Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Другое / Другие методич. материалы / "Үстеудің емлесі" (6 сынып)
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Другое

"Үстеудің емлесі" (6 сынып)

библиотека
материалов

Күні:

Сыныбы: 6 Пәні: қазақ тілі

Сабақ тақырыбы

Үстеудің емлесі

Жалпы мақсаты

Ақпарат көздері арқылы үстеу туралы бұрынғы білетін түсініктерін пайдалана отырып, үстеудің емлесін меңгерту.

Тақырып бойынша оқушылардың алған ақпаратын ауызша және жазбаша тілде пайдалана білу дағдысын қалыптастыру.

Оқушыларға жаттығу жұмыстары мен тапсырмалар беру арқылы өз беттерімен жұмыстануға дағдыландыру.

Күтілетін нәтижелер




Пысықтауға арналған санжұмбақты шеше отырып,үстеу, үстеудің мағыналық түрлері туралы білімдерін пысықтайды.Қазақтың киіз үйі туралы білімдерін кеңейтеді. Киіз үйді құрастыру үшін қандай бөлшектер керек екенін үйренеді. Оның маңызы туралы білімдерін кеңейтеді.

Сабақ түрі, әдіс-тәсілдер



Аралас сабақ. Сөздік, көрнекілік, практикалық, морфологиялық талдау әдісі.

Тапсырмалар

Жеке жұмыс, топтық жұмыс, постермен жұмыс, кестені толтыру, мысалдар келтіру, өмірмен байланыстыру.

Керекті жабдықтар


Интерактивті тақта, плакат, «Жеті қазына» кітабы (1,2,3-кітаптары)

Сабақ барысы

Сабақ кезеңдері

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

Кіріспе

-Сәлеметсіздер ме, оқушылар? Отырыңыздар.

-Кезекші, бүгінгі сабағымызда барлығы түгел ме?

-Олай болса, оқу құралдарымызды реттеп, сабаққа дайындалайық.


-Балалар, қазақтардың ертедегі тұрғын үйлері туралы не білеміз?

-Дұрыс-ақ. Ендеше біздер бүгін киіз үйдің құрылысымен танысамыз. Алдымен киіз үй құрастыру үшін не істейміз?

-Дұрыс. Осы әрбір аталған киіз үйдің бөлшектерінің тапсырмасын дұрыс орындасақ, киіз үйді де тез құрастырып боламыз.

-Ал, ендеше керегенің тапсырмасына көшейік. Үй тапсырмасын тексеру.

-Балалар, сіздерге үйге 288, 289-жаттығулар және аталмай жүрген, ұмыт болған салт-дәстүрлер туралы қосымша мәлімет жазып келуге берілген болатын.





-Ендеше, 288-жаттығудан бастап тексерейік.

Қане, кім дайын?







-289-жаттығу. Сөйлемдерден үстеулерді тауып, олардың түрлерін ажыратыңдар, қай сөзбен тіркесіп тұрғанын айтыңдар.











-Жарайсыңдар, енді аталмай, ұмыт болған салт-дәстүрлер туралы жазып келген қосымша мәліметтерді оқиық.

Оқушылар оқу құралдарын шығарып, мұғаліммен амандасты.





- Қазақтар бұрында киіз үйде тұрған.



-Керегесін тұрғызамыз.

hello_html_m50b0a5ce.png





288-жаттығу

Әдейі, жорта, амалсыздан, босқа, бекерге деген мақсат және себеп-салдар үстеулерін қатыстырып, бірнеше сөйлем құрап жазыңдар.

Уақытты босқа өткізгеннен гөрі салт дәстүріміз туралы білімімізді жетілдірген әлдеқайда пайдалы.

289-жаттығу

Бүгін: мезгіл үстеуі-бүгін көрінсе. Ертең: мезгіл үстеуі-ертең шығады. Таңертең: мезгіл үстеуі-таңертең жетіп. Өте: күшейткіш үстеу-өте көңілді. Енді: мезгіл үстеуі - енді барасың. Тез: сын-қимыл үстеуі - тез қимылдамасақ болмайды. Былтыр: мезгіл үстеуі- былтыр барғанда. Сыртында: мекен үстеуі- сыртында бар. Маңында: мекен үстеуі-маңында болады.

Оқушылар жазып келген мәліметтерін оқиды.

Тұсаукесер




-Енді киіз үй құрастыруды жалғастырайық. Керегеден кейін киіз үйдің шаңырағын бақанмен көтереміз. Шаңырақтың тапсырмасы санжұмбақ шешу екен.

Балалар, мына санжұмбаққа назар аударайық.

Санжұмбақтың тапсырмалары:

  1. Екі я одан да көп түбірдің немесе сөздің бірігіп, тіркесіп немесе қосарланып тұрақтануынан жасалатын үстеулер.

  2. Қимылдың, іс-әрекеттің болу мақсатын білдіретін үстеулер.

  3. Сынның немесе қимылдың белгісін я сапасын күшейтіп, я солғындатып көрсететін үстеулер.

  4. Ілгері, кейін, жоғары, төмен үстеулері үстеудің қай мағыналық түріне жатады?

  5. Сөйлемде қимылдың, сын-сапаның әр түрлі белгілерін, сипатын білдіріп, өзгертуге келе бермейтін сөз табы.

  6. Әрқандай тұлғадағы өз деген есімдіктен құралатын есімдік түрі.

  7. Бірде ешқандай қосымшасыз тұрып, қандай? қай? деген сұрақтарға жауап беріп, анықтауыш қызметін бірде кім? не? деген сұрақтарға жауап беріп бастауыш я баяндауыш қызметін атқаратын сөз табы.

  8. Таң және ертең сөздерінің бірігуіне жасалған күрделі үстеу.

  9. Қашан? қашаннан? Деген сұрақтарға жауап беретін үстеудің түрі.

  10. Бірталай, онша, сонша, қыруар үстеулері үстеудің қай түріне жатады?

  11. Жалпылау, жинақтау мағынасын білдіретін есімдіктің түрі.

  12. Күшейткіш үстеулер құрамы жағынан қандай болып келеді?

  13. Үстеулердің сөйлемдегі қызметі.

  14. Мен, сен, сіз, ол есімдіктері есімдіктің қай түріне жатады?

-Санжұмбақтың шешуі қалай болды?











-Ендеше, біздің бүгінгі тақырыбымыз –үстеудің емлесі.

hello_html_2528f00a.png

  1. Күрделі (ү)

  2. Мақсат (с)


  1. Күшейткіш (т)


  1. Мекен (е)

  2. Үстеу (у)

  3. Өздік (д)



  1. Есімше (і)

  2. Таңертең (ң)

  3. Мезгіл (е)

  4. Мөлшер (м)

  5. Жалпылау (л)

  6. Негізгі (е)

  7. Пысықтауыш (с)

  8. Жіктеу (і)

hello_html_m35b951b1.png

  • Үстеудің емлесі

Негізгі

Бөлім

-Дәптерлерімізді ашып, бүгінгі күннің жады мен сабақтың тақырыбын жазамыз.

-Балалар, киіз үйдің шаңырағынан кейін оны уықтармен бекітеміз. Ал уықтар бізге үстеудің емлесін дұрыстап түсініп алуды тапсырған екен. Олай болса, мұқият тыңдайық. hello_html_m1e3b9a3b.png

-Мына мысалдарды дәптерімізге жазайық:

Әдетте киіз үйі барлар жаздыгүні маусым айында үй тіге бастайтын.

Ақ ордаға жиналған қонақтар емін-еркін әңгіме-дүкен құрды.





Бүгін халық жайлауға көшіп, күні бойы үйлерін тігумен болды.

Оқушылар күннің жады мен тақырыпты дәптерлеріне жазады.

Үстеудің емлесі

hello_html_m21b75e48.png

Оқушылар мысалдарды дәптерлеріне жазып алады.

Әдетте киіз үйі барлар жаздыгүні маусым айында үй тіге бастайтын.

Жаздыгүні: жаздың+күні сөздерінің бірігуі арқылы жасалған, күрделі мезгіл үстеуі.

Ақ ордаға жиналған қонақтар емін-еркін әңгіме-дүкен құрды.

Емін-еркін: күрделі сын-қимыл үстеуі, сөздердің қосарлануы арқылы жасалған.

