Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / История / Конспекты / Cабақтың тақырыбы: Түрік қағанатының құрылуы, дамуы, ыдырауы
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • История

Cабақтың тақырыбы: Түрік қағанатының құрылуы, дамуы, ыдырауы

библиотека
материалов

Тақырыбы:   Түрік қағанатының құрылуы, дамуы, ыдырауы

Мақсаты: Түрік қағанатының құрылуы, дамуы,мемлекеттік дәрежеге көтерілуі, саяси тарихы,билеушілері туралы  мағлұмат беру.

Міндет:

•       Тарихи оқиғаларды жүйелеп, жіктеп айтуға үйрету

•        Тарихи оқиғаларды қорытындылауға дағдыландыру

•       Ізденіске, шығармашылыққа,елжандылыққа баулу, отанға деген сүйіспеншілікті арттыру өз ойын жеткізе білу  дағдыландыру .

 Сабақтың түрі: Аралас сабақ

 Сабақтың әдісі: оқушыны іздендіру,  сұрақ-жауап, тірек - сызбалар, кестемен, оқулықпен жұмыс, топтау, сто,өздік жобалау.

 Көрнекіліктер: видео ,слайд, карта, кесте,сызбалар,суреттер

Сабақтың барысы:  I.Үйымдастыру кезеңі. 

 1.Оқушыларды түгендеу

2.Оқушылар назарын сабаққа аудару

 ІI.Үй жұмысын сұрау:  Кесте бойынша,

1.Түрік қағанатының тариқы кімдердің еңбектерінде айтылады және қандай деректерден білеміз?

2.Алғаш Түрік қағанатын зеттеген ғалымдар

Ғұламалар

Еңбектері

1

Рашид ад-Дин

Жылнамалар жинағы”

2

 Ибн Хордадбектің

Жолдар мен мемлекеттер кітабы”

3

Ата-Малик Жувейни

Әлем жаулаушысының тарихы”

4

 М.Қашғари

Дивани лұғат ат-түрік”

5

 Ж.Баласағұн

Құтадғу білік”

6

 Ә.Баһадүр

Түрік шежіресі”

 

2. В.Томсон; Н.Я.Ядринцев;  В.Радлов;В.Васильев т.б

III. Жаңа тақырып                 1.Картамен жұмыс

2. Кестемен жұмыс.           1-ші топқа. Түрік қағанаты (552-603 ж)

Аумағы

Астанасы

Билеушілері

Қоғамдық құрлысы

Этникалық құрамы

Әлсіреу себептері

Алтайдан бастап, батыста Каспий теңізіне дейіңгі аралықты алып жатты

Суяб

Бумын

Қара-Еске

Мұқан

Тобо

Иштеми

 

Жоғарғы билеуші: Қаған

Түрік қағанатының негізгі құрамы түркі тілдес халықтардан тұрды. Олардың ішінде басым көпшілігі теле (тирек) тайпалары құрады. Теле-түрік тайпаларының ортақ атауы

-Қағанат ішіндегі қарама қайшылықтардан                    581 жылы қағанатта өзара соғыс басталды                         -Қытайдың шапқыншылығынан. Түрік қағанаты 603 жылы екіге Батыс және Шығыс Түрік қағанаты болып екіге бөлінді

Саяси тарихы

Болған оқиғалар

542 жылы

-«Түрік» этнонимі қытай жылнамаларында атала бастады

545 жылы

-Түрік қолбасшысына, қытай елшісі келіп, көп ұзамай екі ел арасында қарым-қатынас орнады

552 жылы

 

-Түріктер мемлекттік дәрежеге жетті, Жужан қағандығын талқандап Бумын қаған «елхан» деген   атақ алды

552-554 жылдары

-Бумын қаған қаза болып оның інісі Қара-Еске қаған болды, Қара-Ескенің бастауымен түріктер Орхонның жоғарғы жағында  -Букрат тауларында аварларды екінші рет жеңді

-Қара-Ескенің інісі Мұқан қағанның тұсында жужандар мүлде бас көтере алмастай болып жеңілді. Осы кезден бастап түріктер Ұлы даланың Шығыстағы қожасына айналды

570-580 жылдары

Түріктердің шығыстағы саяси ықпалы күшті болды

555 жылы

-Түріктер Арал теңізіне дейін жеткен

-Қытайдан,Амударияға,Ташкенттен Сырдарияға дейінгі аралықты жаулап алды

563-567 жылдары

Эфталиттерді жаулап алды

ҮІ ғ 70 жылдары

-Түрік қағанаты Солтүстік Кавказ бен Қара теңіздің Солтүстік жағалауына дейін үстемдік етті

ҮІ ғ ІІ жартысында

-Түрік қағанатының билігі Азияның біраз аймағын қамтыды

2-ші топқа . Шығыс Түрік қағанаты (682-744 ж)

Аумағы

Билеушілері

Қоғамдық құрлысы

Этникалық құрамы

Әлсіреу себептері

Қазақстан, Орта Азия, Шығыс Түркістан, Оңт Сібір жерлерін алып жатты

Құтылық (Елтеріс)

Қапаған

Білге

Күлтегін

Тоныкөк қолбасы

Жоғарғы билеуші: Қаған

Түркі тілдес тайпалар

-Білге қаған мен Күлтегін мемлекетті дәуірлетті.            -Қытаймен тиімді шарттарға қол қойды.                         741 жылы                                     -Білге қаған өлгеннен кейін қағанат әлсіреп ыдырай бастады.

Саяси тарихы

Болған оқиғалар

679-689 жылдары

-Шығыс түріктері Қытаймен жүргізген соғыстың нәтижесінде Моңғолияда өз мемлекетін қалпына келтірді

646ж

Тоныкөк Қытайда дүниеге келген

752ж

Таң империясының 50мың қолын талқандады, әскербасын тұтқынға алды.

691ж

Құтылық (Елтеріс) дүниеден өтті

709-710ж

Солтүстік Қытай, Енисей қырғыздарын бағындырып,түргештерді жеңді.Қапаған Орта Азияның қожасы болды.

711ж

Тоныкөктің тұсында түргештерді өзіне қаратты

716ж

Білге қаған тұсында Қытай әскерлеріне соққы берді

686-731ж

Білге,Күлтегін қағандар Қытаймен соғыста жеңіске жетіп,шекеаралық саданы жақсы дамытты.

734жылы

-Білге қаған дүниеден өткеннен кейін мемлект ыдырай бастады

744-745 жылы

Орхон ұйғырлары мен қарлұқтар талқандады.

3-ші топқа.  Батыс Түрік қағанаты (603-704 ж)

Аумағы

Астанасы

Билеушілері

Қоғамдық құрлысы

Этникалық құрамы

Әлсіреу себептері

Жетісу

Оңт шығысында: Іле, Шу өзендерінен бастап

Солт-батысында: Еділ мен Кубан өзенінің төменгі ағысына дейін

Оңт-батысында: Тарым, Амудария өзеніне дейінгі аралықты қамтыды

Суяб

Жазғы ордасы Мыңбұлақ

Тардуш (Дато)

Шегу (610-618 )

Тон (618-630)

Жоғарғы билеуші: Қаған

Қаған сайлау Ұлықтың қолында берілді.

Қаған руынан шыққандар-Ябғу, Шад,Елтебер

Ябғу-қаған мұрагері

Шад-тайпа көсемі

Елтебер-ру басы

Сот ісін-бұйрықтар мен тархандар

Тархан-қала әкімі

Түменбасы-қолбасшы

Бектер-жергілікті жердегі қағанның тірегі

Селиф-салық жинаушы жергілікті адамдар атқарды

Қара бұдындар-қарапайым халық

Тат-құлдар

Будун сөзі-ел, халық деген мағынаны білдіреді. Негізгі этникалық саяси ұйытқысы-«Оң оқ Будун» немесе          «оң тайпа»

Нушебилер мен дулуларды-Іле, Шу өзендері бөліп тұрды

-Ішкі-талас тартыс.                  --Қытай империясының қысымы

Саяси тарихы

Болған оқиғалар

610-618 жж.

-Шегу қаған билік құрды

618-630 жж.

-Тон қаған билік құрды

627 жылы

-Тон қаған Византияға көмек беру үшін өзінің қалың қолын аттандырды

630 ж.

-Билік үшін күрес басталды (дулулар мен нушебилер)

634 жылы

-Нушеби тайпасының қолдауымен Ешбар Елтеріс қаған билікті өз қолына алды

640-657ж.

-Дулулар мен Нушебилер арасындағы соғыс қағанатты әлсіретті

659 жылы

 

-Елдегі өзара тартысты көріп отырған Қытай Жетісуға басып кірді Ешбар қаған қолға түсіп соғыста, қаза болды

699 жылы

-Түргеш тайпалары күшейе бастады

704 жылы

-Қытайлықтармен соғыста түргеш тайпасының қағаны Үшлік жеңіске жетті

  3. Видео «Күлтегін»     

 

4. Сабақты бекіту: тапсырмалар орындау.

І тапсырма сәйкестігін тап.                                 Бағалау критериі 5 балдық

            Сұрақ

Дұрыс жауабы

           Жауабы

1

Түрік империясы құрылған жыл

4

1

Чжоу мен Цин империялары

2

Түрік империясының негізі қаланды

5

2

Мұқан

3

Түрік империясының құрылды

2

3

Сасанилықтар

4

Мұқан кезінде жылына 100 000 юань төлеген.

1

4

552жыл

5

Түріктерге жылына 4000 рим ақшасына тең салық төлеген

3

5

Бумын

 

2 топқа тапсырма. Сәйкестігін тап.                               Бағалау критериі 5 балдық

            Сұрақ

    Дұрыс жауабы

               Жауабы

1

Түрік қағанатының Шығыс және Батысқа бөлінуі

5

1

Қара теңізге дейін

2

Шығыста шекарасы басталады

4

2

Суй

3

Батыста шекарасы

1

3

VI ғ.80ж

4

Алым-салық төлеуден бас тартқан  қытай империясы

2

4

Хинган тауы

5

Саяси бытыраңқылық басталды

3

5

603жыл

 

3 топқа тапсырма. Сәйкестігін тап.                               Бағалау критериі 5 балдық

            Сұрақ

    Дұрыс жауабы

               Жауабы

1

Жазғы ордасы

4

1

Тон

2

«Он оқ будын»

5

2

Суяб

3

Ауғанстан мен Үндістанның сол-бат. басып алды

1

3

Тархан,бұйрық

4

Шу бойындағы орталығы

2

4

Мыңбұлақ

5

Сот істерін жүргізген

3

5

Дулу, нушеби

  1-топқа тапсырма.Есіңе түсір,  кестені толтыру  

Қашан?

Қайда? Кім?

Не болды?

552-603жж

Алтайдан Каспий теңізі аралығы

Түрік қағанаты құрылды

545 ж

Түрік қағаны

Қытаймен бейбіт

байланыс орнатты

563-567 жж

Түріктер

Эфталиттерді жаулап алды

552-554

Мұқан қаған

Жужандар бас көтерместей болып жеңілді

VIғ. 70ж.

түріктер

Солтүстік Кавказ,Қара теңіздің солтүстік жағалауына үстемдік етті

2-топқа.Шығыс түрік қағанаты

Қашан?

Қайда? Кім?

Не болды?

679-689

Шығыс түріктері

- Қытаймен жүргізген соғыстың нәтижесінде Моңғолияда өз мемлекетін қалпына келтірді

691ж

 

Шығыс түріктері

Таң империясының 50мың қолын талқандады, әскербасын тұтқынға алды.

716ж

Білге қаған

 Қытай әскерлеріне соққы берді

711ж

Тоныкөктің

 түргештерді өзіне қаратты

734ж

Білге,Күлтегін қағандар

Қытаймен соғыста жеңіске жетіп,шекеаралық сауданы жақсы дамытты.

3-топқа тапсырма.Есіңе түсір,  кестені толтыру   Батыс Түрік қағанаты (603-704 ж)

Қашан?

Қайда? Кім?

Не болды?

627 жылы

 

Тон қаған

Византияға көмек беру үшін өзінің қалың қолын аттандырды

630жылы

дулулар мен нушебилер

-Билік үшін күрес басталды

634ж

Ешбар Елтеріс қаған

-Нушеби тайпасының қолдауымен билікті өз қолына алды

659ж

Қытай

Елдегі өзара тартысты пайдаланып Жетісуға басып кірді Ешбар қаған қолға түсіп соғыста, қаза болды

704ж

Үшлік қаған

Қытайлықтармен соғыста түргеш тайпасының қағаны жеңіске жетті

Қорытынды:    бүгінгі сабақтан әр топ қандай ақпарат алғанын пысықтап,топтың  балдарын санап,белсенді топты анықтау.Әр топ бүгінгі сабақтан алған материалдарын төмендегі кестеге түсіреді.

1-ші топқа

Шығыс түрік қағанаты

Батыс түрік қағанаты

 

 

2-ші топқа

Түрік қағанаты

Батыс түрік қағанаты

 

 

3-ші топқа

Шығыс түрік қағанаты

Түрік қағанаты

 

 

 

Бағалау:

Ұйге тапсырма: §23 оқу,хронологиялық кесте жасау




Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 31.05.2016
Раздел История
Подраздел Конспекты
Просмотров823
Номер материала ДБ-105443
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх