Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Воспитательная работа / Другие методич. материалы / "Қызға қырық үйден тыйым"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Воспитательная работа

"Қызға қырық үйден тыйым"

библиотека
материалов

Қызға қырық үйден тыйым»

Мақсаты: білімділік –қазақ қызының бойындағы ұлттық дәстүрімізге сай әдептілік, көріктілік, ептілік, инабаттылық, кішіпейілділік, сұлулық т.б. жан-жақты ұлттық қасиеттерін таныта білу;

дамытушылық- оқушылардың ойлау, есте сақтау , танымдық қасиеттерін дамыта оқыту;

тәрбиелік- қазақ халқының әдет-ғұрпы арқылы қыз бала тәрбиесіне тән қасиеттерді бойына сіңіру.

Көрнекілігі: «Қыз-елдің көркі» газеті,суреттер көрмесі, нақыл сөздер, мақал –мәтелдер.

Мұғалім: Қазақ халқы «Қыз» деген сөздің өзін әдеміліктің, әдептіліктің , инабаттылықтың, сұлулықтың белгісі деп таныған.

  Халқымыздың халық ауыз әдебиетінде   көптеген ақындарымыз қызға деген көптеген керемет суреттемелер берген.

   Сондай-ақ қыз баланың ұқыптылығын, шеберлігін, сүйкімділігін, жанының нәзіктігін, өнер, білімге бейім тұратынын жоғары бағалап, оның ол қасиеттерін бейнелі сөздер арқылы ерекше көрсеткен. Мысалы: «Қыздың жиған жүгіндей», «Қыздың тіккен кестесіндей», «Қыз- елдің көркі , гүл –жердің көркі», «Жақсы қыз- жағадағы құндыз», «Қызы бар үйдің қызығы бар» т.б.

1-жүргізуші: Қыз емес, қыздың аты-қызыл алтын,

Көрінер туған айдай жүзі жарқын.

Үлкеннің алдын кеіп сөз сөйлемес,

Халқының сақтай білген ізгі салтын.

2-жүргізуші: Қыз бала –бойжеткен , келін , ана,

Бәрі де дер кезінде дара тұлға.

Ұрпағынның ойласаң болашағын,

 Қызды сыйла, жамағат, қызды сыйла.

1-жүргізуші: Біз қыз бойынан нені көргіміз келеді:нәзіктік пе сұлулықты, ұяндық пен инабаттылықты, сыпайылықты, әдемілік пен ұялшақтықты, өнерлік пен іскерлікті, шеберлік пен ақ ниеттілікті, ақкөні қасиеттерді.

2-жүргізуші: Қазақ халқында «Қыз-елдің көркі, гүл –жердің көркі» деген мақал бар. Мақалдың мәні қыз баланың нәзіктігін, сүйкімділігін, салтқа беріктігін көрсетеді.

1-жүргізуші:Қазақта ұл балаға ауыр жұмыстарды, яғни сырттағы жұмыстарды жүктеген

2-жүргізуші: Ал қыз балаға төсек жинау, үй жинау, ас әзірлеу, шай құю –жалпы үйдің ішіндегі жұмыстарды жүктеген.

1-жүргізуші: Осы істердің барлығын қыз балаға ерте жастан үйретіп отырған. Олай болса қыздардың өнерін тамашалайық.

 Ас әзірлеу , шай құю, тоқыма тоқу, ою- өрнек, төсек жинау.

2-жүргізуші: Салтанат та өнерлі,

 Игерген бар өнерді.

Жолың болсын, Салтанат,

Өнерінді төк енді.

ән: «Қазақ қызы».

1-жүргізуші: Қазақ отбасында қыз баланы қалай тәрбиелеген екен, соған тоқталайық.

2- оқушы: Қазақ отбасының маңызды қызметтерінің бірі –тәрбие. Ата-ананың міндеті- жас ұрпаққа  аға ұрпақтың  әдет- ғұрпын, адамшылық, адамгершілік, инабаттылық, сыйлау қасиеттерін сіңіру. Әсіресе қазақ отбасында басқа ұлттарға қарағанда қыз бала тәрбиесі ерекше орын алады. Қазақ халқы қыз баланы ардақтып ұстаған, оның көңілін қалдырмаған, оған қарсы сөйлемеген, оны мәпелеп өсірген және де оны қатал ұстап, оның тәрбиесіне ерекше көңіл бөліп қараған.

2- оқушы: Қыз  бала тәрбиесінде ананың орны ерекше. Ана қыз бала тәрбиесінде әкеге қарағанда ерекше қызмет етеді. Қыз бала анаға бір табан жақын ғой . Басқа ұлтқа қарағанда біздің қазақ қыз –келіншектердің бойында ізеттілік, ар- ұят, ұялшақтық, үлкенге қызмет көрсету, үлкеннің алдын кесе- көлденең кесіп өтпеу, жан ашу қасиеттері басымырақ сияқты. Осындай қыз балаға тән қасиеттерді қызының бойына сіңіртетін ең бірінші – ол анасы. Қыз баланы жастайынан үй сыпыруды, яғни үйді таза ұстауға , төсек жинауға, ас пісіру, шай құю, кесте тігу, тағы басқа жанұяның үй жұмысына үйретуді анасы мен әжесі өз міндеттеріне алған

 4- оқушы: Әсіресе қыз баланың көрікті болып өсуіне анасы ерекше кһөңіл бөліп, «Аттың көркі –жалы, қыздың көркі- шашы» деп қыздың шашын күтіп өсіруді өнер санаған.  оның шашын айранмен, қынамен жудырған. Шаштарын «қос бұрым» немесе «бесиемше» етіп өру бойжеткен қыздың көркі болған. Қазақ халқының жырларында қазақ қыздарының шаштарын керемет суреттеген: «Шашының ұзындығы ізін басқан», «Шаштарын он тарап, бес күн өрген», «Қыпша бел, қиылған қас, қолаң шашты», «Қаз омырау кеуде, құлап түссе қос бұрым». Ал ақын Абай атамыз қазақ қыздарының сұлулығын былай суреттепті:

 Білектей арқасында өрген бұрым,

Шолпысы сылдыр қағып жүрсе ақырын.

Кәмшат бөрік , ақ тамақ, қара қасты,

Сұлу қыздың көріп пе ең мұндай түрін.

1-жүргізуші: шашбау, шолпы, белбеу, бұрым дегеніміз не? Мен осыны ойлап түп мағынасына жете алар емеспін. Маған көмектесе аласың ба?

 2-жүргізуші: Көмектесейін, екеуміз қазір Атай мен Әжейдің үйіндегі көріністі тамашалайық.

Көрініс

Ата: Қыздар, «Қазақта қызға қырық үйден тыйым» деген сөз бар.

Түске дейін ұйықтауға тыйым.

Бұрандап қылымсуға тыйым.

Тамақтан обырлана асауға тыйым.

Ұрлық- қарлыққа тыйым.

Салт- дәстүрден аттауға тыйым.

Ұрыс-керіске тыйым. Қыздар осы тыйым сөздерді әр уақытта естен шығармандар.

Әже: Әй , қыздарым, қазақ халқы бойжеткен қыздың киім киісіне де ерекше көңіл бөлгшен. Мысалы:»Адам көркі- шүберек, ағаш көркі- жапырақ»деп , қыз балаларға  қынама қамзол, дүрия бешпет, кәмшат бөрік, қос етек көйлек, биік өкше етік тіктіріп кигізген. Және де қызға сырға, білезік, шашбау, шолпы сияқты әшекейлерді тақтырған.Халқымыз қыз баланың көркіне оның ақыл-ойы және мінез-құлқы сай болуын қадағалаған. «қыз қылығымен сүйкімді» ,» Қызым үйде , қылығы түзде», «Қыз ақылы шешеден» т.б. мақал- мәтелдерн соған арналған.

5- оқушы: Қыз сұлу көрінеді қылығымен,

 Жарыса төгілген қос бұрымымыен.

Бұл күнде сұлулықтың үлкені осы-

Қыз сұлу көрінеді білімімен.

Қыз сұлу көрінеді шашыменен

Ай қабақ, қиғаш қара қасыменен.

Қыз сұлу көрінеді толған айдай

Он бес пен он сегізде жасыменен.

6- оқушы: Қыз сұлу көрінеді өрнегімен,

Тізілтіп сөз маржанын тергенімен.

Майысып бұратылып .,майда басып,

Жаңына наз қылықпен келгенімен.

Дарытқан бар асылды өз елінен,

Қыз сұлу көрінеі өнерімен.

Құлпырып қазағымның арулары

Өткендей сұлулықтың елегінен.

Би биленеді.

1-жүргізуші: Ал қазіргі отбасында қыз бала тәрбиесі қандай?

2-жүргізуші:Иә, кейбір отбасында бұл тәрбие өз мәнін жоғалтқан. Қазіргі қыздардың бойынан қазақ ұлтына жат қылықтар көптеп кездеседі. Мысалға айтатын болсақ: темекі тарту, жеңіл жүрістері, көпшілік ортада өзін-өзі ұстау этикасын білмеу, бейбас сөздер айтуы және де олардың ашық киім киуі. Әсіресе қыз балалардың бойында бұрынғы аналарға тән инабаттылық, ұялшақтық қасиеттер азайып барады. Міне, осындай жан түршігерлік қылықтардың біздің қазақтың қыздарының бойынан табылуы өте өкінішті-ақ.

1-жүргізуші: Қыз баланың жақсы болып өсуіне оның өскен ортасының , бірге жүрген құрбы- құрдастарының, дос-жарандарының да әсері күшті. Қазақтың «Қыз өссе қызы жақсымен ауылдас бол», «Қызға қырық үйден тыйым» деген нақыл сөздері сол өмір тәжірибесінен алынған. Сонымен қазіргі замаңғы қыздардың бойынан  ақылдылық, инабаттылық, сымбаттылық, көріктілік және де іскерлік қасиеттері табылуға тиіс. Халық «Өнерсіз қыздан без, өнегесіз ұлдан без» деген. Ұлы Абай атамыз «ары бар, ақылы бар, ұяты бар ата- ананың  қызынан қапы қалма»  деген екен.

2-жүргізуші: Демек , болашақ жас ұрпақты адамгершілігі мол, иманды, өнегелі, өнерлі етіп тәрбиелеу –қазіргі отбасындағы үлкен міндет. Сонымен қазақ отбасында тәрбиенің негізі –ұлттық салт- дәстүрлер.

1-жүргізуші: Тәрбие отбасынан басталады. Қазақ отбасындағы қыз бала тәрбиесі оң жолға қойылуы керек. Келешекте ұлттық салт- дәстүрлермен тәрбиеленген қыздар ел қорғайтын ұлтжанды жас ұрпақты тәрбиелей алатынына біз сенімдіміз.

 

























4 мектеп

















«Қызға қырық үйден тыйым»





























2015 – 2016 о/ж


Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 20.11.2016
Раздел Воспитательная работа
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров115
Номер материала ДБ-370540
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх