341352
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 6.900 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.500 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ 50%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокБиологияДругие методич. материалыУрок по биологии на тему "Генетический код"

Урок по биологии на тему "Генетический код"

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

Күні: 15.10.2015

Тақырыбы: Генетикалық код. Генетикалық кодтың қасиеттері. Нәруыздың биосинтезі. Транскрипцияның реттелуі. 
Мақсаты: 
Білімділік:. Генетикалық код және оның қасиеттері туралы түсінік беру. 
Дамыту: Нәруыздың биосинтезімен таныстыра отырып, транскрипцияның реттелуі туралы ойларын дамыту. 
Тәрбиелік: Биологиялық заңдылықтарды, тіршілік әлемінің көптүрлілігін білуге тәрбиелеу 
Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы 
Сабақтың түрі: Дәстүрлі сабақ 
Оқытудың әдістері: 1. Сұрақ-жауап. 4. Тірек-сөздермен жұмыс. 
2. Әңгіме-дәріс. 5. Тірек-сызбамен жұмыс. 
3. Б.Ү.Ү. кестесі. 
Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, кескін карта, карта т.б. 
Сабақтың жоспары: 
І. Ұйымдастыру кезеңі. 
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау. 
ІІІ. Жаңа сабақ 

Генетикалық код және оның қасиеттері. ДНҚ молекуласындағы бір генде белгілі бір ретпен орналасқан нуклеотидтер жүйксі нәруыз молекуласындағы аминқышқылдарының орналасу ретін анықтайды. Мұны генетикалық код деп атайды. ДНҚ молекуласының құрылымы өте қарапайым, бар болғаны 4 нуклеотидтің кезектесіп орналасуынан түзілген. «Осы молекула қалайша бір организмнің құрылысы мен оның бүкіл тіршілігі туралы ақпаратты алып жүреді?» деген сұрақ туады. Шын мәнісінде, ДНҚ-да бар болғаны 4 түрлі нуклеотид болса, ал нәруыз молекулаларында 20 түрлі аминқышқылдары бар. Зерттеулер нәтижесі нәруыздағы әр аминқышқылына ДНҚ-дағы үш нуклеотидтің сәйкес келетінін көрсетті. Ол триплет немесе кодон деп аталады. ДНҚ –ны құрайтын 4 түрлі нуклеотидтен үш-үштен 64 кодонның нұсқаларын алуға болады. Олардың 61-і аминқышқылдарын анықтайтын мағыналы кодондар, ал қалған үшеуі мағынасыз кодондар делініп, тек полипептидтік тізбектер синтезделуінің аяқталуын көрсететін тыныс белгілерінің қызметін атқарады. 
Нәруыз биосинтезі өте күрделі көпсатылы процесс болып табылады. Тұқым қуалау ақпаратының жүзеге асырылуы, яғни нәруыздың синтезделуі мынадай бағытта жүреді: ДНҚ→РНҚ→Нәруыз. Бұл процесс екі кезеңнен тұрады: транскрипция және трансляция. 
Транскрипция кезінде ДНҚ молекуласында жазылған тұқым қуалау ақпараты а-РНҚ-ға көшіріліп жазылады. Түзілген а-РНҚ ДНҚ-дан алыстап, ядродан шығып, цитоплазмадағы рибосомаларға келеді. Нәруыз синтезінің трансляция кезеңі басталады. Трансляция деп нәруыз туралы ақпараттың а-РНҚ-дағы нуклеотидтер ретінен полипептидтік тізбектегі аминқышқылдары ретіне ауыстырылуын айтады. Жасуша цитоплазмасында 20 түрлі аминқышқылдарының болатыны белгілі. Нәруыздың синтезіне қажетті аминқышқылдарын рибосомаға тасымалдаушы РНҚ жеткізеді. Жасушадағы т-РНҚ-ның саны аминқышқылдарын анықтайтын кодондардың санына сәйкес келеді. Пішіні жапырақ тәрізді т-РНҚ-ның жоғары ұшында а-РНҚ –дағы кодондарға комплементарлы келетін триплет – антикодон орналасқан. т-РНҚ-ның қарама-қарсы ұшында сол антикодон анықтайтын аминқышқылы орналасатын бөлік болады. Әр т-РНҚ АТФ энергиясын жұмсай отырып, арнайы ферменттің көмегімен өзінің аминқышқылын тауып, онымен байланысып, рибосомаға алып келеді. Цитоплазмадағы рибосома а-РНҚ-ның бір ұшына келіп орналасып, нәруыз синтезіне бастайды. 

Транскрипция – энергияны жұмсай жүретін процесс. Түзіліп жатқан полипептидтік тізбекке бір аминқышқылының жалғануы үшін 4 молекула АТФ АДФ-ке дейін ыдырауы тиіс. Осы кезде босап шыққан энергияның тек 10%-ға жуығы ғана т-РНҚ-ның өзінің аминқышқылын танып, оны тізбекке пептидтік байланыс арқылы жалғауына жұмсалады, қалғаны жылу ретінде ортаға тарап кетеді. Бұл процеске энергия жеткіліксіз жұмсалса, трансляция баяулап, қателіктері бар, сапасыз тізбектер түзіледі. 

IV. Жаңа сабақты бекіту. 

Б.Ү.Ү. кестесі. 

Білгенім Үйренгенім Үйренгім келеді 


V. Қорытындылау, бағалау. 
VІ. Үйге тапсырма беру. Генетикалық код. Генетикалық кодтың қасиеттері. Нәруыздың биосинтезі. Транскрипцияның реттелуі 

Общая информация

Номер материала: ДВ-076144

Вам будут интересны эти курсы:

Курс повышения квалификации «Организация и руководство учебно-исследовательскими проектами учащихся по предмету «Биология» в рамках реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Биология: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Медико-биологические основы безопасности жизнедеятельности»
Курс повышения квалификации «Государственная итоговая аттестация как средство проверки и оценки компетенций учащихся по биологии»
Курс повышения квалификации «Нанотехнологии и наноматериалы в биологии. Нанобиотехнологическая продукция»
Курс «Общее садоводство: Стилистика садов. Создание различных стилей с использованием местных и интродуцированных растений»
Курс повышения квалификации «Основы биоэтических знаний и их место в структуре компетенций ФГОС»
Курс «Общее садоводство: Древесные растения для садов средней полосы»
Курс «Общее садоводство:Травянистые растения для садов средней полосы»
Курс повышения квалификации «Гендерные особенности воспитания мальчиков и девочек в рамках образовательных организаций и семейного воспитания»
Курс профессиональной переподготовки «Биология и химия: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс профессиональной переподготовки «Организация производственно-технологической деятельности в области декоративного садоводства»
Курс повышения квалификации «Составление и использование педагогических тестов при обучении биологии»
Курс повышения квалификации «Инновационные технологии обучения биологии как основа реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Организация и выполнение работ по производству продукции растениеводства»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.