бір өзге сөздің бірі деме.
Қарның тойса,қайғырма мақтан үшін,
Тоймас к
өзің толар деп қайғы жеме.
Қу өмір,жолдас болмас,әлі-ақ кетер,
Өз күлкіңе өзің қарқ болма бекер.
Ұятың мен арыңды малға сатып,
Ұятсызда иман жоқ, түпке жетер. 
Ма
қтанасың біреуге мақтасын деп,
Шаужайымнан еш адам
қақпасын деп,
Сен кеткен со
ң артыңнан күліп қалар,
Ант
ұрғаннан құдайым сақтасын деп.
А
қылсыз өзін мақтап былжырайды,
Ойы
ңа өлшеп сөйлесең нең құрайды?
Жа
қсы болсаң,жарықты кім көрмейді,
Өз бағаңды өзіңнен кім сұрайды? 
3. Мифологиялық образдарды табыңыздар. (Табиғат, жұмбақ бұлақ, алтын қақпа, күзетші, орамалға түйілген сүйек.
 4-тапсырма. «Екі түрлі түсіндірме күнделігі» стратегиясы.  
М
әтіннен үзінді    Үзінді жайлы пікір    Ой-тұжырым  мазмұнға сәйкес
ма
қал- мәтел
Долды
қпен  хан  Ескендір ашуланды,
Ашуланып
қақпаға жетіп барды.        Ашу дұшпан, ақыл дос, ақылыңа ақыл қос

Қанша алтынды күміспен салсадағы,
Б
ір кішкентай сүйекті аудармады        Арпа -бидай ас екен,
Алтын –к
үміс тас екен
Жа
қсы болсаң жарықты кім көрмейді ,
Өз бағаңды өзіңнен кім сұрайды?        Жақсының жақсылығын айт нұры  тасысын!

Жақсы ай мен күндей, Баршаға бірдей.
Қарның тойса, қайғырма мақтан үшін,
Толмас к
өзің толар деп қайғы жеме        Қанағат – қарын тойғызады,
Қанағатсыздық – жалғыз атын сойғызады.
Өзі тойғанымен , көзі тоймас.
V. Қорытындылау: Кері байланыс парағын толтыру.
•    Саба
қтан қандай әсер алдыңыз?
•    Саба
қ барысында қандай қиындықтар туындады?
•    
Қай тапсырма орындауда қызықты болды?
•    Білімі
ңізді қай тапсырманы орындағанда толық жеткізе алдыңыз?
Абай “Ескендір”поэмасы ар
қылы әлемдік әдебиетке үлес қосса, біз осы поэмамен танысып, талдау барысында бойымызға  қандай асыл қасиеттерді жинадық?
 
Пендешіліктен арылу
ға
Иманды болу
ға
Арлы болу
ға
Қанағат етуге
Ашк
өзділіктен сақтануға
Ойланып іс жасау
ға
К
үлкіге қалмауға 
Я
ғни, бай рухани өнеге,тәлімі мол тәрбие алдық деп есептейміз.
VI.
Үй тапсырмасы: 
Абай
әлемін бүкіл дүниеге таратушы кемеңгер Мұхтар Әуезов : «Мен Абай тереңінен шөміштеп қана іштім» деген екен. Ал біз Ұлы ғұлама тереңіне бас қойғанымызбен  тек сол тереңнен дәм таттық қой деп ойлаймын. Сол себепті оқудан, білімге құштарлықтан, ізденуден жалықпайық дей отырып, Үй  тапсырмасын ұсынамын:
1. Поэмадан  
үзінді жаттау  (міндетті). 
2. Мазм
ұнын тезистеп жазу (міндетті).
VIІ.Білімді ба
ғалау:
Әр бала топты және өз көршілерін бағалайды















Автор
Дата добавления 01.05.2016
Раздел Другое
Подраздел Научные работы
Просмотров310
Номер материала ДБ-062150
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх