Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Начальные классы / Презентации / Проектная работа " Киіз үй"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Начальные классы

Проектная работа " Киіз үй"

библиотека
материалов
 Киіз үй - жарты ғаламның моделі
І. Киіз үй туралы жалпы мағлұмат. Киіз үй - көшпелі өмірге бейімделген, ерте...
Қазақ киіз үйдің шоқтығы саналатын, құрастырылып-ажыратылатын киіз жабынды тұ...
Иілген уықтың бойында бірнеше атаулы бөліктер бар. Уықтың керегеге байланаты...
Кереге – киіз үй сүйегінің қабырғалық бөлігі. Талдан, жіңішке қайыңнан жасала...
Керегені құрайтын әрбір ағашты «желі» деп атайды. - желінің ең ұзынын кереген...
Киіз үй есігінің құрылысы: 1 – маңдайша; 2 – босаға; 3 – сықырлауық; 4 – жақт...
Үзік – кереге басынан шаңырақ шеңберіне дейінгі аралықты жауып тұруға арналға...
Туырлық – кереге іргесінен уықтың ортасына дейінгі жерді жауып тұруға арналға...
Киіз есік – сықырлауықты жауып тұрады. Киіз есіктің сырты киіз, ортасы ши, ас...
Киіз үйдің ішкі баулары: Киіз үйдің сүйегін бір-бірімен ұластыру мақсатында б...
Киіз үй - жарты ғаламның моделі
 Назарларыңызға рахмет!!!
17 1

Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1  Киіз үй - жарты ғаламның моделі
Описание слайда:

Киіз үй - жарты ғаламның моделі

№ слайда 2
Описание слайда:

№ слайда 3 І. Киіз үй туралы жалпы мағлұмат. Киіз үй - көшпелі өмірге бейімделген, ерте
Описание слайда:

І. Киіз үй туралы жалпы мағлұмат. Киіз үй - көшпелі өмірге бейімделген, ерте заманнан келе жатқан көшпелілер баспанасы. Еуразия далаларындағы жартылай көшпелі және отырықшы халықтардың арасына кеңінен тараған. Көшіп – қонуға лайықты жасалады, түйе мен атқа тиеу арқылы жеңіл көшіріледі, оның киіз туырлықтары мен үзіктерінен жауын өтпейді. Ыстық күнде киіз үй салқын болса, қысты күні керегесін екі қабат киізбен қаптап, ошақ жағып, жазға дейін отыра беруге болады. Көшпенділердің кіші әлеміне айналған киіз үй олардың өмірінің көп бөлігі өтетін дәстүрлі тұрақты мекен-жайы болған. Киіз үйдің пайда болуы қола дәуірінен басталады екен. (б.з.б. 3-мың жылдық). Киіз үй біздің заманымыздан бұрынғы 7-ғасырда кеңінен пайдаланып, киіз басу белгілі бір кәсіпке айналды. Киіз үйдің сол кезден бастап кең таралғанын сол замандағы тасқа қашап түсірілген Алтай Сібірдегі Қызылжар тасынан, Қырымдағы суреттерден айқын байқауға болады. Көшпелі сақ тайпаларының киіз үйде тұрғанын алғаш рет ежелгі грек тарихшысы Геродот жазды.

№ слайда 4 Қазақ киіз үйдің шоқтығы саналатын, құрастырылып-ажыратылатын киіз жабынды тұ
Описание слайда:

Қазақ киіз үйдің шоқтығы саналатын, құрастырылып-ажыратылатын киіз жабынды тұрғын жайдың аса сыйымды түрін «Орда» деп атаған. Бұл ел билеген хан мен сұлтандар үшін көпшіліктің қатысуымен салтанатты, рәсімді жиындар өткізіліп тұруға, елшілер мен құрметті қонақтар қабылдауға, келіссөз жүргізуге, шартқа қол қоюға ыңғайластырған киіз үй.  

№ слайда 5
Описание слайда:

№ слайда 6
Описание слайда:

№ слайда 7 Иілген уықтың бойында бірнеше атаулы бөліктер бар. Уықтың керегеге байланаты
Описание слайда:

Иілген уықтың бойында бірнеше атаулы бөліктер бар. Уықтың керегеге байланатын ұшын «доғалай» (1) дейді. Додағайды тесіп, қайыстан уықбау (5) тағылған , уықтың иілген жерін иығы деп атайды. (3) шаңырақ пен уықтың арасын қары деп атайды. Ал шаңырақтың көзіне қадайтын ұшын (4) қаламы деп атайды, оны төрт қырлы етіп ұштауды қаламдау дейді.

№ слайда 8 Кереге – киіз үй сүйегінің қабырғалық бөлігі. Талдан, жіңішке қайыңнан жасала
Описание слайда:

Кереге – киіз үй сүйегінің қабырғалық бөлігі. Талдан, жіңішке қайыңнан жасалады. Кереге көздерінің көлеміне қарай тор көзді кереге және жел көзді кереге болып екіге бөлінеді. Тор көзді керегеде уық байлайтын жиырма бас, жел көзді керегеде он жеті бас болады. Кереге жасайтын жас тал мен қайыңның қабығын аршып, көлеңкеде кептіргеннен кейін қозға көміп жұмсартады. Сонан соң тезге салып түзетіп, жонады. Дайын болған кереге ағаштарын қайтадан тезге салып мүсіндейді. Бұдан соң бұларды бір-бірімен қосып, түйенің немесе өгіздің мойын терісінен дайындалған таспамен көктеп, жосамен бояйды.

№ слайда 9 Керегені құрайтын әрбір ағашты «желі» деп атайды. - желінің ең ұзынын кереген
Описание слайда:

Керегені құрайтын әрбір ағашты «желі» деп атайды. - желінің ең ұзынын керегенің «ерісі» деп атайды. одан қысқалауын «балашық» деп атайды. 1 - ең кішісін «сағанақ» деп атайды. Киіз үйдің ағаш есігін – сықырлауық дейді. Ол киіз үй ішіне қарай ашылатын есік. Есік бірнеше бөліктен тұрады. Олар: маңдайша, екі босаға, табалдырық және екі жақтау есік.

№ слайда 10 Киіз үй есігінің құрылысы: 1 – маңдайша; 2 – босаға; 3 – сықырлауық; 4 – жақт
Описание слайда:

Киіз үй есігінің құрылысы: 1 – маңдайша; 2 – босаға; 3 – сықырлауық; 4 – жақтау; 5 – табалдырық;    

№ слайда 11
Описание слайда:

№ слайда 12 Үзік – кереге басынан шаңырақ шеңберіне дейінгі аралықты жауып тұруға арналға
Описание слайда:

Үзік – кереге басынан шаңырақ шеңберіне дейінгі аралықты жауып тұруға арналған төрт баулы киіз. Киіз үй бір қызығы, Салады еске атаны. Ақ шапаны – үзігі, Ақ таяғы бақаны

№ слайда 13 Туырлық – кереге іргесінен уықтың ортасына дейінгі жерді жауып тұруға арналға
Описание слайда:

Туырлық – кереге іргесінен уықтың ортасына дейінгі жерді жауып тұруға арналған алты баулы киіз. Туырлықтың іргесін түріп, киіз үйдің ішінің аусын тазартып әрі қатты ысып кеткен кезде, үй ішін салқындатып алатын да болған.  

№ слайда 14 Киіз есік – сықырлауықты жауып тұрады. Киіз есіктің сырты киіз, ортасы ши, ас
Описание слайда:

Киіз есік – сықырлауықты жауып тұрады. Киіз есіктің сырты киіз, ортасы ши, астары жарғақ теріден жасалады. Шиыршықтап түріп қоюға ыңғайлы. Көбінесе жел болғанда немесе салқын түскенде пайдаланылады.

№ слайда 15 Киіз үйдің ішкі баулары: Киіз үйдің сүйегін бір-бірімен ұластыру мақсатында б
Описание слайда:

Киіз үйдің ішкі баулары: Киіз үйдің сүйегін бір-бірімен ұластыру мақсатында бау-құрлар қолданылады. Таңғыш – екі керегенің сағанағын (жігін) кіріктіріп таңатын өрнекті жіңішке құр. Бас арқан – керегенің басын сыртынан бастыра орап таңатын қыл – арқан. Шалма – уықтарды ығып кетпеуі үшін шалмалап байлайтын құр. Желбау – өрнекті, төгілме шашақты құр, шаңыраққа үш жерден байланып, керегеге асылады, киіз үйге сәндік жиһаздық сипат береді.Оның негізгі міндеті – дауыл кезінде шаңырақты салмамен басып тұру. Басқұр – киіз үйдің ішін безендіру үшін, әр туырлықтың кереге басына үйкелмеу үшін уық пен керегенің түйіскен жерін сыртынан бастырып тағатын, өрнекті жалпақ құр. Үзік бау – үзіктің екі жиегінен екі немесе үш жерден айқастыра тартып керегеге байлайтын жалпақ терме бау. Бел- бау – туырлықтың керегеге тығыз жатуы және жел көтеріп кетпеуі үшін сыртынан бастырып буатын қыл арқан.

№ слайда 16 Киіз үй - жарты ғаламның моделі
Описание слайда:

Киіз үй - жарты ғаламның моделі

№ слайда 17  Назарларыңызға рахмет!!!
Описание слайда:

Назарларыңызға рахмет!!!


Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 14.02.2016
Раздел Начальные классы
Подраздел Презентации
Просмотров180
Номер материала ДВ-451024
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх