Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Математика / Другие методич. материалы / Статья на тему "Математика сабақтарында оқушылардың сыни тұрғыдан ойлау дағдыларын қалыптастыру"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Математика

Статья на тему "Математика сабақтарында оқушылардың сыни тұрғыдан ойлау дағдыларын қалыптастыру"

библиотека
материалов

Алматы облысы

Балқаш ауданы

Н.Бозжанов атындағы орта мектебі шағын орталығымен

Математика пәнінің мұғалімі

Садыков Аскар Садыкович


Математика сабақтарында оқушылардың сыни тұрғыдан ойлау дағдыларын қалыптастыру


«Ұстаздың биігі ойлана қарасаң биіктей береді, үңіле қарасаң, тереңдей береді, қол  созсаң қарсы алдыңда, айналсаң артыңда тұрғандай» – деп Сократ айтқандай  Елімізде болып жатқан түрлі бағыттағы өзгерістер білім беру қызметіне жаңаша қарауды, қол жеткен табыстарды сын көзбен бағалай отырып саралауды, мұғалім іс-әрекетін жаңаша тұрғыда ұйымдастыруды талап етеді.

Кез келген мемлекеттің болашағы – бүгінгі жас ұрпақ екені белігілі қағида. Ендеше бүгінгі күннің басты талабы – жас ұрпаққа сапалы білім беруді мақсат ете отырып, жаңа қоғамға лайықты өмірден өз орнын табатын, бәсекеге қабілетті, талғамы биік, зерделі, өз бетімен шешім қабылдай алатын тұлға тәрбиелеу. Қазақтың кемеңгер ұстазы Ахмет Байтұрсынұлы «Елді түзетуді бала оқыту ісін түзетуден бастау керек» деген болатын. Сондықтан да, қазіргі кезде білім берудің жаңа жүйесі жасалып, әлемдік білім беру деңгейіне жетуге ат салысуда, ертеңгі болашағымыздың сапалы білім, саналы тәрбие алуы-қазіргі қоғамдағы ұстаздарға байланысты.

Білім берудегі Кембридж тәсілінің теориялық негіздері орта білім беру жүйесінде әлемдік жоғары деңгейге қол жеткізген тәсіл.Бұл тәсілдің басқа технологиялардан ерекшелігі жеті модуль арқылы іске асады. Осы жеті модулде қарастырылған идеялар сабақта жекеленген стратегиялар мен тәсілдер өзара байланыста болады. «Сабақ беру – үйреншікті жәй ғана шеберлік емес, ол – жаңадан жаңаны табатын өнер» деп Ж.Аймаутов айтқандай, әрбір өткізілген сабақ оқушының жүрегінен орын алатындай, жақсы істерге жетелейтіндей, рухани байлығын дамыту деңгейінде ұйымдастырылуы керек. Мұғалім өзінің беретін пәніне оқушылардың ынта-ықыласын оята білуінен сабақ табысты болып қана қоймайды, соның нәтижесінде оқушылар күнделікті өмірде және қазіргі қоғамда пайдалы еңбек еткенде қажет болатын білімді саналы түрде меңгеретін болады.

      Сабақ барысында оқушы мен мұғалім, оқушы мен оқушы, мұғалім мен сынып арасындағы дұрыс құрылған диалог, сабақтың қай кезеңінде болса да, оқушының сапалы білім алуына үлкен септігін тигізетініне күнделікті тәжірибемде көз жеткіздім. Теориялық материалдарды қайталау үшін сұрақтар әзірлеуге уақыт бере отырып, одан кейін дайындаған сұрақтарын бір-біріне қоя отырып, білімдерін тексеру, оқушылардың қызығушылықтарын арттырады, сондай-ақ олардың ойларын дұрыс жеткізуге мүмкіндік тудырады. Оқушыларды топпен отырғызу да өз оқушыларым үшін сабақтағы өзгеріс. Топтасып жұмыс істеу арқылы олар бір-бірінің пікірін тыңдауға, белгілі бір тапсырманы бірлесе атқаруға ұмтылуға, әр балада әртүрлі идея, әртүрлі ұсыныс пен көзқарас болатынын ұғынды. Өздеріне және басқаларға сыни көзбен қарауды үйренді.
Сыни тұрғыдан ойлау «ойлау туралы ойлану» деген түсінік береді. Бұл модуль арқылы маңызды мәселелерді талқылауға болады және білім беру үшін тиімді болып табылады. Бұл оқушылардың да мұғалімдердің де сыни тұрғыдан ойлауды дамытуды саналы және оймен қабылдауын көздейді. Сыни тұрғыдан ойлау – бақылаудың, тәжірибенің, ойлау мен талқылаудың нәтижесінде алынған ақпаратты ойлауға, бағалауға, талдауға және синтездеуге бағытталған пәндік шешім. Сыни тұрғыдан ойлау көбіне қарсы пікір айтуға, баламалы шешімдерді қабылдауға, ойлау және іс – әрекетімізге жаңа немесе түрлендірілген тәсілдерді енгізуге дайын болуға, ұйымдастырылған қоғамдық әрекеттерге және басқаларды сыни тұрғыдан ойлауға баулуды білдіреді. 

Бағдарлама құрылымы үш деңгейден тұрады.

1. Қызығушылықты ояту:

2. Мағынаны ашу:

3. Ой толғаныс:

Сабақ құрылымы үш кезеңнен тұрғанымен, ондағы қолданылатын стратегиялар ауыса береді. Ал, кейбір стратегиялар кезеңге нақты арналған. Сол себептен, орынымен пайдаланған ұтымдырақ болады.

Миға шабуыл стратегиясы – бұл ұжымдық талқылау, мәселенің шешімін іздеуде қолданылатын тиімді әдіс. Қандайда бір проблеманы әр мүшенің пікірін еркін тыңдау арқылы шешу. Бұл әдіс жеке тұлғаны қалыптастырудағы маңызды әдістердің бірі. Миға шабуыл стратегиясының өзіндік ережесін сақтап, дұрыс пайдаланса оқушының стандарты емес шығармашыл ойлауын жақсы дамытады. Миға шабуыл стратегиясының қағидасы қиын емес. Мысалы, топтарға «Координаталық жазықтықтағы екі нүктенің арақашықтығы», «Аудан ұғымының өмірдегі маңызы» т.б.тақырыптары беріледі.

Іс –тәжірибеден байқағаным бірнеше минут ішінде көптеген пікірлер яғни шешімдер табуға болады. Бұл жерде пікірдің көптігі мақсат емес, ол тек нақты саналы шешім қабылдауға негіз болады. Қағидасы:

Миға шабуыл уақытында сыныптың барлық оқушылары қатысады.

Ұсынылған идеяларларға комментарий берілмейді және сынға алынбайды.

Идеяны нақтылау және дамыту мақсатында сұрақ қоюға болады.

Миға шабуыл барысында аралық бағалар қойылмайды.

Проблеманы талқылау деңгейінде ұсынылатын барлық идеялар қабылданады.

Ойлар нақты және қысқа болуы керек.

İNSERT стратегиясы - түртіп алу әдісі. Қолдарына қарындаш алып, «v»- білемін, «+» - білмеймін, «-» - мен үшін жаңа білім (ақпарат), «?» – білгім келеді - деген белгілерді қойып отырып математика пәнінен теориялық материал мазмұнын түсінеді. Мәселен, «Бұру және параллель көшіру» тақырыбын өткен кезде, оқушылар білгендерін анықтап, білмейтіндерін сұрауға әзірленді. Бұл әрекет арқылы жаңаны түсіну үшін бұрынғы білетіндерімен жаңа материалды байланыстырды. Оқушылар тақырыпты оқып шығып,жұппен және топпен кеңесе отырып тиісті белгілерді қойып шықты. Кесте толтырды.Бұл әдіс оқығанын саналы түсінуге, өз ойын басшылыққа алуға, ойын білдіруге үйрететін ұтымды әдіс.

Венн диаграммасы стратегиясы – Бұл стратегияның мақсаты салыстыру, пайымдау. «Стереометрия аксиомалары» тақырыбын өткен кезде Стереометрия және Планиметрия айырмашылығы мен ұқсастығы жазылды. Шеңберлердің екі жағы салыстырылып, ал айқасқан жеріне ортақ қасиеттері жазылды. Бұл стратегияны қолдану барысында оқушылардың ойлау қабілеттерітереңдей түсіп, салыстыру, біріктіру, айыру сияқты күрделі операция жүзеге асады.

Блум таксономиясы, сұрақтар стратегиясы - Блум сұрақтарды екіге бөледі. Олар жалпақ және жіңішке сұрақтар. Сұрақтар тізімі алдын ала жасалуы тиіс. Алдымен жіңішке сұрақтар, сосын жалпақ сұрақтар кетеді. Жіңішке сұрақтар - еске түсіруге арналған сұрақтар, жауабы нақты цифрмен немесе ия, жоқ деген жауап алынатын сұрақтар. Мәселен: «Пифагор теоремасы» тақырыбын өткен кезде:

  • Бір бұрышы тік болып келген үшбұрыш – тікбұрышты үшбұрыш? (иә)

  • Тікбұрышты үшбұрышта екі гипотенуза болады? (жоқ)

  • Тікбұрышты үшбұрыштың гипотенузасы тікбұрышына қарсы жатады? (иә)

Жалпақ сұрақтар – сұрақтың жауабына толық әрі түсіндіре отырып жауап беріледі. Осы тақырып төңірегінде «Пифагор теоремасын әр түрлі жолдармен дәлелде?» сынды тапсырма беруге болады. Жалпақ сұрақтарды екінші деңгейдегі сұрақтар дейді. Сұрақтың бұл түріне сөзбен ғана емес басқа формаларда жауап беруге болады: сурет, сызба немесе схема түрінде.

Топтастыру немесе кластер стратегиясы - ойды жинақтау, есте қалған ойларды топтастыру. «Пирамида» тақырыбын өткен кезде пирамида сөзіне оқушылар өз ассоциацияларын айтты. Бұл стратегия топпен де жұппен де орындала береді. Сабақтың әр кезеңіне де қолайлы.

Тірек сөздер стратегиясы – Мұғалім тірек сөздер береді. Оқушылар тірек сөздердің ретін бұзбай анықтама құрастырады. Мысалы, тақтада тірек сөздер беремін: «y=ax2+bx+c түріндегі функцияны ... деп атайды», «Квадрат теңдеудің түбірлері бөлімі ... еселенген ... ..., ал алымы ... таңбамен алынған екінші ... плюс пен минус ... ... тұратын бөлшекке тең». Анықтама құрастыру кезінде логикалық ойлау іске қосылады.

БББ немесе маркировка кестесі стратегиясы – «БББ» - білемін, білдім, білгім келеді деген сөздерден алынған. Бұл кестеде үш бөлік. Әр бөлікті тақырыпты оқып отырып оқушылар толтырады. Негізгі қойылатын талап – оқушылардағы ойлар, тезистер, фактілер дәл сол күйінде көшірілмейді, өз ойымен жазылады. Бұл әдіс әр оқушыны бақылауға, оған сабақ соңында баға қоюға мүмкіндік береді. Кесте сабақ үстінде толтырылады. Ал, үлгермеген жағдайда әр бөлікке бір, екі ой жазғызамын. Өз бетімен ізденуге жағдай туғызамын.

RAFT стратегиясы – Оқушы қандайда бір объектіні алып, сол рольге еніп өз ойын жазады. Бұл стратегияны қолдануда бала сол зат туралы ойын жазба түрде, бірінші жақта хабарлайды. Геометрия сабағында қолданған өте ыңғайлы. Мысалы: Мен үшбұрышпын. Менің үш төбем, үш қабырғам, үш бұрышым бар, т.с.с.

Аталған стратегияларды пайдалана отырып мен көп жетістіктерге жеттім. Ең бастысы – оқушылардың сабаққа деген қызығушылығы артып, олардың бір - бірімен пікір таластырып ашық сөйлеу, еркін сөйлеу дағдылары қалыптаса бастады. Өздеріне сенімсіздік білдіріп, бұйығы отыратын оқушылар өз ойларын жүйелеп, еркін айта бастады.

F:\Snapshot_10.pngF:\Snapshot_31.pngC:\Users\Аскар.Аскар-ПК\Desktop\DSC05504.JPG







Сын тұрғысынан ойлауды дамыту бағдарламасы бойынша оқытудағы өзгерістің нәтижесі мынадай болды:
- сабақ түбегейлі оқушыға бағытталды;
- ұжымдық ынтымақтастық қатынас орнады;
- бұрынғы білімдеріне білім қосты;
- микроклимат өзгерді;
- оқушылардың жауапкершілігі артты;
- проблемалық ситуациялар туғыздым;
- оқушылар жоғары деңгейдегі сұрақтар қоя бастады.

















Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 25.12.2015
Раздел Математика
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров208
Номер материала ДВ-287597
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх