Инфоурок / Начальные классы / Рабочие программы / Пәні: Қазақ тілі. Сабақтың тақырыбы: «Дыбыс және әріп».

Пәні: Қазақ тілі. Сабақтың тақырыбы: «Дыбыс және әріп».

Курсы профессиональной переподготовки
124 курса

Выдаем дипломы установленного образца

Заочное обучение - на сайте «Инфоурок»
(в дипломе форма обучения не указывается)

Начало обучения: 29 ноября
(набор групп каждую неделю)

Лицензия на образовательную деятельность
(№5201 выдана ООО «Инфоурок» 20.05.2016)


Скидка 50%

от 13 800  6 900 руб. / 300 часов

от 17 800  8 900 руб. / 600 часов

Выберите квалификацию, которая должна быть указана в Вашем дипломе:
... и ещё 87 других квалификаций, которые Вы можете получить

Получите наградные документы сразу с 38 конкурсов за один орг.взнос: Подробнее ->>

библиотека
материалов

Пәні: Қазақ тілі.

Сабақтың тақырыбы: «Дыбыс және әріп».

Сабақтың мақсаты

білімділік Дыбысқа байланысты берілген білімді жинақтап, бекіту, дыбыстың түрлері, әліпби, буын, тасымал, жасалу жолдары туралы толық мағлұмат беру. Алған білімдерін талқылау арқылы өз ойларын еркін жеткізуге ахуал орнату.

оқушыларға дыбыстардың жіктелуі, дауыссыз дыбыстар олардың түрлері,

тәрбиелік – оқушыларды сауаттылыққа, көркем жаза білуге, талдау жұмыстарын жүргізуге тәрбиелеу.

дамытушылық – ойлау қабілетін, шығармашылығын дамыту 
Сабақтың әдісі: түсіндіру, ой қозғау, ойын, талдау 
Сабақтың типі: жаңа тақырыпты меңгерту 
Сабақтың көрнекілігі: сызбалар,суреттер, , оқулық, Венн диаграммасы.
 
Техникалық құралдар: Компьютер, интерактивті тақта

Міндеттер: Өз бетінше жұмыс істерге үйрету; сөз мағынасын түсініп, байланыстырып сөйлеуге, сөздік қорын молайтуға жетелеу; Сауатты, таза жазуға үйрету

Күтілетін нәтиже

Дыбыстың түрлері, әліпби, буын, тасымал туралы білімдерін жетілдіру

Тапсырмалар

Оқулықтар мен wiki беттерінен жүктелген дереккөздер

1 сабақ. тақырыбы: Дыбыс және әріп.

дыбыс жайлы ойларын дамыту

Белгіленуге арналған түйінді сөздер Дыбыс және әріп.

Дыбыс және әріп.

Сабақ барысы:
1.Ұйымдастыру сәті.
2.Қызығушылығын ояту:
а/ Сұрақтарға жауап беру.
Дыбыс дегеніміз...
Әріп дегеніміз....
Дыбыстар бөлінеді...
Дауысты дыбыстар деп...айтамыз.
Дауыссыз дыбыстар деп...айтамыз.
Қазақ тілінде ...әріп бар
ә/ «Иә-жоқ» Қойылған сұрақтарға «иә» не «жоқ» деп жауап береді.
Қ қатаң дауыссыз /иә/
А жіңішке дауысты /жоқ/
Балалық сөзінде 4дауысты бар /жоқ/
От бір буынды сөз /иә/
Е жіңішке дауысты /иә/

СТО сұрақтары

Сабақ барысында жасаған мұғалім мен оқушының іс-әрекеті

Сабақтың маңыздылығы не?

-оқушылар не алады?

-бұрынғы білімін қалай пайдалана алады?

-өмірден алған тәжірибесінің әсері?

-сабақтың болашақта оқушыға қандай пайдасы бар?

-оқушыларды ой қозғау арқылы тақырыпқа әкелу

-тақырып жайлы бұрынғы білетіндерін анықтау, соған сүйену жолдарын табу

І. Қызығушылығын ояту

Әртүрлі дыбыстарды тыңдату, ненің дыбысы екенін анықтау

  • Дыбыс пен әріптің айырмашылығы қандай?

  • Дыбысты айтамыз, естиміз.

  • Әріпті жазамыз, көреміз

Сөйлесу тілінде дыбыстау мүшелері арқылы айтылып, естілетін тілдік құбылыс.hello_html_2f54a6a.gif

Дыбысты айтады, естиді

Д

Дыбыс

ыбыс адамның дыбыстау мүшелері арқылы жасалады. Олар: өкпе, кеңірдек, дауыс шымылдығы тамақ қуысы, тіл, ауыз қуысы, көмей, таңдай, тіс, ерін, мұрын қуысы, жақ т.б.hello_html_5073de46.gifhello_html_m3c443825.gif

Дыбыстау мүшелері өкпеден шыққан ауаға

кедергі жасау арқылы дыбыс жасайды.

Дыбыс әріппен таңбаланады.



Әріп Дыбыстың жазбаша таңбасыhello_html_6b11c135.gif

Әріпті жазамыз, көреміз.hello_html_610886fc.gif



Сын тұрғысынан ойлау үшін мүмкіндіктер

-еркін ойлауға қан-дай мүмкіндіктер жасалды?

Мағынаны ажыра-ту сатысы (жаңа ақпарат)

-оқушыларды белсе-не қатыстыру

-стратегияларды жүйелі қолдану арқылы оқушылар-дың жұмысын ұйымдастыру (сауал қоя білу, талдау жа-сай білу, баяндау және қызу ой талқы-сын жасай білу қабі-леттерін жетілдіру жолдарын беру)

-оқушылармен бір-лесіп жұмыс жасау, қарым-қатынас шеберлігін ұтымды пайдалана білу

-оқулықтан басқа ақпараттар көзін ашу

Толғаныс

-әрі қарай не болатынына қызықтыру, белсенділіктерін ояту

-алатын білімінің пайдалылығына көздерін жеткізу

-білімін, ақпаратты жүйелеуге үйрету

Оқушыларға дауысты, дауыссыз дыбыстар туралы ақпарат беріп, естеріне түсіру.

Слайдпен жұмыс.

Қазақ тілінде 12 дауысты дыбыс бар: а, ә, е, и, о, ө, ұ, ү, у, ы, і, э
Дауысты дыбыс тіл, жақ және еріннің қатысына қарай
 жуан және жіңішке, ашық және қысаң, еріндік және езулік болып жіктеледі:

Тілдің
қатысына қарай:

Жуан: а, о, ұ, ы, у.

Жіңішке: ә, ө, ү, і, е, и, у, э.

Жақтың
қатысына қарай:

Ашық: а, ә, о, ө, е, э.

Қысаң: ы, і, и, у, ү, ұ.

Еріннің
қатысына қарай:

Еріндік: о, ө, ұ, ү, у.

Езулік: а, ә, е, ы, і, и, э.

Дауыссыз дыбыстар

Дауыссыз дыбыс өкпеден шыққан ауаның ауыз қуысында кедергіге ұшырап шығуынан жасалады. Қазақ тілінде 26 дауыссыз дыбыс бар: б, в, г, ғ, д, ж, з, й, к, қ, л, м, н, ң, п, р, с, т, у, ф, х, һ, ц, ч, ш, щ.
Дауыссыз дыбыстар үн мен салдырдың қатысына қарай
 ұяң, үнді және қатаң болып үшке бөлінеді.

Ұяң:

б, в, г, ғ, д, ж, з, һ

Үнді:

й, л, м, н, ң, р, у

Қатаң:

к, қ, п, с, т, ф, х, ч, ц, ш, щ



ІІ. Мағынаны тану

Көркем жазу. А а

А – Бұл дауысты дыбыс. Себебі, бұл дыбысты айтқанда, өкпеден шыққан ауа ауыз қуысында ешбір кедергіге ұшырамай, ауа еркін шығады.hello_html_m15987aaa.gifhello_html_m8de550a.gif



Тілдің қатысына қарай- тіл арты не жуан дауысты дыбыс. Себебі, бұл дыбысты айтқанда, тілдің ұшы сәл артқа қарай тартылып, үсті дөңестенеді.hello_html_m8de550a.gif



Жақтың ашылу дәрежесіне қарай- ашық дауысты дыбыс. Себебі, бұл дыбысты айтқанда жақ кең ашылып, ауа еркін шығады.hello_html_m8de550a.gif



Ерін мен езудің қатысына қарай- езулік. Себебі, бұл дыбысты айтқанда, ерін жиырылып, езу артқа қарай тартылады.hello_html_m8de550a.gif

Дыбысhello_html_m1c3bb5d2.gif





дауысты дауыссызhello_html_10231386.gif

hello_html_m57d88af0.gifhello_html_m31ac999e.gifhello_html_m3a42497.gifhello_html_m291cb7e.gifhello_html_mf9a133e.gifhello_html_fa4b7c2.gifhello_html_6e26b1b5.gif





жуан жіңішке қатаң ұяң үнді

hello_html_m1cab68b1.gifhello_html_m21b17d52.gifhello_html_44d9f8c0.gifhello_html_645808b7.gifhello_html_645808b7.gifhello_html_645808b7.gifhello_html_645808b7.gifhello_html_645808b7.gif







а, о, ұ, ы ә, ө, ү, і қ, к, п, с, т, ф б,в, г,ғ,д, ж р, л, м, н,ң

ш, щ, х,ч, ц, һ



Топтастыру. 1-ші топ – Дауыстылар, 2-ші топ- Дауыссыздар



hello_html_m276b09cf.gifhello_html_135eeb67.gifhello_html_m394eb6db.gif

Қатаң Ұяң Үнді





hello_html_135eeb67.gifhello_html_135eeb67.gif

Жуан Жіңішке









Буын құрай алмайды 3-ке бөлінеді

hello_html_m8cef838.gifhello_html_m15efa60c.gifhello_html_be45e8f.gif

Дауыссыздар

қатаңhello_html_mb60b119.gif

hello_html_m15efa60c.gifhello_html_be45e8f.gif

Үнді Ұяң





Буын құрайды Жуан дауысты

hello_html_180a2d72.gifhello_html_m15efa60c.gifhello_html_be45e8f.gif

Дауыстылар



hello_html_m15efa60c.gifhello_html_be45e8f.gif

Созылып айтылады. Жіңішке дауыстылар



3. Оқулықпен жұмыс. Жеке жұмыс:

І Топ 5-жаттығу. Л,Р дыбыстарынан сөздерді бір бөлек, қалған сөздерді бір бөлек жаздыртамын.

ІІ Топ 3-жаттығу Көп нүктенің орнына тиісті әріптерді қойып, көшіріп жаз

Жұмбақ шешу.

Қарнында бір көлдің балығы

Немесе жандының алыбы.

(Кит)

Қарамен жазылған сөздердегі түбірдің соңғы дыбысының өзгеру себебін түсіндіру.

балық – балығы, алып – алыбы

/Сөз соңында келген қ мен п дыбысынан кейін дауысты дыбыс келсе,

Қ-ғ п-б айналады/ Осы сөздерге Сатылай комплексті талдау жасатамын.

1. Жуан буынды сөз(ж.б.с.) себебі, сөздің құрамындағы дауысты дыбыс жуан дауыстылар.hello_html_600c723c.gif

2

Балық

. ба - лықhello_html_m782c9e5a.gifhello_html_be45e8f.gifhello_html_6662351c.gifhello_html_6662351c.gifhello_html_5e4094b.gif

ашық буын (∆□) бітеу буын ( ∆□∆)hello_html_2326a0ea.gifhello_html_4aaa09a0.gif

3. Ба- болып 1 жағдайда немесе буын жігіне

лық сәйкес тасымалданады.

4. Балық. Қазақ тілінде екпін біршама тұрақтыhello_html_m5ee0d1.gif

(–лық) буынындағы ы дауысты дыбысна түсіп тұр.



1

Алып

. Жуан буынды сөз(ж.б.с.) себебі, сөздің құрамындағы дауысты дыбыс жуан дауыстылар.hello_html_600c723c.gif

2. а- лыпhello_html_m38cbd147.gifhello_html_m5cbab3c8.gifhello_html_3a42599f.gifhello_html_6662351c.gifhello_html_m1a277f58.gifhello_html_6662351c.gifhello_html_5e4094b.gif

ашық буын (□) бітеу буын ( ∆□∆)

3. алып-тасымалданбайды

4. алып\

«Құйын сұрақтар» 1-ші топ

1. Өкпеден шыққан ауаның ауыз қуысында кедергісіз шығуынан дауысты жасала ма?

иә жоқ

2. Қатаң дауыссыздар . Тек салдырдан тұрады. иә жоқ

3. р,л,м,н,ң,(й,у) үнді дауыссыздарға жата ма? иә жоқ

  1. «Гүл» сөзі бітеу буынды сөз иә жоқ

  2. Қазақ алфавитінде 43 әріп бар. иә жоқ

2-ші топ

  1. Өкпеден шыққан ауаның ауыз қуысында кедергіге ұшырап шығуынан дауыссыз жасала ма? иә жоқ

  2. «А» ашық дауысты дыбыс иә жоқ

  3. «Ат» сөзі бітеу буын иә жоқ

  4. «Қар» бітеу буынды сөз иә жоқ

  5. Дауыссыз дыбыстардың бір-біріне ықпал етіп, өзара үндесіп айтылуын дыбыс үндестігі деп атайды. иә жоқ

2-жаттығу Өлеңді түсініп оқу.Үлгі бойынша топтап жаз.

Шығармашылық тапсырма: Ребус шешу

Сабақты бекіту.

-жаңадан үйренгенін пайдалана отырып, білімін жүйелеу

жауап шешімі осыған байланысты жұмыс-тар беру арқылы түсінік деңгейін тексеру

Сабақты бағалау.



Самые низкие цены на курсы переподготовки

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 50% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок", но в дипломе форма обучения не указывается.

Начало обучения ближайшей группы: 29 ноября. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (10% в начале обучения и 90% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru


Общая информация

Номер материала: ДВ-156817
Курсы профессиональной переподготовки
124 курса

Выдаем дипломы установленного образца

Заочное обучение - на сайте «Инфоурок»
(в дипломе форма обучения не указывается)

Начало обучения: 29 ноября
(набор групп каждую неделю)

Лицензия на образовательную деятельность
(№5201 выдана ООО «Инфоурок» 20.05.2016)


Скидка 50%

от 13 800  6 900 руб. / 300 часов

от 17 800  8 900 руб. / 600 часов

Выберите квалификацию, которая должна быть указана в Вашем дипломе:
... и ещё 87 других квалификаций, которые Вы можете получить

Похожие материалы

Получите наградные документы сразу с 38 конкурсов за один орг.взнос: Подробнее ->>