Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Биология / Презентации / Ашық сабақ "«Қалқанша бездің құрылысы мен қызметі. Қалқаншамаңы бездері, тимус және бүйрек үсті бездері»"

Ашық сабақ "«Қалқанша бездің құрылысы мен қызметі. Қалқаншамаңы бездері, тимус және бүйрек үсті бездері»"

  • Биология
Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы Чапаев жалпы орта білім беретін мектебі...
1. Білімділік: Оқушыларға қалқанша бездің құрылысы мен қызметі, қалқанша без...
Тапсырма Рамкаларды тиісті түстермен бояп, бездерді топтарға бөл: ішкі секрец...
Ішкі секреция безі гипофиздің массасы ... . Гипофиздің артқы бөлігінің гормон...
гипофиздік ергежейлілік өсу гормонын 2,85 м бүйрек қызметінің бұзылуына апары...
Ішкі секреция безі гипофиздің массасы 0,5-0,7 г. Гипофиздің артқы бөлігінің г...
Орналасқан жері	Пішіні	Салмағы	Бөлінетін гормондар	Қызметі:   Көмекейдің алды...
Ауру белгілері зат алмасу, әсіресе нәруыз алмасу баяулайды дене температурасы...
Эндемиялық зоб қалқанша бездің 1кг-ға дейін ұлғайып өсуі жүйкенің жоғары қоз...
Ауру белгілері зат алмасу қарқындылығы артады жүрек қағуы жиелейді жүйке жүй...
Орналасқан жері	Пішіні	Салмағы	Бөлінетін гормондар	Қызметі   Қалқанша бездің...
Орналасқан жері	Бөлінетін гормондар	Қызметі  	Безден бөлінетін гормон жетіспе...
Орналасқан жері	Пішіні	Құрылысы	Салмағы	Бөлінетін гормондар	  Қызметі:    Бүй...
№ 	Сұрақтары	Жауаптары 1 	Йодтың жетіспеуінен сол бездің жұмысы бұзылады	Қалқ...
Биологиялық диктант а) ... ... қалқанша бездің артқы бөлігінде орналасқан. ә...
Биологиялық диктант а) Қалқаншамаңы бездері қалқанша бездің артқы бөлігінде о...
 §11-12 Үй тапсырмасы:
Ой түйін «Білім алып, ізденуге ешқашан да кеш емес, Бүгінгі қозғалған мәселел...
1 из 25

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы Чапаев жалпы орта білім беретін мектебі
Описание слайда:

Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы Чапаев жалпы орта білім беретін мектебі Өткізген: биология пәні мұғалімі Дуйсалиева Айымгул Сериккалиевна

№ слайда 2 1. Білімділік: Оқушыларға қалқанша бездің құрылысы мен қызметі, қалқанша без
Описание слайда:

1. Білімділік: Оқушыларға қалқанша бездің құрылысы мен қызметі, қалқанша без қызметінің бұзылуы жайында мәлімет беру. Қалқанша маңы, бүйрек үсті бездерінің жұмысымен олардың гормондары, гормондардың бөлінуінен  болатын аурулардың түрлерімен таныстыру.   2. Дамытушылық: Микседема, эндемиялық зоб, кретинизм, базедов ауруы жайында білімдерін тереңдету, өз бетінше іздену қабілетін дамыту. 3. Тәрбиелік: Оқушыларды ізденімпаздыққа, ұқыптылыққа, өз ойын еркін жеткізе білуге тәрбиелеу. Салауатты өмір салтын қалыптастыру үшін жүйелі тамақтану, дене шынықтырумен шұғылдануға т.б. тәрбиелеу.

№ слайда 3
Описание слайда:

№ слайда 4 Тапсырма Рамкаларды тиісті түстермен бояп, бездерді топтарға бөл: ішкі секрец
Описание слайда:

Тапсырма Рамкаларды тиісті түстермен бояп, бездерді топтарға бөл: ішкі секреция бездерін- қызыл түспен; аралас секреция бездерін-көк түспен; сыртқы секреция бездерін жасыл түспен боя. Тер бездері Айырша без Сүт бездері Жыныс бездері Эпифиз Сілекей бездері Май бездері Гипофиз Қалқанша без Бүйрек үсті безі Ұйқыбез

№ слайда 5
Описание слайда:

№ слайда 6 Ішкі секреция безі гипофиздің массасы ... . Гипофиздің артқы бөлігінің гормон
Описание слайда:

Ішкі секреция безі гипофиздің массасы ... . Гипофиздің артқы бөлігінің гормондарының жеткіліксіз бөлінуі ... . Гипофиздің алдыңғы бөлігінің гормондары реттейді ... . 1921 жылы американдық ғалымдар гипофиздің ... бөлетіні туралы ең алғаш пікір айтқан еді.   Кейбір адамдардың бойы 60 см-ден 1м-ге дейін болады, оларды ...  деп атайды. Рим императоры Максимилианның бойы … . Египеттік ергежей Агибаның бойының биіктігі … ғана болған. Орыс шаруасы Махновтың бойы  … болған. Ең биік әйелдің бойы … болғаны тіркелген. Жас ұлғайған кезде өсу гармонының артық синтезі ... ауруына-дененің кейбір бөліктерінің өсуіне (қол, аяқ басы, төменгі жақ сүйек, мұрын т.б) себепші болады.

№ слайда 7 гипофиздік ергежейлілік өсу гормонын 2,85 м бүйрек қызметінің бұзылуына апары
Описание слайда:

гипофиздік ергежейлілік өсу гормонын 2,85 м бүйрек қызметінің бұзылуына апарып соғады, нәтижесінде көп мөлшерде зәр бөлінеді (тәулігіне 20-л дейін) 2,5м акромегалия 2,35 м жыныс бездерінің дамуы мен өсу процестерін реттейді; сүт бездерінде сүттің түзілуін реттейді; қалқанша бездің дамуы мен бүйрек үсті безінің қыртысты қабатының өсуіне әсер етеді. 0,5-0,7 г  38 см

№ слайда 8 Ішкі секреция безі гипофиздің массасы 0,5-0,7 г. Гипофиздің артқы бөлігінің г
Описание слайда:

Ішкі секреция безі гипофиздің массасы 0,5-0,7 г. Гипофиздің артқы бөлігінің гормондарының жеткіліксіз бөлінуі бүйрек қызметінің бұзылуына апарып соғады, нәтижесінде көп мөлшерде зәр бөлінеді (тәулігіне 20-л дейін). Гипофиздің алдыңғы бөлігінің гормондары реттейді жыныс бездерінің дамуы мен өсу процестерін реттейді; сүт бездерінде сүттің түзілуін реттейді; қалқанша бездің дамуы мен бүйрек үсті безінің қыртысты қабатының өсуіне әсер етеді . 1921 жылы американдық ғалымдар гипофиздің  өсу гормонын бөлетіні туралы ең алғаш пікір айтқан еді.   Кейбір адамдардың бойы 60 см-ден 1м-ге дейін болады, оларды гипофиздік ергежейлілік деп атайды. Рим императоры Максимилианның бойы 2,5м. Египеттік ергежей Агибаның бойының биіктігі  38 см ғана болған. Орыс шаруасы Махновтың бойы 2,85 м болған. Ең биік әйелдің бойы 2,35 м болғаны тіркелген. Жас ұлғайған кезде өсу гармонының артық синтезі акромегалия ауруына-дененің кейбір бөліктерінің өсуіне (қол, аяқ басы, төменгі жақ сүйек, мұрын т.б) себепші болады.

№ слайда 9
Описание слайда:

№ слайда 10 Орналасқан жері	Пішіні	Салмағы	Бөлінетін гормондар	Қызметі:   Көмекейдің алды
Описание слайда:

Орналасқан жері Пішіні Салмағы Бөлінетін гормондар Қызметі:   Көмекейдің алдыңғы жағында Таға  тәрізді 15-30 г, жаңа туған балада 1-2 г. Тироксин 1) тироксин гормоны барлық зат алмасуға (нәруыз бен май) қатысады; 2) ағзаның өсуі мен дамуына әсер етеді; 3) жүйке жүйесі мен жүрек жұмысының қозуын арттырады.

№ слайда 11 Ауру белгілері зат алмасу, әсіресе нәруыз алмасу баяулайды дене температурасы
Описание слайда:

Ауру белгілері зат алмасу, әсіресе нәруыз алмасу баяулайды дене температурасы, жүрек іс –әрекеті төмендейді тері астында су жиналады тері ісінеді және құрғайды шаш түседі әрі сирейді адам енжар болып ойлауы мен сөйлеуі баяулайды

№ слайда 12 Эндемиялық зоб қалқанша бездің 1кг-ға дейін ұлғайып өсуі жүйкенің жоғары қоз
Описание слайда:

Эндемиялық зоб қалқанша бездің 1кг-ға дейін ұлғайып өсуі жүйкенің жоғары қозғыштығы адамның ентігуі

№ слайда 13
Описание слайда:

№ слайда 14 Ауру белгілері зат алмасу қарқындылығы артады жүрек қағуы жиелейді жүйке жүй
Описание слайда:

Ауру белгілері зат алмасу қарқындылығы артады жүрек қағуы жиелейді жүйке жүйесінің қозуы жоғарылайды адам көп тамақ ішсе де қатты арықтайды өте ашуланшақ, қатты терлегіш болады Бадырақ көз немесе базедов

№ слайда 15
Описание слайда:

№ слайда 16 Орналасқан жері	Пішіні	Салмағы	Бөлінетін гормондар	Қызметі   Қалқанша бездің
Описание слайда:

Орналасқан жері Пішіні Салмағы Бөлінетін гормондар Қызметі   Қалқанша бездің артқы бөлігінде, 2 жұп Үлкендігі асбұршақтай 0,1-0,13 г Паратгормон 1) қан мен ұлпа сұйықтығындағы фосфор мен кальцийдің мөлшерін реттейді 2) ішекте кальцийдің сіңуін және кальцийдің бүйректерде кері сіңуін қамтамасыз етеді     Безден бөлінетін гормон жетіспесе Безден гормон көп бөлінсе Сүйектердің, тістің өсуі бұзылады, оларда бор тәрізді дақтар пайда болады, қанда кальций мөлшері кемиді. Сүйектер сынғыш және нәзік болады, жүйке жүйесінің қозғыштығы артады, тырыспа байқалады. Сүйектегі кальций мөлшері төмендейді. Сүйек майысқыш болады. Кальций қанда бүйректе, бауырда, мида жинақталады.

№ слайда 17 Орналасқан жері	Бөлінетін гормондар	Қызметі  	Безден бөлінетін гормон жетіспе
Описание слайда:

Орналасқан жері Бөлінетін гормондар Қызметі   Безден бөлінетін гормон жетіспесе   Төссүйектің артында тимозин  Өсу процестеріне қатысады Ол ағзада иммундық жүйенің орталық мүшесі болып саналады Ағзаның иммундық қасиеті төмендейді. Көкбауырдың мөлшері кішірейіп, қандағы лимфоцит жасушалары азайып, қарсыдене түзілмейді.

№ слайда 18 Орналасқан жері	Пішіні	Құрылысы	Салмағы	Бөлінетін гормондар	  Қызметі:    Бүй
Описание слайда:

Орналасқан жері Пішіні Құрылысы Салмағы Бөлінетін гормондар   Қызметі:    Бүйректің үстінде орналасқан жұп бездер Оң жақтағы-үшбұрыш, сол жақтағы-жарты ай тәрізді Сыртқы қабаты-қыртысты Ішкі-ми қабаты       1-еуінің салмағы 6-7 г, екеуінікі 12-14 г. Адреналин гормонын  бөледі. Көңіл күй гормоны деп те атайды. 1) бездің қыртыс қабатынан түзілетін гормондар (кортизон) көмірсудың алмасуын және оның нәруыздан түзілуін реттейді, 2) тұз және су алмасуын қамтамасыз етеді, 3) қан мен басқа ұлпалардағы натрий, калий және хлордың қалыпты мөлшерін реттейді, 4) жыныс мүшелерінің дамуына да әсер етеді.  

№ слайда 19
Описание слайда:

№ слайда 20 № 	Сұрақтары	Жауаптары 1 	Йодтың жетіспеуінен сол бездің жұмысы бұзылады	Қалқ
Описание слайда:

№ Сұрақтары Жауаптары 1 Йодтың жетіспеуінен сол бездің жұмысы бұзылады Қалқанша без 2  Егер тамақта йод жетіспесе қандай ауру пайда болады Эндемиялық зоб 3 Дене бітімі мен үлкен ми сыңарлары қыртысының қызметі бұзылады Кретинизм 4 Адам тәулігіне … йод қабылдауы керек 0,15-0,20 мг 5 Көз қарасы бейжай болса да, көзі бадырайып тұрады. Базедов ауруы, бадырақ көз ауруы 6 Ішкі секреция бездеріне тән қасиет Бөлінген гормонның қанға бірден түсуі, себебі бездерде арнаулы өзектері болмайды 7 Тироксин құрамына кіреді Йод 8 Қалқанша бездің салмағы 15-30 г 9 Ересек адамда қалқанша бездің гормондары жеткіліксіз бөлінсе Микседема 10 Гормон бөлінеді Қанға

№ слайда 21 Биологиялық диктант а) ... ... қалқанша бездің артқы бөлігінде орналасқан. ә
Описание слайда:

Биологиялық диктант а) ... ... қалқанша бездің артқы бөлігінде орналасқан. ә) Қалқаншамаңы безінің жалпы массасы ... , мөлшері өте кішкентай, ... болады. б) Қалқаншамаңы безінің гормондары жетіспегенде сүйектердің, тістің өсуі бұзылады, оларда бор тәрізді дақтар пайда болады, қанда ... мөлшері кемиді. в) Қалқаншамаңы безі гормондары артқанда сүйектегі кальций мөлшері ... . г) Паратгормон----------- бездерінен бөлінеді. ғ) Тимусты ... деп те атайды. д) Тимуста ... гормоны түзіледі. е) ...  гормоны жетіспесе, ағзаның иммундық қабілеті төмендейді. ж) Бүйрек үсті бездерінің пішіні: оң жақтағысы- ..., сол жақтағысы- болады. з) Бүйрек үсті бездері сыртқы ... қабаттан және ішкі ... қабаттан тұрады. й) ... жүйке жүйесінің бақылауымен бөлінетін гормон. и) Адамның көңіл күйі күрт өзгерген кезде ... көп бөлінеді.

№ слайда 22 Биологиялық диктант а) Қалқаншамаңы бездері қалқанша бездің артқы бөлігінде о
Описание слайда:

Биологиялық диктант а) Қалқаншамаңы бездері қалқанша бездің артқы бөлігінде орналасқан. ә) Қалқаншамаңы безінің жалпы массасы 0,1-0,13 г , мөлшері өте кішкентай, 2 жұп болады. б) Қалқаншамаңы безінің гормондары жетіспегенде сүйектердің, тістің өсуі бұзылады, оларда бор тәрізді дақтар пайда болады, қанда кальций мөлшері кемиді. в) Қалқаншамаңы безі гормондары артқанда сүйектегі кальций мөлшері төмендейді . г) Паратгормон қалқаншамаңы бездерінен бөлінеді. ғ) Тимусты жасөспірім безі деп те атайды. д) Тимуста тимозин гормоны түзіледі. е) Тимозин гормоны жетіспесе, ағзаның иммундық қабілеті төмендейді. ж) Бүйрек үсті бездерінің пішіні: оң жақтағысы- үшбұрышты сол жақтағысы-жарты ай тәрізді болады. з) Бүйрек үсті бездері сыртқы қыртысты қабаттан және ішкі ми қабаттан тұрады. й) Адреналин жүйке жүйесінің бақылауымен бөлінетін гормон. и) Адамның көңіл күйі күрт өзгерген кезде адреналин көп бөлінеді.

№ слайда 23
Описание слайда:

№ слайда 24  §11-12 Үй тапсырмасы:
Описание слайда:

§11-12 Үй тапсырмасы:

№ слайда 25 Ой түйін «Білім алып, ізденуге ешқашан да кеш емес, Бүгінгі қозғалған мәселел
Описание слайда:

Ой түйін «Білім алып, ізденуге ешқашан да кеш емес, Бүгінгі қозғалған мәселелер бос емес»

Автор
Дата добавления 16.01.2016
Раздел Биология
Подраздел Презентации
Просмотров282
Номер материала ДВ-344614
Получить свидетельство о публикации

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх