Предпросмотр материала:
Фонетика – тіл білімінің дыбыстық жағын зерттейтін сала.
Фонетика дыбыстардың жасалуын,айтылуын,естілуін және буын,екпін,интонация мәселелерін қарастыратын сала.
Фонетика
Тіл дыбыстары сөйлеу мүшелері арқылы
жасалады.
Сөйлеу мүшелеріне өкпе,дауыс шымылдығы,ауыз қуысы,мұрын қуысы,таңдай,тіл,ерін жатады.Әр дыбыстың жасалуына сөйлеу мүшелерің қатысы да әртүрлі.Соған орай тілдегі дыбыстар да әртүрлі
Айтылу кезінде ауа өкпеден кедергісіз шығып, үннен ғана тұратын дыбыстарды дауысты дыбыстар дейміз.
Дауысты дыбыстардың жіктелуі
Дауысты дыбыстар тілдің қатысу қалпына қарай: жуан және жіңішке; жақтың ашылу қалпына қарай: ашық және қысаң; еріннің қатысу қалпына қарай: еріндік және езулік дауысты дыбыстар болып табылады.
Жуан дауыстылар: а, о, ұ, ы, у
Жіңішке дауыстылар: ә, е,э, ө, ү, і, и,у.
Ашық дауыстылар: а, ә, о, ө, е,э.
Қысаң дауыстылар: ұ, ү, ы, і, и,у.
Еріндік дауыстылар: о, ө, ұ, ү, у.
Езулік дауыстылар: а, ә, е, ы, і, и
ДАУЫСТЫ ДЫБЫСТАР
Өкпеден шыққан ауаның кедергіге ұшырап шығуынан жасалатын дыбыстарды дауыссыз дыбыстар дейміз.
Салдыр мен үннің қатысына қарай 3 топқа бөлеміз.
1. Қатаң дауыссыздар: к, қ, х, п, ф, с, т, ш, щ, ч, ц.
2. Ұяң дауыссыздар: б, в, г, ғ, д, ж, з, Һ.
3. Үнді дауыссыздар: й, л, р, у; м, н, ң.
ДАУЫССЫЗ ДЫБЫСТАР
Математикалық жолмен фонетикалық талдау жасау
Сызғыш
Балапан
Терезе
Лексиканы қайталау
1.Кірме сөздер дегеніміз не ?
2.Жалпылама лексика дегеніміз не ?
3.Жаңа сөздер дегеніміз не ?
4.Көнерген сөздер дегеніміз не ?
5.Сөздік құрам дегеніміз не?
6.Табу дегеніміз не ?
7.Эффемизм дегеніміз не ?
8.Дисфемизм дегеніміз не ?
Лексика дегеніміз не?
Лексика - белгілі бір тілдегі сөздердің жиынтығы.Сөздер заттар мен құбылыстардың атын білдіреді.
Сөздік құрамға түсінік беру
Тілдегі сөздердің тұтас жиынтығы сөздік құрам деп аталады. Сөздік құрамға халықтың тұрмыс жағдайын,кәсібін,мәдени қалпын танытатын барлық сөздер енеді.
. Сөздік құрамдағы сөздер қолданылу жағдайына қарай жай қолданылатын сөздер және сирек қолданылатын сөздер болып бөлінеді.
Суреттерді оқиға желісі бойынша рет-ретімен орналастырып, сол бойынша әңгімелеңдер
1
2
3
4
5
6
7
8
Суреттерді оқиға желісі бойынша рет-ретімен орналастырып, сол бойынша әңгімелеңдер
Ертегі желісі бойынша суреттерді рет-ретімен орналастырып, әңгіме құраңдар
"Описание материала:
"Балаларға фонетиканың қазақ тілінде алатын орны, тіл дыбыстарын терең зерттейтін сала екендігін түсіндіру.
Әр сөздің фонемадан тұратындығын, фонетика мен лексиканың бір-бірімен тығыз байланыста екендігін кеңінен түсіндіру.
Қазақ тіліндегі дыбыстардың дауысты және дауыссыз болып бөлінетіндігін жете түсіндіру үшін қажетті слайд.
Фонетика – тіл білімінің дыбыстық жағын зерттейтін сала.Фонетика дыбыстардың жасалу,айтылу,естілуі және буын,екпін,интонация мәселелерін қарастырады.
дыбыстары болмаса,тілсөздердегі дыбыстардың саны бірдей,бірақ бір дыбыс өзгеше болғандықтан мұндағы сөздердің мағынасы да әртүрлі болып тұр.
Тіл дыбыстары сөйлеу мүшелері арқылы жасалады.
Сөйлеу мүшелеріне өкпе,дауыс шымылдығы,ауыз қуысы,мұрын қуысы,таңдай,тіл,ерін жатады.Әр дыбыстың жасалуына сөйлеу мүшелерің қатысы да әртүрлі.
Соған орай тілдегі дыбыстар да әртүрлі болады.
Орыс әліпбиіне негізделген қазақ әліпбиінде қазақ тіліне тән дыбыстарды белгіліейтін 9 әріп бар ( ә,ғ,қ,ң,ө,ұ,ү,һ,і ) Қалғандыры – орыс тілі мен қазақ тіліне тән ортақ әріптер.
Әліпбидегі әріптердің баспахана ісіне бейімделген баспа түрі және қолмен жазу,құралдарына бейімделген жазба түрі бар.
Әліпбидегі әріптердің бас әріптері және кіші әріптері бар. Қазақ жазуында бас әріппен жазу латын әліпбиіне көшкеннен бастап пайда болды.
Бас әріпті қолдану кісі аттары мен жер – су атауларын газет – журнал, кітап аттарын басқа сөздерден тез жыратуға, сөйлем мағынасын тез түсінуге,және қысқарған сөздерді ( АҚШ,ҚазМУ ) белгілеуге өте қолайлы болды.
Ауа өкпеден кедергісіз шығып,үннен ғана тұратын дыбыстарды дауыты дыбыстар дейміз.
Қазақ тілінде 12 дауысты дыбыс бар : а,ә,и,о,ө,е,э,у,ұ,ү,ы,і Тілдің қатысына қарай дауысты дыбыстар жуан және жіңішке болып бөлінеді.
Тіл кейін шегініп,үсті дөңестену арқылы жасалған дауыстыдыбыстарды жуан дауыстылар дейміз.
Жуан даысты дыбыстар мыналар : а,о,ұ,ы,у. Тіл іған дауысты дыбыстарды қысаң дауыстылар дейміз.
Қысаң дауысты дыбыстар мыналар : ы,і,и,у,ұ,ү.
В каталоге 6 990 курсов по разным направлениям