Бүгін халық жайлауға көшіп, күні бойы үйлерін тігумен болды.

Бүгін: бұл+күн сөздерінің бірігуінен жасалған, күрделі мезгіл үстеуі.

Күні бойы: сөздердің тіркесуінен құралған күрделі мезгіл үстеуі.

Қорытынды

-Балалар, киіз үйдің енді есігін орналастыруымыз керек. Киіз үйдің есігі-сықырлауық деп аталады.

hello_html_aa1293.png

Сықырлауықтың тапсырмасына көшелік.

-Оқулықпен жұмыс. Балалар, енді жаттығулармен жұмыстанайық.



hello_html_4961b16a.png



-Балалар, киіз үйдің қаңқасын құрастырып болдық. Енді оның сырты киізбен жабылады. Осы кезеңнің тапсырмасын орындайық.

hello_html_m681da4fc.png

hello_html_2d42d1c4.png



hello_html_m6061d920.png







-Осымен балалар, киіз үйді құрастырып болдық. Оның құрылысымен таныстық.

Киіз үйді қазақ халқы «қасиетті, киелі қарашаңырағымыз» деп дәріптеген. Ұлттық құндылықтарымызды қадірлейік, балалар!





hello_html_7e1f93d4.png

Оқушыларды сабаққа қатысуларына байланысты білімдерін бағалау.

-Осымен сабақ аяқталды. Сау болыңыздар!

hello_html_m7d328c94.png

Оқулықпен жұмыс:

292-жаттығу

Енді-мезгіл үстеуі. Күн-түн-мезгіл үстеуі. Бұрын –мезгіл үстеуі. Ілгері – мекен үстеуі. Күні-түні –мезгіл үстеуі. Талай-талай-мөлшер үстеуі.

293-жаттығу

Әбден ұзап, оң жақ бүйірге қарай, артына түсті, онша жақындаған жоқ, енді жүре бастады, ақырын жүре бастады, алды-артына қарайды, әрлі-берлі бұрылып, жанына жақындай, үстінен гүрс ете түсті.

294-жаттығу

Кейіннен келе жатқан, артына қарады, біраз жүрген соң, жан-жағына қарап тұрды, бір күн жүріпті, бір түн жүріпті, таңертең түскен, үстінде келе жатып, лезде тыпырлағандай,оңынан шығып, солынан шығып, алдынан шығып, тіпті жақындап, қыстыгүні келе жатқан,бұрын көріне бастады, жақыннан көрінді, ақырын келді, жанына келді, тіпті жақын көрінді,жан-жағына бұрып, артына бұрылып, жоғары ұшып, жоғары көтеріліп.

1-тапсырма:

Бірталай жылдан бастау алады: сөздердің бірігуінен жасалған күрделі мезгіл үстеуі.

Әбден құрастырылып болғасын: негізгі күшейткіш үстеу.

Сөйтіп жабылады: туынды сын-қимыл үстеуі.

Соңында жабылады: туынды мезгіл үстеуі.

Әдейілеп шабылады: туынды мақсат үстеуі.

Ең маңыздысы: негізгі күшейткіш үстеу.

Осылай төтеп берген: сын-қимыл үстеуі.

hello_html_258d2fe2.png







1-қатар:

  1. Бекер-себеп-салдар үстеуі, негізгі үстеу.

  2. Бірталай-мезгіл үстеуі, күрделі үстеуі, бірігу арқылы жасалған.

2-қатар:

  1. Тым-негізгі күшейткіш үстеу.

  2. Енді-негізгі мезгіл үстеуі.

3-қатар:

  1. Талай-негізгі мөлшер үстеуі.

  2. Жоғары-негізгі мекен үстеуі.

  3. Дәл: негізгі күшейткіш үстеу.

  4. Қасында: туынды мекен үстеуі.



hello_html_58e3524d.png

Үй тапсырмасын тыңдап, түсініп алады.

Сұрақтары болса қояды.Үй тапсырмасын орындау арқылы өз беттерімен жұмыстануға үйренеді.





Оқушылар мұғалімнің сабақты қорытындылауын тыңдайды.






Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 15.03.2016
Раздел Другое
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров905
Номер материала ДВ-528715
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх